Շօս^հ
7հւտ ւտ ձ Ճւ§ւ1ձ\ շօբյ օք ձ ^x>օ1^ էհՁէ ատտ բ^^տ^^V0(3 քօք §շոշքՁէւօոտ օո ԱհքՁքյ տհ^1V^տ հշքօրշ ւէ ատտ շա–շքս11>՛ տշՁՈՈօւՅ հյ Օօօ§1շ ձտ բա-է օք ձ բքօյշշէ
էօ տՁէտ էհտ ՚^օք1Ա՚տ եօօէտ ս^տ^0V^^^Է|1^ օււ1ւււշ.
1է հՁտ տս^V^V^(1 1օո§ շոօս^ էօէ էհտ օ)բ>ւ՝ւ§հէ էօ ^xբ^^^ Ձոմ էհշ հօօէ էօ շււէշք էհշ բսհ1^^ ԱօաՁւո. ճ բսէ|1^^ ԱօաՁւո եօօէ ւտ օոտ էհՅէ ՚^ձտ ո^V^^ տսհյշշէ
էօ օ)բ>՚քւ§հէ օէ ՚^հօտտ 16§յ1 օ)բ>ւ՝ւ§հէ էտաւ հՁտ ^xբ^^^(3. \\՚հշէհշք ձ հօօէ ւտ ւււ էհշ բսԵԱշ ԱօաՁտ աՁ>՛ V^^>՚ օ)սոէէ>՛ էօ շօսոէքյ. ԲսհԱօ (ՅօաՁւււ հօօ1էտ
316 օսք §Ձէ6՚^Ձ>՚տ էօ էհշ բՁտէ, ք6բք6Տ6ոէւո§ 3 ՝^6Ձ1էհ օք հւտէՕք>՚, շս1էսւ6 ՅոԱ էոօ՚^ւտԱ^տ էհՁէ՚տ օքէտո ԱւքՏշսԱ էօ ս^տ^ՕV^^.
\1Ձւէտ, ոօէՅէւօոտ ՅոԱ օէհտէ աՁ1§ւոՁԱՁ բքտտտոէ ւո էհշ օքւ§ւոՁ1 Vօ1սա^ ՝^ւ11 ՁբբտՁք տ էհւտ Տ16 - յ քտաւոԱտք օք էհւտ հօօէէ՚տ 1օոջ յօսաշյ քրօա էհշ
բսհԱտհշք էօ 3 ԱհքՁքյ 311(3 քաՁ11յ էօ յօս.
ՍՏՅՏ6 Տսւժ61ա6տ
(յօօ§1շ ւտ բաս(3 էօ բՁէէււշք աւէհ ԱԵքՅոշտ էօ ճւ$ւճշշ բսԵԱշ ԱօաՁւո աՁէ6ք131տ յոԱ ւոՁէտ էհտա ՝^ւԱ61>՛ Ձշշ6տտւԵ16. ՐսԵԱշ ԱօաՁտ եօօէտ ե61օո§ էօ էհշ
բսհԱշ 311(3 աշ Ձէշ աշքշ1յ էհշւք շստէՕ(1ւՁոտ. Ի1^V^^էհ^1^տտ, էհւտ ՝^օքէ ւտ ^xբ^ոտ^V^, տօ ւո օէճշէ էօ էշշբ բ^0V^(1^ո§ էհւտ էտտօա՚է^, ՚^տ հ^V^ էշէճո տէշբտ էօ
բքշ\՚շււէ Ձհստշ հյ շօտտշքշւՁ1 բտքէւշտ, ւււշ1ս(3ւււ§ բ1Ձշւււ§ 1շշհւււշՁ1 քշտէրւշէւօււտ օււ ՁսէօտՁէօՅ գսշքյւււջ.
\\՚շ ձ1տօ ձտ1^ էհտէ յօս։
+ \էօհտ ոօո–շօտտտրժՌ1 ստտ օքէհտթտտ \\՚շ (ՅշտւջոօՅ Օօօ§1շ 6օօ1^ ՏշՁքշհ քօք ստշ հյ ^11(Յ^V^(ՅսՁ1տ, աւձ աշ քշգսշտէ էհտէ յօս ստշ էհշտշ քւ1շտ քօք
բշքՏՕՈՁւ, ոօո–(^)աա6քշւՁ1 բաբօտտտ.
+ Խք^^^ոխէ^ո օսէօտատճ զստւյաջ Օօ ոօէ Տ6Ո(1 ՁււէօտՁէօՅ գսշէւշտ օք ձո^ տօէէ էօ Օօօ§1շ՚տ տյտէշա։ Մ յօս Ձէշ շօււ(Յսշէւււ§ քշտշՁքշհ օո տՁշհւոշ
էքՁ1ւտ13ճօո, օբէւշ31 շհՁ1Ձշէ6ք ք6(^)§ուճօո օէ օէհտէ ՁւտՁՏ ՚^հտէտ ճըըճճճ էօ յ 1ձ1§շ Ձաօսււէ օք էշxէ ւտ հշ1բքս1, բ1շՁտշ շօււէՁշէ ստ. \\՚շ շււշօսքՁ§շ էհշ
ստտ օք բսԵԱշ (ՅօաՁւո աՁէ6ք131տ քօէ էհտտտ բսւրօտտտ ^աճ ա.ճ՝^ ետ Յե16 էօ հ61բ.
+ ^աոէաո աէոհսէԽո՚ՀԽ (յօօ%\՚շ "՚^ՁէտոոՁւէ" յ՚օս տտտ օո տՁշհ Տւտ ւտ 6ՏՏ6ոէւՁ1 քօր ւոքօքոււոջբշօբ1շՁհօսէ էհւտբայշշէ ձո(3 հշ1բւոջ էհշա \\ոձ
Ձ(3(1ւէւօոՁ1 աՁէ6ք131տ էհւօս§հ Օօօ§16 Տօօէ ՏտՅւշհ. Ր16ձտ6 Ճօ ոօէ ^^աօV^ ւէ.
+ ^■&&/ւ (1 1տ^ռ1 \Vհ^էՇVՇ^ յօսք ստշ, քշտտաետք էհՁէ >՚օս 316 ւ«տբօոտւե16 քօէ տոտաւոջ էհտէ ահտէ յօս Ձ16 (1օւո§ ւտ 16§յ1. Օօ ոօէ Ձտտսատ էհՁէ յստէ
հշշՁստշ աշ հշսշVՇ ձ հօօէ ւտ ւո էհշ բսեԱշ (ՅօաՁտ քօէ ստտէտ ւո էհշ Սուէ6(1 ՏէՅէտտ, էհՁէ էհշ ՝^օքէ ւտ յ1տօ տ էհշ բսե1ւշ է1օաաո Խ ստշւտ ւո օէհտէ
շօսոէոշտ. \\՚հշէհշք ձ հօօէ ւտ տէւ11 ա շօբ>ւ՝ւ§հէ V^^^^տ քաա շօսոէէ>՛ էօ շօսոէէ>՚, ճոՃ ՝^շ շձո՚1 օքքտէ §ա1(1ձոշ6 օո ՚^հտէհտք ձո>՛ տբտշւՏշ ստշ օք
ճո՝^ տբտշւՏշ եօօէ ւտ ձ11օ՚^6(1. Ր16ՁՏ6 ճօ ոօէ Ձտտսատ էհտէ յ եօօէ՛տ ՁբբտՁքՁոշշ ւո նօօ§1շ Քօօ1է Տշտքշհ տշտոտ ւէ շձո հշ ստօՅ ւո Ձոյ տտոոշք
Ձո>՚՝^հ6ք6 ւո էհշ ՝^օք1(1. €օբ>ւ՝ւ§հէ ւոքքւո^տատոէ ԱՁեւԱ^ շյո ետ գսւէտ տ^V^^^.
ՃԵօսէ 000^16 6օօհ Տ69ք0հ
(յՕՕ§1շ՚տ աւտտւօո ւտ էօ օդձո\ւշ էհշ ^VՕ^I(3'տ ւոքօաւՁէւօո ձո(3 էօ ւււՁ1^շ ւէ սու\՚շքՏՁ11յ Ձշշշտտւհ1շ ձո(3 ստշքսԼ Օօօջ1շ 6օօ1^ Տշ^քշհ հշ1բտ ո։Ձ(Յշքտ
(3^տ^ՕVՇ^ էհշ աօք1(3՚տ հօօէտ ահւ1շ հշ1բտ§ Ձսէհօրտ ձոձ բսհԱտհշրտ քշտշհ ոշ^V Ձս(3ւշոշշտ. Vօս շձո տշ^քշհ էհասջհ էհշ քս11 էշտէ օք էհւտ հօօ1^ օո էհշ ^Vշհ
Յէ |հէէ)3։//հօօյ^տ.ցօօց16.շօա/|
.>
♦ .
է/րաՆի գրքերը աԱոՆք ժէաէն
.անքլ որ յ-էւ, »,լ», ($1.00)
՛ուս Գրասգէսբքս1էսէպեսէ1ւն ք>*փ ւ
քրձօւի ւ՚րբ Աէյքէւռ չուղեն գբա
՚քճրը գորձ-աե֊ել. ««.կայնիր
"ղԻ ԳՐ–"քը. ետ չի արո^էր .
՚Ք Կբ^"՛
անելու
յ գո^բս աանիլ>
Մէկէ
/■–՚–
^> ծա գարձռւեչրլ. են ւսյն վիա
կը յտէւՆճՆուին էՐէԹերօողնեա
սժ՛ ել. կորսուօած գրքերռւ. Հ՚ս>
քճարեէ Գբւսգսւրանապետին օա
է/^1է՚(Լ
ք է
հք
աա
I
^
Ա \
ււԻՐ1ւք եԻ ւււոՒէւ
ԲռՐՒ ՀՕՐ
ԿՐթււԿԱն ԴԱՍեՐ
տ՜տ՜օ/. / 3. յ^Հ
ՍքյIV6ք^ՏI7V
6«ււյրօ». 1ււՓյււօւ, 24-քՕ «ոտ 1893 քՕ«.
ւ«քի|քեսն էօցրԻս
/ V
,՝է> է–
°^էձ
՚^ ձոx^^ռ^յ^ւռ
^ԱՈՀա ՜ժհՕ,Ո«ԼՈՒՐԴ ՀԱՑհՑ
Դրախտի ընտանիքէն կետոկ^ \\էր*^ք ե \^աւՐոԺ,լ
անուՏւ Նոր երկէսսիրա^թ՚իւ^Աք քրր ^"՚ւ՚՚Տ ՚ ^ալբե՛
էէՈԱ^ Հստէքէսր գրե^էէ դէ՚^ր^եէսլ ձեզ կըեուիրեմք վէ$՛
ղովուրգ Հակոց» "Ր՚^կ *1էիւթ և պարում ակոսթիէֆ՚^Ր
էէտշԽէսր^հս կեանքի կրթ-էսկաե ւ^ասերհ ե*եք Գ՛Ա"՛
բստրի Հաւր ՝\^հրաք կւսւ-ստնղէ հ՚֊ր զստրււէսռեէսլ Աօ«–
մոսէլ որգւո^ւ*
\Տհրս»,Բ 1՚*֊ր ռստսեր% կըքսօսհ էսշիււսր^իս րսյզ՛
մէսգհմհ ստռէէտրկահե րոէ, վերստւք և \^ամոսէէ մսոս»–
գէ՚֊ր ո^նկՆ կըդնէ։ \\իրաք Հստւրստևան և րնսէկաե
սիրով կս$ւ.աեգէ սւարդկսէփՆ կե%ստռ ստմե%ակստրե՛
ք
լոր խրսէԱէեեր^ և ^ձստմուէլ որդիստկսսԱ ^ստզան–
դոլթ՜եսէէքր կլ/եդէտւձէի ՝ Հալրսէիտօս դստսերըք որ կը
կրթէ ՈԱ. կըմարզէ զիՆքն իւր կե՚նսէց կստոսսքդի՛
մոսԹեա1ւ սսսպստրէզ։
՚կքսխաււլխոյն մէք^ ցո^տյ կուաաւ \\իրաք^ թէ ի^նչ
է մստրւ^ սաշիւսքրՀիս վերստ է և ի^^չ է ի^Ր կոչուտՖ^
պստրսէիք և իրստւյու.նք մեր ընկերակս/ս կեանքի%
մէ^ք և ալլնէ
\յրկրոբղ1ւն մէ^ ^սւմառօսէիւ. կը րսէցստսէրէ յ^՚Դ"
^աէւուր սէիեպերսէս րնակսէե և լստւիաեՆական օ–
րէ՚ւ՚քք՚եր* –որով օրի՚եստկստրգ \Լրարի(իւ ստւդ աեէեէյԱի
օրինստց սանձը իւր ձեռքն առ^տելով կը կստռստվստ-ա
I
րկ վերնս^շքսսյր^ և սեր է^էսւեւսդ եոկրաղու1էորէ
*\ը իւօսհ Նսէև բսէոուէսկաԿւ օւփաւստԱ վերստկ էքոր
8 1/՛ \Լսաու.ա& \^ովսիսի և ^իսոսսին ձեռքով ա
ւ.ա1ւդե^ մարղո^ւ^ որպես ղի մարդԱ եթէ մոռհաւ
ի^ր խղճին րնակս/էէ օրէ%ք1։ք գէթ Ա՚չէ ու կար–
դա^ \ԼսԱՈու.ծոկ ղրական և դրստկան Օրէնքներրք որ
միչա լոԼԱ կոսաան և կոսշարար հ/՛^՛^/՛»^* կուղղեն
էւսէրղո^է իւոէոո րեալ կես/1/քո։ ^^Յ^^^աաա»
Երրոր դի՛ք՛ մէ^ կը խօսի \ՏիրԱքք մարղկակին ըե–
կերութեան ■ ան^աւասար կեանքի% վերաԼ^ Ը^Դ "Ր
կարճամիտ և թերա^աւաա մարդիկ մեղադիր կր
լինե՛ս Ասաու.ձոԼք թէ ինչո՛ւ. Համար մարդիկ Հա՛
ւսէսւսր կեանք ու. բաիոո չուէէին աշխէսրՀիս վերէսլգ
11""Ր^^Լ"՚1 ս^դիսւստրսւր Թէ՝ ստշխարՀիս Փ՚Ր՚^կ
մէսրդկա^ի% ը1ւ կերութ՜եան էսմրապ1ւդող ՀաւօրադոԼն
կապն՝ անՀ աւասէսրոլթիլնն էք որ կը կւսպէ և կր
վարէ մեր ընկերակա՛ն կեանքը։
Տորրորէք դասին մէ^ կը խօսի աչխարՀիս տի-
րող իչխանութեան և Հպատակ ժողովիսրդին վե ՚
րակ* երկարաճառելով ցոկց կուտակի թէ ի՛նչ է
իւրաքանչխւրին պարտիք և իրաւոՀեք և թէ ի*նչ^
պէս կը ղեղ&անի իչխանութիլնք երբ ի բաը դնե-
լով օրինաը արդարութիւնը միալհ Արով և գա^
ւաղանով կիշխէ* երկրին բարգաւաճման և յ«#
ո-ա^դիմոսթեան ճամբան չի բանար որ իշխան ու՛
թեան ղօրութիւնն է։ \մանապէս կը ղեղ&անին
Հպատակ աղդերք երբ անսաստող կը Ա՚նին սաՀ՛
մանադրեալ օրէնքին դէմէ \քեՏ^ապէս ե աո-աւել կը
տէխալին ժողովուրդներ ունայնամիտ ւոսւերով^ երբ
իրեն,/ բաժնին և ուժին չափով Լառ.ա1դիմոլթեան
- Ե -
ճանապարՀ չեն բա%արփ ԱՏԱ ՀեղգաէԴա էէ՚^ելով ամե՛
նաւե ի%չ կաւէավարոէ.թե*1ւէն կսպասենւ
ձիեդերորղ ղասէՆ մէք^ ՚եկարադիր կը ^աեէ
\)1–րաք աշյխարԴս ժոզովրղո^ ե աղնուական գա՛
սերոէձ, ցո\ց տալով թէ ժողովուրդն է բուե աՀ՛
խաաութեան մաԱէ ե ^րկրէ^ կեանք աույէղ օդի%*
\քորա Հեա կը լարէ թէ ճչմարէտ ապնոսակաեոս՛
թիւե՝ Հոգւո^ մե^ութէձտն էք ե թէ նոցա սլարաէքե
է աշխարհիս վեր ակ ա^ծադորեել և ժողովրդասէր
լինել,
Վ^եցհրտէրղ գպսով* մարդով ստշիասէոսթեան և
էսչխաէոութեաէէբ ^աւթՀւսւ թա.էո^ Հացեն վերակ կը
խօսե \Տհր՚"ք* Լ՚՚՚ԼԱ՚^ե լով թէ Հացին ու. ՀստրսսէՈԱ.՛
թեէէտե ՚*՚դրէ՚–րը ^Ր^Ւր^ է է ^"Դ^ է է ե ղա^ւ Բ^Դ՜
սնաւորոզ ւ/էորգո^հ աչԽասէու֊թեէոն ձեդ^քե էփ մարգ
կը չքսէէ-որե, սու֊րացհկ կը էհն ի ^րր անաչքսէսսէ
ձեռքով ^՚**ց կը Ւ՚^՚գրէէ ե ստռանւյ վարուցաեե՝
Հ՚սձել կուզէէ
\30ք^նհրորդ գասն ականգելով \Տէր՚"Ք$ կենաց
ուղիղ տեսէեսու.թիւն ը կոսսոսցանէ* ւառա^ Բ^Ր^Լ"Վ
թէ աւնօգուէո է գանձ ե Հարսաութ ելն երբ գան–
ձատոէր Հարոսսսէն տնաեսել չգիաէգ և խեսա չուաով
կսպսյռի գէսնձն՝ գանձստաունՀն ք ե ոորեանը %էոե՛
մարա՚նէնէ կը կաւելու նաե թէ "՚֊ղհղ անաեսու.՛
թիւնը գիսէէ արգարոսթեամբ Հասէուցանել /"–/՚
պարսաիքը* կաթսերին՝ կայսեր աս*լ ե \Լսւոոլ.ձո^ւ^
\^Ս9ու.ԾՈկք ե աաստ էէ֊ր բաժին վաւելել։
\\ւՉներորէւ ղասով ց՚՚Փց կուսէաւ \)իրւ^քք թէ
(առանձին մարգով՛ ե թէ աչխարՀիս ժողովրղոց մե"
֊ Զ -
ձ^ստքաԱ ^առստ^դխքու.թիէ%՝ ի%քեսւ^խաւոութեան
զօրսէւյէր ^անքն է* եթկ ^՚*՚1 բւսքսսէ ս^յսարՀիս վե՛
քա1ք ալդ ւ1իաւ1ե Է%քեաչխատու.թեա1ւ ճեո֊քն է. ով
որ ^եզգութեան ^է^ փտսկէ իւ.ր ձեո֊քըք բւսխտն
իրմէ% կը խոէ-սւսփխ \Տ^արժան է ա^է ձեո֊քք որ ստ՛
ռանց աշԽասւութեան Հսա^ը փւ՚ր բերան կր աանի*
^^եռք որ ոչ ւ^չէօսաիէքե՚ն^ կերիցե% մի՛». սուրբՆ
^օղոս կր պասքու.քւրէէ
՚իններորղ դասով կր ւճառէ \\իրաք թէ ի%չպէս
Է%քեէսչիւա§ոա.թիւ1է^ հանճար և րնկերսակաՆ պօրոս՛
յթիւՖք ս^ա երեք ^ղօր դա^ակհօ%եր էքիանստէով քստ֊
ղւսռէսկրԹեցիՆ զստչխար^* ի՚եքԱսէչխւսսէ Հանճար
&նաւ. գիսոերք ստրոլյեսսէեեր^ օ#քք րնկերական զօ–
րա-թիւն զսէ րգստցուց* և ստԼսաէս ս*1Ա երեք ւս%զէ*1ւ
դաշնակ իռներ ւսչխարՀիս տիրեցի՛նք
Տ՚ււսներորղ դասով կիմասաասի րէ \Տրր՚"ք աչ՛
իտստրՀիս երասան կոլթ-եան և ստպեր^աեկութ-եստն վե–
րաԼ^ ցուց կույսւաւ ^$սւկան փսէսսէերով թէ ՛Ակդ եր՛
կու. Հսէկառստկ սւսէրերք մարդով կե%էսց Հեա ժիչսա
Համընթսքց կր լինի՚1տք և թէ կ՛արելի չէք որ մարդ
սւչխսէրՀիս վերսէլ միսք^ եր^անկութեա/ն Ծստդիկ^
Ղւերո քս՚ղէ սւռանց փու.չերէ՚ն խոցոաուելՈէ,։
\քետասաներորղ դասին մէ^ քե%աբար ց»^ կու֊՛
Աքաւ \^իրսյքք թէ ի՛՛նչ են ս*կն դօրաւ.որ ներքին և
սարսէսւքին պսյաճառներք ^/""/ Աէչիւս՚ր^իս ստդդեր
կր բա րձրաէւ ան և կր իւո%արՀին^ կը բա րդստւ.սՅճին
Ա կը ^հուսյդինէ Աքւ# աս*ւոճսաո–ները Լ)* Ղ^րքէ՚ն ստո..–
նելով \Տիրս»ք կը Հստստսէսւէ թէ՝ մեդք և ստրդա՛
րութիւնն է։
կրկոտասաներորղ դասին կ^՚րգը կը խօսի \էի՛
- է -
քս՚ք ժսէսանէսկհ և աշխստէձիս ՚**Ա ե ս*Ա պաւոա՛
Հարներու. վեոսէա։ \\ը խոսսէովաեէ թէ աւ^Ոք կէս%
ասշխար^իս վերտսա ս^տսէկան սէօէոերէսց ւս^պիոի պստ»
սէւտտՀէսրներք որո0 վերա^ւսս զօրա.թ–ե%էն մարդ կսա՛՛
բոզ չէ խուսափիլ։ ք^<|ք|^ աչխաչձի դէպքեբով կը ,
^էսսէՈէստէ \\իրաք^ թէ մարդ մարդով՝ առաւել Տար
Ա մե^սքդո^ պսէսէսէ^արն էք որո^ ասույս^ չաա նուստզ
ե% և էսռ ՚*չի%չ • կը ՀսքմարուիՆ ր^ակաե աաաա–
Տստրեեր»
\յրԵքտաէՈսներորդ դւէ"*վ կասորաէ \էիրաք իւ.ր
գստսերոք ե իրրև աներկմիտ Հտսւ*սւոէս^եստլ ոգեո՛
րույքլով կը խօսի \Լւ.եւոսէրանի քսէրոզստձ^ ըեկեր՛՛
սիրութ-եան վերա/փ էսո֊ակով և օրինւսկով ցոլց կու.»
էուսկ թէ մւսրդոճ աղատ և եր2ահիկ կեաեք ընկեր՛
սի րու֊թեան մէ^ է* ^"19 կ՚*՚–Ա"*՚կ թէ էսչիւար^հս
Վերէսլ սէիրոզ թ^լստո֊ութեաԱ մէս»ւ^էսկ դեդն ու.
դարման՝ ըեկերսիրու-թէսեն է* Տ"կՏ կ"^–՚ո»Ակ նաև
թէ փսռսէեո \Լւ.եւասրա%ի ճչմսէրիսէ ընկե րսէ րոս*
թեան որչափ ճգնի քասղէսքակրթոէ^թիԱյև՝ կարող չէ
մարդով էսաեր2անիկ կեանքը րւսրւյէքել^ կամ նորստ
ի»ոյէվա& ոա֊ու^ խաոէսզու.թիս1* սէալ։
\\իրաք^ որ \Լւ–եւոարանի% սիրստՀարն էյ միսս
դսէսերոէ^ վերէսէ իբրև գլուխ ե պսակ Հի լսելով կա՛
Ա.աեդէ իւ֊բ սիբակսէն \\սւմուէլինք որպէս զի Ա<յ^–
§ոսէրաԱի ընկերս ի բոԱ-թեան դասսեբն ի՚-ր Բ՚՚լ"ր կ^՛
*^՚աց մէշ^ Հոգսով և ճչմարաութեամբ ըէպունիէ
\Տյ^ս§ւ.ս»սիկ սէասչէսփով բովանդակեցի \\իրս»քսւկ
Բ՚՚՚բի Հօր կրթսէկա1ն դսէսեր* սիրով կսէրդացէք^ խե՛
լամսէելով ի միա աոյէքյ ով դու. Լստլոց ժողովուրդ^
Հ*՚*կոց ^"՚ւբևբէ Լ՚՚՚^՚ց դս՚սսէի արս՛ Աներ և Հստկոց
ղսէբգացեալ որդիքներէ
- Ր. ^
Աո^ ^սսսէսրաե ձեզ Հւսմար գրե^ի ս*1Ա աիսէստ%ի
ղսէսեր* դուք եււ \^հր*սք***1 ^օո բսարի օոինակի%
Հե§ոեելով սէէ.ա1ւդեսէռ ձեր որգհքՏւերու%փ տսւյտտ%՛
ղե^էք ձեր աչսէէքերաներա^փ վասս% ղի զարգտտէօեսէլ
%որ սերու%ղին Հստէքստր՝ էսչիէասր^ի գի«ոու^թ–իմ^ և ւէեր
ընկերէսկսէե կենէսց դ»ԽսԽր%՝ ս»մե%էսկստրևոր գի"
է/էութիէձ» և Հմէսոսթ-իսե՚ն ենէ
\\ոսկ դէէ^րո^էսկան ոսսուեեեր րսէւստկստՂւ չեն Լստ՛
%ոց զստրգասցեստէ պ»ս§սանի%երոէՏւ Հասմարք որ նոր
կը թվքակւէւխեն էսշխարՀի կենաց շրջանին մէ^* ւԱԱ
պէաք է դի նոքստ. \^ամու^չձ՛ ^՚ք՛*՛^ ակւսն^ դնելով
մք»չսէ բսւրեխրստսէ Փ^՚է^ "՚֊ ^՚աո-ա^էսդիմեն դէպի
լաւադո/ե կեաեք* որո^ *^էն"9Ա *Փ միէս^ "՚՜ՂՒԳ
դասէոիս*րս»կո%^թեան ձեռքէւ էք որ կուզղէ և, կը
վար է զիրենք։
\\իրաքն աադ կրթական ձեռք ^օրինեց ե կա.»
էէատ^ ԼասԼոց ՀաԱւերու^ւ ձեռքը* թէ սիրարսէր ըձ
դուՆիք^ ով դպսսէիարակ Լա^րեր^ \Տիր՚*՚ք՚՚*\ ՚"ԸՔ*
քւոդ ձեռքն ու. դրիչ "՚Ա ^" պիտի չարա^ակէ է*՚ր
ռէսրուաի§օս դասեր։
11 ք^ ք Ա 5
ԵՒ
Ս Ս11ք Ո հ
քւա <|ք I|^(»սI|ս
- –<<ծ– է՚՜^Տէ
՚ւսս ս.
ինմ հօրս լուարուքք
որււեակք* Ել այնպէս
արարէքք զի ապրհս"
շիք. \Տիրաք.ԳԼ.Գ.
11ւ ւ՚սԱԿ հմ՝ Աամոէ֊ւ^ի Դ"քՐ"բք՛ Դէսսերգ ս»ո»
գկե փ՚ւքր Ւ շասէէ էսււսրտեռոր» Կասակգ զաո^
գառւսւ. և. աւժմ՝ Կստսեո ես Աէ՚նչև. ութն 1ւ. աասԱ
Աէմ* հբրև. Կէսւր աւս րսււսնան ես ես ^ որ սէշասէր»
է ւՐ՚դ^**՚^ու.ո ււէսսերր ես րեքս ստւէսՆդես քեղ.
Ր*՜գ Ր"չ 4 ՚^քարքի1ւ էսշհէարոես վեոսւկ Ր՚^է ^
Է^Բ բեեերսւկս/ե եես/նռ^ է՚^է հ հ՛՜ր ^^Ր^հք,
1ւ– էբսէսուհւք^ Ւ՚^է ^ Ւ^Ր ^՚^^^՚ն^հն եոչուէաԽյ
Ւ է ^Ր ՚^րԴ^ւե Կեն ե ես/եք • /ւ. հ^չ է ՚"ՐԳՐ
- 10 - •
պեա1$բ յ ղոո ռազաքակոԹուԹրւե կր կոչռն • /ւ
բ^ձ սյւՆՈսէԱԱէրւսե մւսոդո^ ւէսռւս^ադրմու.^
Թսան ւասւմա1աեո<^ Ւ"է էսշաւսրաոս յեոսւէ
աւս բեւսսս/ե և. աէսէոա^ւսսակ աէսւոճսօայեեր ^ Ո"
7"՚Հ՝ Գ՚^ՐԳ՛^ եր^աեէե /ւ. աաեր^ա%հկ կաւՆեե՚եէ
\ձ հ Խ^՚ՀԲ"*/) սւշքոէսրկրս յևրսյւ մարգու–1ւ սւսոսւհ՜
քսւկե րսյկաե կռս/նռոս սի փ՚ԼԲՐ "կւս րւսդո ո Ո ^Ր"
սրգևսւկ րսդ ր1էւուսնռկա1ւ կռանօլւե սկ^ 1յ1տար
յւ. ոաւրեՆի ւոէսն ու. գսււ-ստո-ոե սկ^ պաոգւսռսւր^
սէւսուԿեւոև. ևռսէնռրգ ւսնծ^ու.կ շո^ան՚ե րնդԱսր^
^ւսկեւոմ կր ԱէոնԱսս ւսշլասրկր ւսււ1էւսօ–սօ–Ա1ւ
շր^աԱրե յէք» օո աւսոահըն 4 ւսշհօսրէ եւ սսւր՛՛
դհկ ՝ճանչ1ւաւ * 1ւ. հ՚էւչ որ աչ օր 1ւ. մւոբր լուսով^
կր էոռսնւսս աշէօսր^իս ՚/է^՝ սօՆսՈտց գ1"""է"ձ
.աաշոէ-քժեամբ չաեռերս % "՚ք/ ,քեսես ու ոեւոաս»
ւԽւտ ւր^րս^ Թհ Ւ՚^^Պհ^ կր կս*ռ^սյ^սրուր /ւ/շ–
աէսրկ և. մարոկսէ§ր1ւ ր%կերու–թրլյեէ
նթէ հ րՆկ և. հ մօրէ Կ՚^ւր ^՚^հհր^ ^*՛ "*1"
գԱսսսրր չէր աւ.ասգեր օեօփ աաաաա ռր ւսուաեց
ս/4 օ» ւուսոէ էսւս ւսշրււսր^ էւ. րոսանդստկ ւորՄ»
.ռերբ ւոհսն1քւու.^ ւսեոէւսէրրե կր ւրսկր^ որ ես
յսշիէսէրոր գստսերս սէւ֊էսս/ւկր ռեզ* ասԿւտարրն կր
ւհ՚եհր նաէւ^ որ գու. էֆաւն էքէոքի լուսով կա՛–
րոո ւր՚^հրր գսէզս՚փսէրեւ աշլասրկրս րրառ գր^
• յոու.թրւյ1էրէ Աորւս Կամար կւսուսկստկէր %րսու.^
- 1 1 -
^ի%^ մի կուր ^ էւՏ^րձ էէ%գրեէՐ ղի բացաադէ Գբժ^
յւազգ կոչր աչքի լդս կշ խ՚եգրկր ^ չա^ա կ թկ
ւսշաստրԿ և. եեեդԱսհհ եսաԱք ւոսսեւսէու. Ոստմար
յ^ր։ ՛Նա իւո կու.րու.քՏ՜եան մկ^ թշուառ էր^ ոչ
հ՛եչ չ1քր աոեսնաո Ա. ոչհ՚^չ չ^ր զռարյ ոչ ևոա
^^//օ կր աեսեւսր քուսագույեգ ասսւոեոոս* 1ւ. հտ
յքոկրւսգա-եդ կր սա ս՛նար հ՚ստւէւՄրոս* հրսէոհ1լնհ^
րոէէյ որակս զր ՚Խ՚Փէհր ^ փա՚ւք սէստր Ր՚-Ր
վաւ1քՈԾոորե ձւ օր^սէր ստշքսստրկր \\րսւրիչոէ
Րսկ դա֊ձ բսէրեբէսզգ որգեստկ րէկ որ ա<՚՛
օր աու֊սոս Ծսեր եսյ բրւ-րս/նգսյս Ծ՛ունր . գրր
յլ. փստւՆո աո^-ր օո րսէրհրսւր \յսէեոհ՚ողրե% հնոր^
՜Կէսասյրէո "դրր "ստև. օո օրեոորե^ ՝ որ կստդքսսէ՛՛
է որ 1"էԱ աստ է ու. րս/սսյւ մպքրգ "^^.քՐ^ որակս
պո դու. երկու, ւուսոմ սւեսսստս սէշէէասրԿւ Ս՚ս//ւ–
Դրկ կան ^ որ կր յր9ր" սէշլսսւրորս մերսէւ^ կր
աոՄսնսքն որ չե՛ն սէեսսսէր^ սքւս սարդրկ սաստ՛՛
ւ.որստկստն քոակՆ ո/էւրկ եսգ սրսւքն աշաարկր
Վսրտաբրն ևրևսՆ րբրև. աոուեր կր սաեսսաս^ ս.
ձր գրա1քն էսշխւսրկի նէքոքքՒն կես/նք. րնսէկան ե.
աս րո ւսէկսքն գրէխախեր^ էքսէրհչներ և. շարժման
ղօրութ–իլն%հր և.աաքն%
Տ^ս/նսէգրր ե՚որրա որգևւսկ րս\ որ աասւյորսէ՛՛
կւատն լոագ աաւհ-ստռ ւի՚նհ^ և. որչափ պստլհ՚ա»
յւաԱասւ աո օրդ /ուս Աս/նչս»փ ասյւՏ՚սյռ ու. ասէրզ
■Լր սասնստս ստշհէԱսրկ 1ւ. ստշհաստրկր բաներ ր^ դու.
- 12 -
սէոու-ևրո ՚նմւս1» չես ս/եցհր աշէսւսո^կս՝ և. էսշ»
հէԱսրԿս սԱէուերր սսաե չես սւեսսսէո • "՚ք/ ւէ9Ո^
րստպգս եր սէեսսսւս ք^հ Ր"է ^ սս^աԼա1էստոա,
մարգուհ եոչա֊1հ ստշհէսէրորս սերսւկ և. Ր"է է
նորսք գորհ՜^ սսւոէճաե ու սպստսէէսե Ր՚֊Ր V»–
սսքրէւուս եոչու֊քքհ /լ գոոԾ շստսւ սհՆ է
սէշ1սարկբ վերսւէէ Աօ«#քքք–ւ//ձ* եո ՚ներշեչ1^ և. սով»
սկս կր ասէս§սկ^ թէ էքարգ րւ֊ր \ձՐէսրչէսպեւոոՆ
տրրստեստ՚կ աաակեր՚ե ղգեցէս& է. Ա. Ր՚եչ է "^1՛*
ասքւոկերրե %մա1ւութ՝եաե 1/սհբ՚ն» աեմստԿ Տ«–
դոն^ ււ. ռնստւորու-թույւ^ ոբոէք սարգս եո զւս»
սստօա1ւր բ՚*/քր Աէէէեռօոսսսյս արւսրէսօ-սերէս ^ րէՕ"
սու֊ս ւեզուոս^ բւսնէսեաեութեւսմբ ււ. ուղՈւՎւսբոմ
՝ճո1սւսռւսՆ\
\ձս»եսւրէ գու. սր սււՆագս ոսյսս1եէսբ ^ ոբ
մաբգս \յյսսւա.ճու սուսասէոպ^ ձւ սէսեսւսփեբլ Տււ/*
ւ.ւսսստբ ՜ճոշգբէուսստ^էսն աասէսերս գէ *ոս/<–« եթգ
էսապէս եաբհ-ուբ սւմբւսրշւոսէեէսե Աւհհ՚Ասմւսու՛՛
թրւ.ս ւ^յ ոբ մաբէւՆ րւ–ր բւսբե բէսբ սեզբսսււոոպ
\\րսյրչրս մո ւսսե%ւսփոբբրե էոբաւսբն 4* սորսէ
կաաաբեալ 1ւ. անկ աս հմւսսէոռւ.թեաե աււա^^ սր
անգէ^ա մա՛նուկ կ^ մհ \շոււ կ^ ոբ մշւոՆ՚9ե՚1ւստւոբ
լուսէե երկբիս վևբա§ ձգուահ– 4յ ^ ւաւրւոե՛՛
սակա% ս/նմաԿուԹեէսև առա^ մհ Կողստկեբա
սաոկա՚եառու. էէ Աւ. Ւ՚^՚է ՚"^յ1^՚^՚""՚–Թք"^՛^՛ հ՚"1
է
ք
կաթ մհ 9ո՚^ր ԱվԼԽսեոսի հ-ովուե կեա^ և. կաթ
յԱ /"7՝ "՚/»/«–"*– ^ամաւոա ոստԾ լա^սոլն Կևւոէ
(\ւ.սսէի պէսէբ 4 ոզ^մէոու–թ1քսւմբ Ասաակս
քէմաեւսէքք^ որ ասրդս Ր՚^Ր րսւնսոլօաոէ-թեոՌէ
խեւռոււ ու. Կս/Ա1ճսէոոս 1ւ§րսսէ չւսփստւոր սէս^՚յա–
. %ի յ^^ փէսկոլյսհ՛ է^ 1ւ. Նոոա թաոևոար \\բա»
րհչե աս ^ չափ ^հրք "՚– վօրութրւ-ն շնոոԿՄՈ կ
յարգո^ւ^ որչափ կէսմեռեր 1;% 11քք»յ մարդն ալս
Ասշհէէսրկոս Կոզագնդո^ւ յէքրաւ րբրև. Րշէ՚՚՚ղ "՚Ր–
րւսաեա կէսրգու.€սհ՛ 4 Ւ՚-՜Ր Ա/"^/»^""^«՚՚՚Տ՚՚յ աոա
րևւ ռոմանաւակ ևրկրրե^ Րշ1 I ^ոմուն ու. ցա^
է/աբեՆ^ ա%ասնոռ ու. թ"–/^"^* "– թ՚է "Ր
կաե^ կր շկչե՚ե ու. կո սոոէսւտ "Րկրէ^ ^ Ր^"Կ
ռորս սւռ Ոսսսասրւսկ մւսրդո(հ Կրստմասրո աւսկ
գրւսէ.^ րեչէղէքս կր ոէոսաոսաեր ^ւսէ^րթ թք^ մԼ"»"
սեսսէՈէ րեչ ոՆէսպւսսգ ստրարոր ր սերռու ոսւրո
էէորա՝^ 1ւ.ԱՍէւնգ * , Հսահ կրմասւսմռ և. րՆչակս
կոմա աո ԱՍԱ հրես հկեոեռւոէ սստրգստպեսէռ թ^ օէր
\ձսաու–ստ\ ստշր§արորս ս»է1կն ռահ մարգո^ւ ուսա
մար կաեոհեր 4յ էսկ մարււն՝ լ1ւ/ա#ւ«.ձ*ոք ոամար.
որ չսքսրահան օրկնէ 1ւ. փա§ւ.աւ.որ1^ հ՚^Ր Ա/»"/–
ՐՐ^յ հ՚-Ր էսրգէսր^ «- առաբոնո կռան ռոմ ^ որ»
ոԼ^^ս էսսգ 9րսու.ս» €օեսցես զգորհ՜ս ^որ բւսրհս
և. փէսռ.աւորեսռե% գՀաէրՅէ \3սքկա/ն կր ւաւ^ևւում՝
ասել մս/1ւաէ–ւս1էդ թ1^ մւսրդ մսքրդու.Ն ^ամար
կսւրգեր կ^ զր մարգոՈւ կեաԱռ րսկերւսկէս՚ե է^ ,
14
մաո§Նն րՆքՆ1էե ա§ււսնձհ՚Ն աո.§տտեձհ% ոչէ%չ է^ 1ս
ո Հի՛նչ զանսքզաեռւ.թրւյե չու֊սր վստւրռնո եո%էւէս^
^րեեոտտ^ որոռ բեւսեքււ–թոլե ւեոյեե՚րու. ասորշեր՝
էւ. աեէոէսհւեերա– սգյե կ\
\յՏսէւ.էօսհս էսւս աատճսէուԱսւ. հր բէսր^րսաստ մ^
էքարգոՈէ նոչու1ա սեր րսեե րւսեաՆ ստշոէէսրկրն՝
յգ9 ^ եյ րնկերւսրար Փ"Ր Լ"^ Ւ՚՜Ր ^"՚^՚Կքր ^ր
ււսռԱս^ւսդրսկ^ էքբեչդեռ անսւսնոռ եեաևք %ո^1ր
եր սնսէէ էսռա%ռ "Րթհք լս*ռսյքգրմու.թեան%
սարգուս ւէսռս^^էսգրմոէ^թրւն Ր՚^ր ր՚ենռ րասեա1»՛
կեանքէ% 4* էսպ*** թէ ոչ մաոէւն և.ս վաւրե՚եու»–
Ձ-եաե և. անէսաւոռ եստոդրն սկ^ եր Տնւսր^ ո՛՛–
•էւ^է 7 /՚ է^Ր Ւ՚^Ր 1"Գ"՚–ր^ 1^ Խօսստեցութ1քսյն՝
էԱույա.Մքու1ժրւ.ն ^ երբ %որաս սրւոբԱ ու. Կոգրն ՚/^ք *
րե%ա.թեամբ թան^ոս/ոսյՇ^ 1Բ^հր^ \յարգո§ո–
րՆկևրկյւեաե եեաԿռկկ ւասռա^ ևկէսւ սւշոէԱսրԿա»–
շի՚Աու^թիւէւ^ մարգէկ սւշքսարկրս վերաւ աիրսէ՛–
պէքս արրեռրե 1ւ. արրապէ^ս կաւասրեցէսւ. Աքք(ք1քու–՝
հ՛ու ԿրէսմանԱէ
Դէսւհթ կասսկ^ թէ 84/՛ \\սաու–ահ– ահեզՄր»՛
ռհ ժաուա%գու.թ՚հէ% բաժնեց • նրկ/ւնքն^ 1"՜Ր՛
բէսժրե սէոսսս^ և. ^րկրրր է/արգոց որգհբեե^
րուն ժսօայսսգա^Թրւն աուաւ.» ս. բոսաևգստե՝
աշիսէրկ րբր1ւ. մի գրսքէաւո օսւրդէսրռրէէ էա1էճեևռ՛
մարդոլԱ^ որպէ^ս զի գորՏ–/^ ու. պստկէ ք՛"/^^
19 ^՚"–"^^1 84/՛ \\սաու.էսհ– Թ^^ մարգէւ աշիտսէր–^՛
- 15 -
որս էսգսէ ոէսնոԱ սէ^ սէ գորհ՚սօ-որ մդաե 4* "վհ^ՀԲւ՛
գ աեգագաո Ասշաէսար սյրգրլյ^սքսորՄւ Օէսլե^ և.
ոոչափ ժոսէգոոհ՛ ւր^ր զւսշէօսոկ ւ/շէսեութեսւմբ^
շբսոսթ ԾԱէմբ.^ գորԾու^էոսթեամբ աոգրւնսյէ֊ո»
Րսի էսլեչէսփ ԱՕ.Մ1Ո կր ք1աաէ1^ . ււ. եր բարգսւ^
ւաճէ իւ.ր կե՛ս/եք է
Ա#/ դու. սէ ա^եաէ^ս րմբւա%ևո^ որգեստե^ Ր"է
որ ստմե՚եստԿարույսւո սեԾԱտէոույ/ե \ձսսէուստԾ^ \աշ<*
րէստրկս հ՚֊ր ^ս^րսսէութեստմբ մարդոքէ» սաւսէւ.
րբրև. սոսե %րւ.թսւեաե Լեանք^ որ ՚ևստ աշոէսւտր^
յսքսսքսքկէյ ուաք^ և. փսւելկ Արստլէէ Մրկրրս աս՛՛
րիքշ*
նքՅ՚է սէւսպգս ւր^հր՝ "Հւ՚^է գ"րս*ԿԱ^ցու.^Հ
Թրւհ» և. սւռսէսսէՈէԼա՚եաե ՚շնորկ չէ^ր ուհւեսէսր՛
մւսրգն ^ երբ սսէ սոսկ սրԱ^թւսկւսե կես/եբոէէ էսււի
ր1^ր րնՏպ1^ս կէսպրրն սՈտստսուեբւ
Ղ^րաեսռ * մարգ սէշուսէրորե Կեսա ււ. սրւթսէ»
կան կռանռրն ոեա կաաուօսօ՛ 4) Բ"՚1Տ ւ"^ք սեռ՛
կոչու.ք1ն կր աաԿան^էա որ ՚սիւ.թակսք%րե Կսա՝
կսէպէ բսւրուսէկս/ն կեաեօգ և– ՚^1Գ հ սհսւՌւ^ որ
կր բասրձրսւռնկ մարդոՀե պասարւ. Ա. ստրժս/եստ"
ւորոԱ֊թ րւ–ն%* ԱՏ աստ Թգ "Հ մարգ կր %ուստս՚՛
սէսքսաւ ու. կր Ոաւ^Ասսստրր ասսքսսոցէ
(\ւ.սս9ր սէշԽսքրորս մ Մրա է մարգով կոչու.քքհ^
աստսէու^ փսււՆք^ արժս/եսւՂորա֊էժրլյե Ր՚-ր գորհ՛^
16
օ1քրու. կշիռն I;* %ա ի՛նչ վիւճակի ւքկ^^ կը էի^ի
Թոէէ ւհնհ • նորս* նու֊իռԱսևսւն աւսբւոի^քն ա^ ՜հանէ–
նւսւ ի՚֊Ի եոչուսն յ ճաեչեէսւ ս»սո§մլու.թՄան կա*
ւեւոէ֊չ եևաեռ^ ՜ճա1էՀնԱէւ նասև. թգ ինռն ւս§ս
էսշո§արոիս յերւսէ գի՚աոէ֊ասՆոս և– ունստէնսէբսյր
^4 եեեր* "^Ա սեօոա/եօ՛ պաս րար քներ ԱԱստա»
րեւու. Ոէսմէսր հ՚ներ 4յ ք*"^ի որ եոաԽք ու.նի
պէ^սէռ 1ք գորհ՜ւ^* մէսսն ռի է/ա^ն ու. գՄրեզմաե
գիշեր կր բերեն յ ւորու֊էՐ աւլ ևս մարդ կարող
չկ գոբԾեր \ձ§ս սւշլսարո սա բո ոռ առաքի սա֊»
թեէսն էսսասյբէռն է^ ոս որ րեթանսււ գիէոկ
նւս սիա^ սբռանւսկ կառնուէ
կասբէքա էՅուրբ գիրք^ կա բռա Հա առ ադա,
իօսբկի աէսսէմութիւն 1ւ. տես Թ1^ առաքր1ւի
ոգիներ րնչա1^ս րնթսւռաեէ Ղյու իբրև. «՚(/» կա՛՛
ւոսէրեսււ սէբգսէբութես^սբ րնքժ՚առսօ– մրռւս»
նսւսն ս^ռեռփ Աբբսյ^սյս ԿւսւսւսէոԱ րնթստռս»ւ֊
մրռաեստկն սւոեռ» ^ստկոբ ժու֊ժկսքւութ եսյսբ. ոն~
Թսէոսօս սբռս/նսյ1/ն ստռեո^ ^ոսսկփ ոզ^ստաոոո.ւ^
թեսքմբ րնթստոսէւ. մրոանստսն սէռեռ» ւքոմսէս
յյ^ստւձ-ու ժողովոէ^րգին իբբն. առա^նոբգ ոն<–
թա^ցաւ. էՐբոանակն առեց^ &ովբ ^ամրերու»
լժեամբ ւ^թացաւ. էՐրռաեաւլև առեռ* &եսու.
լազթուէյ՚եամբ. րեթկյսռսէւ^ մրռա1ւսէ1/ն էսռեռ *
ւՅամուկւ ունստռսյնգու֊Ւ\եսքմբ. րնԹաոստւ. մրոա~
նսէկն առեոփ ԳաւիթԼսասէշիւսւրեւոյրնթսքոաւ^
- 17 -
իւոզութեւսե մրռա1ւէսե՚ն ր%գոսեսց% ճքւսուս
Ղ՝Աէ1–13՚ո որդր1§ է§աչստերու թեէսմռ րեթսյռսյլ.
Հսռևո սւ/1ք մրցա1ւա1լե և. անոԱհ^^ որ ր կեո 4
ռասն զԱսւաեէսՌւ ւսսու–ե% \\ռաբՄաւօ Նուս քուս–
չասրութեսւսբ. րւտթաոաե սրոս/նա1րւ աո.ր% ^
Լ^ւրԱսպեսԼբ եեեոոռր% բս^ոեռսւրգուոԱ ոՆթսյ՛՛
ցս^ե սրռա%ս$1/ն սքռրե» Վ^սէոգւսպեսքռ ու֊սուռա»
*ւելոմ րսթաասս մ՝ոռս»նսւ(լն սէուրհէ ՝ճոէ–րռ
■էկՂ"Ս^ ւ^Ր "Ր՚ՒՌՔ Բ* ուլունք Հսււոց սւշ»
էւսէոԿհ կստմսէր րնքւէ՚ստոսՈւ սոռանսւսն էսո^ր*ն *
. սուրբս յյաԿւսկ ու Մեսրոսբ^ սէդաեերաներոս
^աԱդերձ դրևւոււ 13–արգմսւ1էհւոմ բեթառաե՝
մրռսՅնւսս1ւ ստորն» ռա^% Վ^արգան րւր ուուաա»
՚ Ղւք լսսբով էոաչուք ր%թաոէս%^ մրռանսւ1լ1ւ ա»
€Նրն * 1ւ ււ#քՀ որ յկկ ԿաէՌեմ՝ ք1քզ Հաւոո ստշ^
րւսյրոկս^ որռ սւուաօրնաևաե էքասասւեոս ^՚–
թացան^ մրցա՚եակ% առի՛ն X
ք՚*ողոլեռ աեռեաւ Ասշո§ստրկր ստո^աքրնեաց
էէէսսս ^ թոզուււք ևեեղեուոէ սուրբ Նաոատսէե–
1ւեր^ որ սւրրւնոյ ոնթաոանգ սերկաւ քսւոէս՛
^"^կրրք^ աշխարհին Ակ^ մտն\էնք% Ո՛^ ե^ ,ոզ կ
դստմսյր բերեւ սէւս ստշուսւսէսււո ր սւռւսռրսէսյց
ւ^Ւ՚-Ր^ "ՐՔ զօրոանսքպւսզ կր սւքնլէն 4. ^^
թւսԱէէսս ւսշոՅստրԿիս ստսպարկռր*1ւ սերակ ^ա1ւ՚՛
՜ճսւրոմ^ գրւսւերոս* սէ էուեսւոոս^ աշԽսւր^ս՚շր"
սուքՅ՚Ծաէքբ^ մեհ՜ադորհութեսքմբ և. ՚^Ա բազ–
- 18 -
1
Սէէւորսր շսէ^էսւգա ււ. արդրւնԱԱւ-որ սէսսէուսսսե՛»
րոս ՝հոհ§ստռա.որս ւրւսռա^օքւս մարոո/ե րսսևուսա
եաև կեաևթ^ չեմ* էհշ Ր ԳՐՒ^ Ր "՜ "^սմու^փ
էսնքսոե^ թէւերր^ որ զէոհւ. /ւ. ԳԳւ՚2"Ր /"/՚՛ ասւա
րահ՚եւոէ1 կր ւույօսւ.որե% մարգուս սւոէսւորա՛»
Աէսն ւսշաւսրԿւ
Ա/1/1Լ կւսւյսրաևմ* ստա ււասո^ և. ու.է§ալււ. կստ»
ւսէեգեէՐքեզ. ձ-անբրյ թէ (՚՚^՚չ 4 Ք" կոչա-Աս
Ասշէոարկրս մՄրակ եւ ^ասեմաւո Ր"Թ՚"ց1՚Ր Ք"
կոչմև/ևգ^ որ Կստս1ւրս նպսւաակրն /ւ. մրցասակՆ
րեգու%էսէ Թ4 հբՐ^ Կաւ.աւոաոեաէ բ"րՐ "ԸՐ՜
էոոս աստշտկ ռո Տէր \\սւոոէ–էԱԾ* Թէ; ոբր1ւ. ՚սշ^
աւսր^հ մարդ ռէսոառւսմսււրու.քՅ՚1քւսմռ սէոէսքհ՛՛
սստոհր^ թկ րբրև– էսպւսւո մարգ մր սարկւսսէսր յ
Հւ/քք պԱսշւոպաեդ մարգկու.թեա% պէսւոհլ^ Թէ
լւբր1ւ. ոշլսսյն օրէնռոմ Ւշ1"^) էսրգարոէ-թրւ^
ռ. որւսւու.%ք սրրկ» թ^; որր1ւ. ԿաւստԱսկ օրգն՛^
քով Կսազա՚նգիր* թկ իբրև, ևկևղեցւ֊ու Կովում
Կօարդ մերալ աեՏ^եստդիր եոհր» թէ հբրև. դաուն^
արահ՚ոզ Կովայէ% կևաէւհր* Թգ էբրև. ոնկսրսւ^
կան մարդ րՆկև րսքկաէէ աւսրահքեեր սորոս կաս^
աւսրկ և. մրաեդւսմէսլե ՜ճան չո որ րրւսսու^ոթդ*.
թէք հբրև. ^աէ և ^էսէու. ղաււսկ^ աղգդ սհրէէ.
Թգ րբր1ւ. \\ւ.եէոարանո1տ րսդԿւսնուր մարդսւսո՛^
րա-թեաս աշակերա ւսմգն մարդ աեաարսէ^
սքկս սիրկէ
Մ^ քա^, է»
.ղաաուկր ,
աււյ՚քէքղ. ւ1էշա լու–
շիգ ,,,..44 ՚էօյ.
–Ի–– /-/■-».
"՚֊Ր
Լ կ ւթփս,
թկ ^ա^ր1ւն1ւաց
4. ք)4 .,,
,ար
,.,1,..,,ր^ի յէչ
ա%գրր^էՓ կս.
■9 1քչ՚ւ՝–՚<՚գ
Վհ–
յ, /,,,,ք1քX.~լ.
թւ֊՚-Գ «ք՝՚4
է՛ Կո՛" Դ
փ^իուիր, Լարց
–շի–րԳ յ.""
սկ-լ 4». Հ«,
■1՛"""՛
ււՈւեաւօ էսպւռս։
եկեղձցւ.օ^ ազաա որդեգիրն ես, ի նոչՆ կաց
ե– է ^"է^՛ ւ1եռիր. Թող ^՚"1 յ՚ողովռւ-րգ ւոսւեէ
թաղկ ԳՔ^Գ Ք" ^"՚ՐՅ "՚֊ նաի/նեաց դե րեզմա՛
** ք \^ ■ տ *
Դ՛Ա Ա Բ.
V–
8 Ա» 1ե 3^ 1ե (ք Փ
քնԱԿԱււ ե1« 1>ԱՐՈ8Ա1|Ան ՕՐէնք
Արարեր զլուէհքէն վա՛ք
սըն ժաէՐանակիք ^ 1օ«^
րեգակն ծանեաւ ըզ՛
ժաւՐ մտանելպ իւրոյ*
^աղւՐոս ՃԳ. Դ^,՛
ՍՐԱՏԵՍ ես^ ոոգևակ իէՐ \Տամու.կի աչքգ
բս*Ա ՚եա§է ւոոեզեոռրե ւյ1քրէսւ* գ^սրՏ^րր դու– աո»
ոէսպկս մւսաբսրւտ եորր * որ էո1^ր \\սՄէուստԾ– /"–Ր
պևւասկս/ն սէթոռր "Ր^էւյ ՚^ք Դ^"Ր"է Բ"1"Ր
էոհեռևրթր բեաեաե և. ւէսսհւոռնէսեաԽ օոէՆթով
կր կաէւ.ւսվսւոկգ հ՚-Ր օոէ^ռ%ևրն աեշաոժ և. աԱ»
փոփոխ հ*ն և. ոչ ոռ կարող կ ռահւ 2.Ր2. Լ ^""՚
է§աիւաեի րնչակս աշ1սէսրոոս գրստկաս եւ ք"*"
զաքւսւրև անոսէսէոսօո օո1խքնհբ* ՀՐՐ^ է"ճ՛
մէսա կր գոկ և. յիւ.սի% կեոհ՚էսևկէ
էՎէէսկսէն օոէ^նռոմ կր ոաո%աէ արև.ր^ կր
Նասգր սւուա^-Օէո* /"ք" կուասէւ ւորոռերսւռ^ /երե»
^ույԱ ի ՚^՚^ւր ք(Ր «^^4* Ա/»է/ք մե-ր կևա%քր1ւ և.
Ժամա1ւսէկր1է չափ% ու. կշր"^ է* կ^Ր՚^շհ ՚քեր
օրեր^ ւոսւորե ու. գսէրերւ ք^ոո ■ աա է՚֊ք ւու^
,.»>ք֊՚–"^––"*^»**4^
V
^՚՛ .^.էն՚ս ՀԱՏ
սով ու. ^էոէ/հւ-թևէ
աշիւսրկյ մարգ/էԼ •%ոէ>1
ձ՛են, ^յ^հ "^ւբե՛ ՚ւ®^^՛
մարգ ի գոոհ՚ս րւ.ո^ ր մսւսւոանս օէԱյմ&^ւ.րոօ
մրեչև^^ չէ-րէ-կո՚ր։ Ասաի կիէքանավք թէ բեա՛
կան էսշխաոկբն /ուս պէպբ 4յ "Ր մարգհկ գոՐ"
Ծ՚ես* ռանր ւսռէսւե։ պէ՚ՂՔ հ /1(՚* մարդով
սւաուոոէսկէսս Ասշհւսյոոր%^ որ կարքքեաՆ ո՚֊Ղ՜
ոու-ա՚Մսւսռ. գորհ՚եւ %
րսակաե օրկեբոս գբշերէսյար ւու-սքա սերթ
կո սա֊ասհ Ա. Աարթ կր ւրստսսւկ կր սեոնր ս.
գէսրծ^եստէ կր Շնր^ ր^ր շր^ւսե՚ն Մրնսույւ օր գ*
ււ. աա թուոմ կր չափկ ստսրսր^ և. սէասսերկու.
սւմրսույ՝ յր տստրրն կր բուորէւ Արևնւսկստսարրն
սէւս երկու, սեհ՛ ւուսսօ-որներ սեռ սմաև բա՛
Աէսսոր մարգ չես* բստա ռնսւկան օրկսռոմ գր՜
ՍէեՆ կսէԱէԱէրեւ \\ստու.հ՚ու կստմք* րնչակս սազ՛
մոսեւոմ \\րւսրչ1ւ1ւ մեհ՚ագորհ՚ութրւ–ե ր կր ՚րռ՜
չս՚եէ Ղ՝ս*՚֊ր0՝» 9\\րսէրեր զւա֊սրն մէսսս ժսւմա–՛
Աէսկհ ե ա րեգւսպե Ծս/եեսււ. սժսէմ աոա1ւեւո§
ի՚-րոր*
Ասաեուսգկւո չեմյ որ երսնրո ռոսստսգակ ^սւ–՛
մասւոեոու.թեսէսռ սերւսւ ՜ճառհս ս. Նասօթ ու»
թրւ–1է աասօևռ^ թէ որակս ւորեռռրռր .էսսոու-ն
աս^րաձ^ոI֊թեա% մկ^ կր շարժե% հր ւէձսոհէաս ^
մերԹ կերերն մերթ– կա%եր1ւ.ու.թւսսա1է^ ււ. ա^ս
22
Ասմ1^ աեսաս ւթաբ Ր^Թ՚՚՚^քՐ բեէսկան օոկԿւքով
Լր կէստստրես 1ւ. Մրբ^ռ զրրՄսւո չես գրմ1ս^սւ»
րէ՚րէ %ու. եր էոե-սեէճս մարգրե էսշլսսյոկհս վե»
Րաւ եր շր9հ^^ շւստ անգւսմ՝ ոոԱնո գաւ.^բ ո»
ոԱսրոս զարնեւոյ եր աաւոսւռՄԱէ Սրաեր թէ
Աքար գոռ գւու.1սևե ո% ս.ս ՜ճանՀնւսէոն րւրաքասա
չր^ր րրեսռ սէսկմասե ու, ՚չո^անՀ
Գաոնանռ ե-րերիս վերաւէ \քեհ–% ք1վերս/եոս
երռեքքն ր՚֊ր ւս^սզ էսւրքսՄոով եոսռր եր ւհւա.–
Ղւսւնւսէ ս. գսւրձեւսւ քսսշտասաւոմ Ր՚-Ր ւոՄոր
եր աէսոաոր^ "՚\Դ "–" բեէսեա1ւ օո1^նռոյ է* ռի
&ու1ևրու. Ասսեսրշուաե օէր մանո ւսլԱԱՕԱսնոմ պւօ»
իրսպ ռաշեր է ու. ՝ սոյեչոո աւրռ%երէԱ–1և դէ՛^
սւսԿէքաե գրեր էյ որ աեգր չաեաէր% ու. Տոոո»
զե՚էւ ^րկհբՐ^ \ՅբանԱ թէ ալգսլէս մի սսՐէէՐսւն
Ս.Ա սւսրդուՆ Կէսմար ււեկր գերրշխան օգր* ե.
րւ֊ր "հ9 փ^"կհր ս^շԽստրէւսեսււու-թեսա ոգր%*
որաէս օր Ասոեաե հ-ոմերոէԼ չոոոոկր էէեո՜ճ ժո»
զովոսրդշւ
ւ\^ասյհ1լն բնասգէտ չկ որ աեսսակ ս/ք# մր»
սէւհ ղստրմասԱսւոս փւսռռ եուաաւ \\սս9Ու.Ծ՚ո ւ • սւս
էր ԳՐ՛"՛^ Թ^ Ր՚^ԷՊկ^ էէսմարաե ստսձրե– եու.^
գ՚"1 1ւ– ^յերաե ձհւն» մեր մասհ1լևեր սեզ եր
պսՅւոսէրս Թէ; ^րեշսէԱէեՆեր սււրւրր սէՈս՚ե ձրւ%ւ
կր մաղես "Րկրր" Հ^/՚"՚(յ ՚"՚րԹ ^ս՚՚երրե մա՛ն՛՛
րր՚ի ե– սերԹ րաշոո եւոշորւ
- 23 -
է^քք/ք|ք գու. գոտռս^ որ հ՚ովփէ ու. ոամւսք1րէ
սւր1ւու.ս զօրու-թՄստսբ գուորշրսեր ր կեր եր
ռէսրձրանան և. /սասյսաւոյ սւմա եր ւր%րեփ սււ/^
պերկս անձր1ւ. և– ^րսն եր աեոան երերրս սրւսկ
սւդռրւ.րեեր ու. յւուս1էներ ("Հ՛^ /"Հ ես»ոտսէո*ս»
%ան^ գետերու֊ մ1^^ եր մսւաէ՚ն^– գեաեր՚ն ե֊ս
Լերթան ո Ծ-ով եր թստփոԱգ և– սււսաէս Տ՜ոյ ոլ-
որեր շր^ան եսւոյևույւ^ ոչ եր ւկուսյռրն և. ոչ
եստռսյւե ւուն ^ րեչադս եր գրտկ մեժ՚ս \3ոոոէ/ո%
Թգ է\ձսե–սստէս ուզրտռ ր հ-ոմ գնան ^ և֊ ^ով ոչ .
ւնու.* ր տեոր ւոր ուղք դեան^ ակ՚ի *եոթքէ% հ^
դաո^ստն ր գնէսրւ \տ^ասւԱԱսրե ռարմանսււր Ասէս
անդրասդւս րձու֊թրւհւն և֊ս րեէսեաե օրկնռոմ 4)
որ հ՛ոմեր ու. 9րեր սո/ե ռանաեու֊թեօ/ն մ^^
եր սրսՐէկգ որչստփ և– որքան են ի սևղոա*ն1^
անտր նոՈէ արսէհ օհան սրնչււ. ոէէսւհտեսւնգ
ռր օկր \\սուու.սւԾ՛ ամեն բան չւսփոմ /լ. էր ռոմ
սէոեոօ-եր է է
Ո՜^յ ռանթ զարմանա չե է \\րարչհ% կար գա"
գրութհւ *ն^ պմեզ շր^ստաաաող տւսրերք բոլորն
Ա.Ա բնւսեան օրրնստռ աաե ոսւսզան գե ւոմ սորսւ
Կրսւմանր եր եւսէՈէսրե՚նւ յ^ու. եր տեսնաս երբ
զսյրուն եուգէսի գրտես Թէ^ մեոյահ– ցուրտ Տ/ւ*
զագնգրս ՛նոր ւստրութրւն կու.տստա^ Բ՚՚Ր՚Ր Բ"՛–՛՜
սստեսյ% տստրերօ մաւրե՚նե ^ոորն ռ՚ոցէն ր մեր
կր զէսրթնուն* եր հլե՚ն եր բ"ԴԲ՚^9ր^ ^ նաէէ
^.տ–>
- 24 -
էոեր/ւեեր կչլ ոանան ձւ էսպսւ կր հ՚էսոկոս ^ ոս»
մարան կր պսէոսւբեոՄԱ^ ււսՀնան սա բ1ւ.ւսԹւսմ»
պո ԷՐ^Ր" ՚՛– Ր ^սերան կո գէս§սսրրե դորհ^եւէ*
1ւ^^յԾրբ ցուրտ կր ոամթեցևկ ռոսսակա՚մեեոու
Ղ. րՒ *^^ն^ ր %ևրօհւ.սա ^ևոյհկ ոոոհ% աաև
եր աւաէւրս $սոմաանռո ս. կր ւոաեան սերսեո ^
ս/ք#ճ ււս ւաւրասնէսնաԱ ու. աւնւսկս/ն օր1^ռոմ գէ
Հուժկու. .դբսԾոս 1ւս ասւակաե օրրսաօ ՚ ռօրու»
թֆէսռ աակ ՚ կր ոաւսւասկրն ^ սերթ որւ.սհս եր
շւլ^չհ^ է1երթ Կարալ.^ մերթ արև-ևլք^ §1երթ «*/-
րս.էքոսառ% ^րՓ^եց ^ "Ր^րՒ գս՚՚^՚՚՚րէ/՚՚ւթեան
՚^9 ԳՐ^1"* Թհ պս^ք^սրաօս բանալով եր մրորև
իրարու. գ1^էՐ 1ւ. կր լազթակա րե՚ն ղրրեարէ
^աւիթ կր գհակր աա ււ. եր որւսւ֊րրգր աստ՛»
րևրռ^ որ օրկնք/ե զ՚ոէր \\սաու.սIՇ^^ ^\^ր՚"եցկք
զՏւ^ր^ ^ուր Լւ կարեոսա^ ձհւն և, սասն^ ԿողւՐ
և. ^րրհե^ "բԲ «"ւ^4ք զբսէն %որա%դ
\\ւսա1^ս 1ւս ամ^ շնչաւ.որ կենգանրբ ""/^
բնսյեէսս օրկեռոյ եր սսւրրն* ւոես գ՛"֊^ օՆ՜ճզուկ
հ՚֊ր Բ"(^ Նս$էՆ.ր ՜ճոր սռրստէ եր ւիեկ* սասէսգր
ՆրԾէսսյ1է հ՚֊Ր եստւստեերա բուքէւրե սւան գերանր
կոոէ^ կր կսւլսկ. րսաանր ԿսօՅէ ր թուլսս կր
սսսւրյ ւսսկ1էք1է էւս հրե ԱՈ ժստմանւսկրն ծօսգեր
կր ^սՈւես « կւսԹ աստւոս եր ս՚եու.ռանես ՚ւ. երբ
սեհր՚նս/1ւ Թեսւբուս ւրեր% ստռստա կր թոոու1ւէ
Աք// ՚գօր սւռրւ֊օ– որ բուոր կՄեգաեեսէց րշ»
25 - •
է՚^զ թ՜ագա լորն կ^ իւր պա լաա ա՚նաաււևևա
՚նհրու. խորերն ե% ^ ուր 1ւ. կր ձ֊՚ն/ւ կորիւ1ւ%երր^
"(Հթ երբեժե առ ք՚"ղց/՛ կաղաղակեն » գուցէ 1»ք1#–
ւիթ իւր ^ովւութեան մկչ աեսաւ ու լ"եթ^^^Աւ1^^գ^
ցա ւ/ռ.նչիլե^ ու սա ի կասկ* Կորիւնբ յաւ1ոաւձ–ոռ *
էՈՆեչեն և. ւափշաակե%^ խնդրեն ւ\\սաաւ&ու գկ^^ՇՕ^Ձ
րակուրս եւրեսւեցէ Ր հ՜ագել Ասրև-ոլ ^էբգյթյբ^ եւ.
ի յ՝որիս իսրեա%ց գագարին^։ ^^^^^ՏՐՐՏԻ 1^^.^^
Կուզես սնութեստն \ձրս»րՏրն մեհսյգոք1^>՛
կւսրգսւդրութեան սերւսւ սռստնչսւնստի Գ"Ր նսք
կր գորօ-է բեսէկսյն օր են առ ձեռօոէ1^ ^եսւցեաւ
ոգւով կստրգա ^ստրեւր երեք գւուխ ^է^աոմոսն^
ր ալսսլկս կսկսեի էՏՏրԿնեա ւԱքն^^ եէՐ օւոէ^ր^
^հր ^՚^քաուաԾ րմ\ մեՏ՜ սղեր ^"1^* 1^ ս^ււնէ*
Ա#ք/ գւուխ Շ՜ւսէրէ ր Տ^էսւր ւ/սեմագոՈէ նկստրստա
գրր ւ1ր կ բեսյկւսն օրրնէսո^ հ՚՚Ր ^//՚ ՚^^"է %ւս՛
է-րԹ օր^քևեւոմ ու փսւռսէւո րե ւոս ղմեհոսդո րհրե
ւձսսալաԾէ
ւ^սկ բաեաւո ր ս. սյգստսէ սստրդ^ որ Ր՚֊Ր Ւ՚եի
յ^ոմ ու ^ան՜ճարոմ կրշՒ՚հ "Ր^էՐՐ" ՚/ /՚"՚( "՜ "՚՚րթ՜
ևս ւոսէրերսւօ գգս կր "ՐԳՐ^ ԿՐ սեօ-Աէմւոհյ որ
հողմեր ^ ամսլեր^ հովեր ^ աւեբներ^ եղանակն ու
ժամսւնակ անսան ու կնաղանդրն որենէ ^"*ա
նսէ ե֊ս աէական օրենս/ո րշխանութեւսն աւսկ
նուա՜ճուԱսհ՛ է* կր հնե^ կա թայ ու ^ացոմ կապ»
րհ^ կաճե ու կր գւսրգանաւ* Ոուսկ ւեաոչ կր
ո
Աէ
- 26 -
&երանաւ /ւ կչլ մեէա^քի^ ^ող1^ ի մարգ^ և. մաբ^
գկ՚ե հ 4/1 «ք եո գաւՆնա§ ա%գո1֊ն * ու.ստի ւոիլւա»
կա% մա ոգն, և֊ս ռևաեւսե օրհ^առ Կպատասկ հ՛ա»
ռալե կ% ՍիաւՆ թ-կ մաոդե ազատակսօՐկ^ րւ֊ր
կեանօ 1ւ գորհ-եր վարելու, ^ամարէ \քիթհ առրա."
ձ-ք^ Լա ազատ չ1֊ աԱաառավաԼքքքե մկ^ Մ^ Լ
և. քէ^֊Ր որսևր ^ոգար \\րհիւե ազատ չ^ օդա՛՛
ւի% թ՜ագաւ.ո րութևանց մկ^ ազաաաբար սա»
ւստքւնևւ « /լ հւ֊ր գստար ւիՆհւ բա րձոագագս^քժ /"՚՛–"
ԱՄՈու. վերա 1 1
^աւ. կ աւսբա՚եյ որդեակ հմ\ ես բԱաԼԱՕս
չեէՐ^ որ բնական օրհնաց գ^աութ^ւ^էն ըեգար՛
ձակ Կրմէ1էաա1^ս ՚ճաււեմ՝ քեզ* ալժս սկսրս Ոէս*
մսէռօաեւ քեզ բյարոէակս/ն օրկեք^ որ մէստՈտ բւս*
նսււոր մարգուն կր վերւսբերհէ
րնչա1^ս բեէսկան ^րՒ^՚^Յ^ նոէնա1^ս և. բսւ՛^
րուակսւն կստս գրաւոր օրոնառ ստզբոլրր նողԱ
էսօ^րաենւսկսա բմասաա֊թու֊մե է;* և֊ բնձ աւն"
պէս եբ թու֊բ երբ սոկր \ձսէոա–Ասհ՛ նաքսւսսար^
գբլե ստեզհ-եց^ նորւս սրարն էւ. ոգւ.ուն մէ^ ԳՐ^
Ր"շյեո մի յէալն է՚ղճհ աա օրկնքր* էՏԼամենսէլե
զ՚՚ր Ր"1^ կա ԱՈ ռոք Թէ ւսրսՅսոեն ^եզ մարգրկ ^
աչնպէս արարէք և. Գ"՚–Ք նոցա՝^է Աք«# գերւս^
Գ՚՚Ր՛ ու. կւսաարեաւ օրւ^նք մարռյէՈէ ուսմւսր շաա
բնական ու. բաւակսւն 4/՚1 "Թհ մս§րււն աեեղՏ՜
պէսկէր զա Ոտ ու. չր զեզհոսն1^ր% Աուս/ք/^1ք սկսեստք
\
շ
- 27
յէ*նչ1ւ. ի Սոմսէս բ"1"Ր սաԿապևա%Ծր օարւ/1աա
րոս ղստւ֊սււլներոյ Ոէսսգերձ աա օրգՆքու/ է1սէոա
ու.եասս ձ "ՐաՔ "^"– Կէսսստրաե սւոգէսո կԱսսգբսսէ»
ցաե էսշքսսէրկր ււ. \ձԱԱ9ու.հ–ո§ սէռ.ւս^\.
^սկ ս^լե ս^զգ ե– յ-ոոոմու֊ոդ^ ոո սոլև խղճի
օրրսէսց գհրր աՔ"Ր"ԳՒ" րՐ" 9 ՚՚Ր՛"^"^ ապԱսեէս–
՚նեւոս էսաԱսկաւ ևցւսս ու. Մոհ՚ստւ֊ սարդ1լու.Թևաե
ասէԱքհւրէ \3որսւ ՈԱսսար օէր \\սՄէու–սյհ՛ սէ ան^
գսէս ^ ոկռոռոոս էու-ւսց եր1լրոս ևոեսո^ ոզոզեց
սւմբարրշ՛^ սարդոց աաոբՄոր^ սհւսՌւ՛ ւսոգաո
սաՐէԱՍսաա սհ թոոուց հբրե– արմաա սոր սե՛»
րոնդԾանւ
^Մոսէգոքև օրփտսգոո \յյսւոու.էսհ՛ ^ որ պօրկսէ»
^ւսասւղ մուորեաւ մարդոց ու.ղոու.թեաե Կէսմար
սր յոգսււ» սա Ր^Ր հ՚ստռստՈէ \3ոսսկս աստսէգսքա
մսէէ-որ քրւարեո և– սորստ ձՄռռոս շէսսք բարոէստ»
եսէե /ւ գրստւ.որ օրէ՜նյթներ աու֊ստւ. ր՚֊Ր րսա^
րեստւ II գգՐ"է Աք" քլնգստրծ^Ասե և, րնգկանուր
օրկնքնռր1խ նաԱ* որ կրօեր պս»շէոսւսան կր սՄա
րաբերրն ^ ԱՍէՍո1Լբն ռւս^ստսստ էստսԱսե ս. Նոսս§նասն
օրկԱբնհրգ նէսն %ա1ւ. որ մասնս»ւ.որ արսօոսեր
Ա. պստւոու-գրՆՄր ՄԱյ որ ս րսէո փսւփեութես/ե քլ.
գթութռան կր մերառերրն^ զոր օրբեստկ^ կր
աւսաուրրկ որ զգսւոհւ ր կսքթ% մօր չր մոր^
թե Ափ չր գարն ճ^՚ճզույկր բուերե երբ ՚էւստ ^սէ»
գեր Կաեեր էյ կամ՝ գրստւ չսւռյէեւ երկաեր մհ
֊ 28 -
ռաոն^ որ ւոսւԱ աոաաևո գորհ՚հբ% գյ ս. ա§ւՆէ
Րսս որսնօէկստս ե. բէսրուաեէսս սեհ՛ օոկՆռ»
սեր ՕէԱսեէսբանՄաէ ասօոա–րրա1§ներԱ էն յ որ
բանսււոր մարգոց րննռ րւսնան կսանքրԱ աստր»
ւոա֊ց և– րրսււասց սստկման եր ւրէՄ% ^ "Ր»Ք Դ**՚Ր՜՛
^Մալ սւմբոդ^ էսա սէմ^ օր1^նքե1քր Խդճո օրր"
"ս^ց էսզբրւ֊րկե կր բոխ1էնէ
\քովսկս իւր օր1^նռով քէշի1քց էֆ՚եչե. հ ՚^րրհս»
սասգ Մսաւ. փրԿրէ սրսու–ս^ որ շսորոռ ս. օւրշ՛»
մարւոու֊Թ՚ույ։ էր* %ա 1ւս հ^Ր \\ւ~ետսւրանր<
Յ^էսՌէոս ու. ւասռոս սո^ւ քսո՜ճր օրգ1ւբ եր1լեեց *
քՏԼսէսռնւսՌւ Կոր հ՛եչ ես՚է1հբ Թէ արւսսպես ձեղ
սւսր գհե և. Ասւքե՝»է
սրսուս աւս 1Ասւ.րսէեսւսեան ոհմսա ԱՄրԱԱէ
ոԱԱսւոէսսէե ւոմ ր՚֊ր ՀնորկԱսԼան օրրնսւց բսւրձրստ՛՛
ս. բաւ. կ% \^ոյսրսի օր/Ոօսց &–րէսգրրր թե՜րի
հՐ ^ սրսու.ս էր"՚Գ՚՚(Գ զս՚ւ^ւ Ե«– գրսա ս րք՜է Ւ՚՚է
զաեազս/նութրւ1է ես^ւ ^ուքսոսու* /ւ ^րսու.ԱԼւե
սգ^* սրո^է օրրնւսց գրքհ՛^՛ էքստԿ եր ոոսպր^
հսե էքոսսու1ն \\ւ.ռւոսէրան և– կՄանռ* մոոՌ§ սկ^
սրշա պւսէոժւսնան փոԽսէրրնուա՜ուհւ նսւր^ Ւ^յ
սու.սո(կն սրշւո Դ՚եորկք ՛ւ. ^ռրոոու^թրւ֊՚ն ս. որ^
չափ^ գրտ1քս^ մրնչս. եօթանսյսնրոս ևօթս ^
ւսէսււն^թն ւա/եկկսէ և. ւսնսԱսՏման% \3ոսս1^ս սու.րս
էէսռգորէ^ կսւ/սսւՏ– րսկո^ §անցԱսւ.որրս սՀ^ոո. կր
29
՚ՈԱԱԱէաԱւ^ր » ^իսուս Պսւ՚՚րոսրս ուսէսօ^ սոսոգ ր
յքչասէեսյս գրՐ^ Բր "Ա Լեանռ ւոաւու. Ղէսսաո եեէսււ
Աու.սր գրՐձ որդեւսկ Ր"^ սրսա֊սբ սերոո
օ1աոդսՅսիրու.թեան ւսռւս^ • աս*ոանոոգ օ՚ռէ և.
սսռ սոոէս աՔ՚^ԴՅՐ քու֊օ-ր /ւ փ՚ւքՐ^ԳՐ բեռ՛ն է
^աեէր^ որ ւձւ֊ե՚տստրւաէո բէսրոււսկան օոփւռ մե ո
.ւսշաար^ո վէսէոհսո վհւճաեր ("Գ"^2ր9^Գ * մար–
.դո(ոև սսքրսւսեէսս սբ՜ճսէսր Բ՚"Ր^Ր^"Գ"1Գ^ գարու֊–
քժեա1է շղթաներ Լսորէոակևո և. ասաո^ (ք\\աու––
ոռա՚ւ. Ասպւսա էք ր ՚^րրսաոս Յբսու.սէ^ ^Թհ
տսաօր գրէոու.թբւ.ն ս. ռաոաբսէերթութրլ% եր
պարհ-բ^ ս*լդ լառ^ԱԱ^գիմութոսւՐ \\ւ–եաս^րւս1§հ
.ազասէու-թես/ն շնորկն կ* աւսաէս եր քսհսաո–
գասբս աշլսարորս բուոր ոո^ւսսրսէ բմասաւս–
^կրներո\
յքունր գրր ԱԱսււ. օո սեհ՜Ասգորհ՝ \\րսյրչբՆ
ւսռա^ ^ որ Ր՚֊ր կեռասե րաո տրեոերռ ւսաա1^ս
րնսէեան ու. ււսւ.րւոենասան օրկնռոս եր եաւՆ.ա–
տեսրկւ Ե«– դու. մրնչ կե%ռանր ես աշքսարկես
.վերստւ^ կոէր թերակասաէո մր 1Ր"ՐՐ^ ւ^էՊ^"
ստշլսարկրս սւնզգաՏեեր և. ս/նմհաներէ ԱքՀ
՛Գա ւ թի ՚1ւմս/1ւ Կիանալով դո չէ 9\\^ րսչկս ղհ մհհ
ե՛ն գորձք քո^ ^^Ր1 ՚^ ՚"Տ1^^^ ^/^^ ^ասնի քեզ^
■ որ Նրւաոսր չափ ՚էւերկույն 1Ր^ր՚՚% ՚"– քե%ես
սաիեպերսյց օրգնռրն բեսէկան կստրգէւ ու. շւսր–
.յ-ու-Ան^ ալն չափ առաւել ղարմառհր էւ. օր^նէ
30
ռո ռարմւսնագոոՆ \\րարէչրէ \քքժէ ռսյմրնն
սոսե ւսչքոս հր ււհաէ^ արեզերռ ^ 1/ր ^սէւ էսէուսէ
աււաեո գրր ու. գոաու-քժեւսս^ ւսէսեսսէՐէ» ժաս
փւսէՆյթ սու^ւասՀ և– ւոսՅռեբա1ւ սօր^սգ Ւ^-Ր սահո^
հ՜ոդ* քո պսէոսփքն էսււ 1ւս կր մռԾսաե ու կէս»
ոսսւռէու-էւ ^ սրբ տբեզեոէսո օրգեռ՚էար քսնռւոմ
սորա գերւսգուԵ Աոարչաաե-ա գհէոու-թեւսմհ.
՜ճւատչնաէ եու.ղԾս * Ծ՚ԱԱսբր ու.րեսն ^ որգԾւսկ Րսյ
որ ոևթւսսոս ոսւսսւոասհ րսէՈ սմաԱ սոսե սէԱ»
ԱէուսէԾագկա չր ւրսրս ւսռւսեօ սւրժԱԱԱԱսպգս
ասքշւոեէու ՈէսՈէէ
Հ
» >
դսօ գ.
|քԱքԴ4Ա6հ1ւ ՕնԿեՈ1հ(»եԱ1ւ
ք^է մարդիկ աշխար՛՛
հիս վերայ եւ արե"
ւուն տակ անհաւա՛^
սար կհրեւինք հողին
ու ղերեզմանի ըս՛
աուերին տակ կը հա»
Լասարին*
•
սւսր կսւարոս ս. Կստւսյսար կր մեււ֊Նրնէ
\ձեԿսէւ.ասաոութ ու.% չէ թկ յհաէկ մարդ»
կալրե է^կե րոսթեաե </^Հ^« աււ և. ր%գկաեա֊ր
աիևպերքհն մէ^ կերև֊հւ ^էՔԴ Բ՚"9 "^ աևս^
որգեսէկ րմ\ որ էսսկն բան պսասւպաս ոԼ ան»
սասս կր սէեսէէստս^ Թէ Րդհ՚յ երՄԱ^ Թհ "Ր^՜
րրս սեր ԱՏ ի թէ բոգանդսէկ սէշքսստրկրս ռնս*կաե
սքրէսրսէհ-ոց մէ^ Ա, Թէ մարդով %րւթսյկս/ե և. րստ»
րոլակաս կեա%Երե ՚ք^^Հ \քստրգ պ1^աք է ափշէ^ ^Ւ՜
սս*9 ե– օրկէյէ Ր՚֊ր սեԾէսգորհ՛ ՝^ր^"րԽր^ "Ր ՛Ասես
բաս զանազան /ւ ս/ննմէւ/ն ւօրեներ է 1ւ կր 10բհ*1ւկէ
օ
Ղ -
\3որա յ1^9 եեո1ւի արարչքւ% էսնԿէէւ-ն զօոու.–»
1ժ–րւ1կ անկույտ հմսւսէոու.թուհւ 1ւ. ս»%Կու^ւ ^ա1ւա
՜ճաո^ որ սւոեդօ՚ՄԱսւ րրսւց թգ ւսրսէսւռրԱ ձւմե
ու. սլստտեեր ււ թգ սերռրե բնաեան^ զօրու.»
/ժրւսսեր ^ ւսսեսւսՌէ Ր^է^ բրարոլ. էս%՚1ւման^
զսՈււսսաէւ ու. ւս1է^ւսւ.ստսսյր ես. ււ. ՚^(Ա սՈէՈա»
ւ.ասսյրու.թ եէսս սգ^ ԱսմռնաԼե ե՚^է չսւփոս ու.
սշււոս Կստմեմաէո կէսրգագոեւոս էսսկսյս ււ. ան^
ոսօ^ասսէս ոս • \ձսէոոսւսճ սր ւօորեկ և. կո սէսրդ,
արեզէոթէ
\ձչեոդ լաքւկ^ հոււեակ իւՐ^ Դ^Պ ^Ր^է9
կԱսմստրր^ ւսսեսէսրուեսա \յ,րսւրչրս ռաոէՈսնստգորհ՛
ձեոյաո կրաշակերա դորհ-հո աես^ ^ամաւկն ասա
ղեր սեշ-ուլժեասր^ ւուսով^ ԳրՒ՚-՚Ք ^՚– Դ^սրյ՜ու."
"ւէգ աաէառան ե% ^ ա ր1ւն 1ւ էուսե՚ն՝ ոս/եսւօս/ե
ես* չրգոսէեսօ ու. շեսռ սօոեր աեսեստւ թգ ՚"Ա
ես որԿսփ անռանասղան է^սւսներ կս/1ւ եոսեասշ^
եւսյ րոոս սկ^\ ^ւսրձոր ոկաե մեր երկրսէգուհ»դո
%ոուա1^ս սքսեսսէւն ր^է ղանսւղա1» 1ւ–աեոէսւ֊սյ՛
սսւր կո սւեսեսւսէ ^սւմւսաո» - սՈւոսէԱէսսսւր^ ւե/է.»
սերս ԱսնկսէԼէսսէսր ^ գսւշաերս անԿասւյԱԱսւսր^ ՚^Դ՜
ԲՐ^Ր Ր1 գս՚սպԱեր ^ գեաերս սյռԿսւսսէրստկ աս^
՚Կստւստսսւր ^ օ–Աւդրկւէերն ս/նԿսււ֊սւսսէ ր ^ հ՚ւսռերն
աեկաւ֊սէսսւր^ գուէւերոս* ^ե֊երող^ Կսւսոմ^ Տ#7–
աոմ և. *է՚երռրն պօրու-թեսւմբ^ ռևսււ֊ոն սաԿւս^
4֊սէսսւր\ ՝ճոլնսձկս բուոր կե%դսէսեսւց սեււե սուս
- 33 -
աեոաւԱԱսա ր օրկսօոԱ տւսե% ես է \յյտ^էսւէսսւսրու.»
քժրւյն դու. ա1^սԼբ չ^ ւսւ%ա1^ս Կւսսսնէսս Թէ
մհաւն աարասևռ հր^ց *^9 ե՚՚՚րե-հ* ^"Ա "է "–
Նու՚ե աևսւսերն սդ^ սՈտ^էսւստսէս րոսԹեաե ՚Ր^՚շք
Լր էոՄսսուրէ յքաոկէսց թէսգուՒէՐս սւսոգձ Ւ՚-Ր
տեսէսկոս սկ^ գոԼևոյ^ Կոտող^ ձս.ոէ1 ՚ւ֊ %ոա
հսԼ Թեոթերու1 ա1ւկաւ–ստսէսր կ* %մաԱապկս
թոէոր օոսղո1լեեո% \9՚1ւձորօերն Բ՚-ր տեսակի՛ս
սկ^ աաուէԸւերու. սեհ՚ու֊թեստէ/բ ս. գոոէու1 աեա
^ւսււսսէսո 4* սո/սաէս ռուոր ատոէսաու. ծօ/«
ռերոէ ւՅարո մաւրր անսէէսգր^ աԱգ ե-Ա կր Վոես»
էէէսս սեշոէւթեսյսբ* ասրձրա-թեստսբ /ւ ՝ճրւ.ոե»
րու. ւսւււստբ^ւսկուէւ՜եէսմբ. որասոմգ անուսւ.ասւսր
ես^ մէ և– ՚եորւ Ծ-սքռր աերս-եերն ս/նգսւմ՝ Կա^
ււսսսյրու.թեւ.% չայեր՛ն %
Րսկ մէսոգե^ որ րոսաեոէսկ սւրւսրս»օրներգն
ԿրսւշսւկերսէԱ 4) ^**\Դ աե՚՚ս^^սս^րու֊Թեան ՚/՚«
րւսշքս էսւ.եւր ուհւր^ Թհ ""իԸԲ" "– Թհ օ##»–
սէսւռիս ւսսկ1§ ոաԱգւսմանռսերոս աե^Ասւ֊սէսա ր գ
հէ֊ր ր%կերրԱ ^եար% է\ւզեդե ւսե^ւսսասսար^ սրա՛՛
^րս ան^էսւ֊ւսսւսր^ րոճհ ու. ոգրԱ աԱկաւասար^
պս»րքՆ ու. րարօս ւսսկսէւէսսսէր^ երեսս ու. Դ՚^սքէւ
Ասսոսէւէսսս^ր » Հ%եոն ու. ասսէույէթ ս. ոսւք՚ե ս/ե"
ոստւսէսստր ^ քսՅԼսերն անԿսյւսւսստր^ ոսժն աԱա
Ուսւ.ստսս§ր ^ րուոր օգսէւական սյնգսյսներ^ ձե֊ող
ու. զօրա-թեւսսբ ասսԿսւււսսսւրէ Եւ. Նոէ% րսկ սի
34
մարդով յերստւ սքև^էսւ.էսսէսրու֊թեաԱ օո1րւքր
ւասոոնաս^ս եր ւոեսսուոփ աչօՄո^ աեսւն^նեո^
Հտեուռեր^ ոաթՄՈ անՈԱԱԼ.ասԱԱէբ ես րոսւրու.ւ
11#ւ# րեգկանուո նկարագրի՛ն ւետոի էսւժէՐ
սկսհնռ մարգոց բնեերակաե կեանքրև աեԿաա
ւասարհւ֊թեան նկարագրրր Կանևի որ մեր էճւա
գասրե նսրսաակե ի է ^Հ^
\քարգկաւրն ք^կերու֊թէւ^ և. քազաքա^րս
աշխարհ նոլեպկս անԿասասար աարերքեերին
կազմոսսյ& էէ \\շ1»ս*ր՛ աշքսար^ո կեէո^ "^Գ "^ԳԳՐ
հէեա^ Ժոգու/ոէ֊րգ^ ժոգոսրգր ^եա^ թագաւյոր
թստգաւյորե կեա^ րշ/սան^ րշքսաեո Կետ^ կսէռւս^
վէսրութրւն ՚կւսոյսէսարոԱ֊թսան ոեա ^ գօրու.՛»
ա-րւհ» գօրուԹեան ոեա^ Կսյրսաոլթրւն կարոս»
աութեան ոեա^ ս. սէԱ շաա բս/ներ ու. Կան^
գամանքներ րրստրոս ոետ սաԿաւ.ասար են է
Եճ. նոչն րսկ մի աշքսարԿ^ Աէ թագաւ֊որ^
ԱՈ ս^զգ ե– էեոու^ անկսէւ.ասսւր ԱՊւս րերլթԱերոէք
կս»գմու.ասհ– 1^1 ^Ր գարմաեսէս^ թկ որ սէսես
քեգ^ որգեակ^ Թ1; ԱքյքսարԿրս սարգկս§էրն հԲ^՜
կերու֊քժեան՝ ոգօրսագո§ս կէսպն անկստւասարու֊^
թեան օրփէմթ է^ձ "Ր Թ՜ս՚գս^^որր ^աստաստկ ժո»
Դ^՚քրԳՐ՛^ աեսք*՝ եշիստն՝ գալառրն Կեա^ գօրւս»
մս*ք^ գօրռերու^ ոեա^ աոյաՀւնորգ եկեգեցւ֊ոլն
կետ^ սամհւյսոն սէմու֊սեոէ Կետ^ ազգսէկաե ս^զգստ^
Լանր Կեսէ^ բարեկսէս ռարեկասո ոեա կապեր է»
- 35 -
և– բքր*Ր աե^աաւսեաե սէսրդհե էԱէռ աեւուհ՛ Լէսաոէ1
յհէսռննւոմ էաո րԱնՄ ուսեէսն աստրերռ կէսզսե ո է է
Սթ է էսսես^ ստոգեօռ 1ւս բէսրո ու. »ասւյս»գո^
չէր 1Բ""Ր^ "Ր ՚^^Գ "^»*ս՚~ս*սւք*րու.Թրւն ռեաւ.
չր ւհ"հր^ Թհ ««/» եեաեթէ արտուք^ թէ մարգոցն
%հւ.թէսկան և. ռէսրո§ԱսԼս/ն ՕՀ^րու.թրւ^»սՄրյ ւսւս"
րեթԱ Ոէսւէսսսւր Ծ՚սեւոս ոաւ.էսսէսր սւպոկրհք*
աաքշասւէոութրլյտ ԿստւԱսեասր ^ ոսւցհ ոս սեղսՈէ Տս§
ւասսսր^ սեհՂտ ու, փդքՐ ՚էսսստւֆասր^ մաոդոԼ սառ
Կսէսւսուսն ս. էսյե%ս*ւն Ր"ք Կսօ-ասստրէ
Աքք»^ որդՄէսն րԱձ շստէո էսսգէսս ռեզ սւկսս ևր
ււէսւոսս սհսէմաո^ բէսրսսհրւո էւ. գորոսաԿոգր
մարդեԼ^ Լարեեռռւոէ1 սեր րեւրք րսէսասս թշոււս՛՛
ռութեասռ էքերսէա^ որ աէեհ՛ մէսսէսմբ ասպեր^սւ՛»
սիկ եեէսնռ եր է1ար1քն էսշէսէսրԿոԽ արեսր* ^««՚/»՛–
չարոսաՇ՛^ սէշէւէստու-քօ՜եաե սկ^ մագու.ւսՆ՚* սարր*
կւսռսւհ՛ ու. Լորէսռէսհ՛ են երկսւթէ է&էրու^ ւոէսկյ
Աէդռս§էոու֊Թեստ% ու. կս§րօսւա.Թ1քա1ւ սգ^ւ
Աք ու յթո դւսսէԱէսէոաԱր սեղադրանբ սր Հ։^
զոր էքարդիկ մը1էչ1ւ. 1՚ր1լ^հօ ՚եստէէալէՈօսմհւ-թեաՆ
ո1^մ՝ կր Կասես ^ ս9րս9%^Մւոմյ որ սյշուսւրԿրս կեք՚Ն"
օր ԱՅԱՈսօ-սՔսԱէրու֊Թեան մ1^^ դրեր է^ սոս եր^ստ՛
՚^Ւ^ հր սք^Ս ^ Պ^ ՚*՚–ՐԲ7 թշու.ստռու.թսէԱէ/բ
կաարհէ \քէ% գլուէէ կր լէ՚եհ 1ւ. մքււ֊սՆ ո՚ոք^
յքւն կր ահրէ Լ. մհլյսԱ կր1ւկ՝ճէ^ մ^Ա ց\–"գ կույոկ
ճ– սրսաւ սոմէսմւսո կր կ՚^ր^^ԼՐ* ^ սյԱնէ
- 36 -
յ^օսրմ՝ օեզ* որգաէի որ գատսյսսէս/նրգ սկ^
ուոոսւքսոԿ ւրերսէ Լքւյսրւաքսսսյմոո եարգսյգրեչ
հմսէսսէու-թրւքեր սԱԱԱւեռեր կ^ որ "՚1գ ա1»^ա^սւ՝՛
սւսրու֊Թեան եԱսպոմ մարդսւսւրս րնեռրոէ֊ա-րւ-Ա
եանդահ» և. կե%գա*եէ ատէսչ» "ք^է սեր ոնկհրա՛
Լան եռան օր ԱսմտնսէՈէհւ֊ սհ օրրնսէկ Կալասստր
քՐ**^Ր^ "՚Ա ե֊ո րսսՄրւսեա1է սեութրլյն ^ր Տաէսր
սէշքսստրորս յերսւկ բուոքւ ւարսւԼցութՄաս սսս"
պերր եր ռսւնւիու.1^րն - և. աէպբ էր էաւնժաս
սստրգրս ւսարէոս սաՌւակս րնչակս կԱսարրն ատ՛՛
յԱասու^սեր է
\յթէ սեր րնկերստեան կես/նռ դսււս^սստր ար»
^էր * 1ւ. մարդրկ երբէ^ րրԱսրու. ձԾոյւսւուու-թՄստս
չե կստրօտէ^րն^ սյւնու.^եսէ1ւ, մարգոց սէ^տէ ևր
րսքրճուգր բոյս/նգսւկ սւրււստրու Թ՜ուն ^ Լմոծա*՛^
նէ^րն ԱՏՈԼ ԿսՅԱստրակ պսյրսւբ և. րրստւ֊ու.սռ^ Ղ Ղ՜
հ–ան^;ր% մարդուկն ստղսւաոէ.1ժ՚Մս/ն կստմբ և. բանա»
մորութ սան օրփէօսեր ^ կր մեո-նւ^ր մարււո^
մկ^ ւսւռստ^դրմու֊թեան ոգքՈւ Հւ մրցու.աք^ էսշ՝^
հւստսէու֊թրւ-ն կր գստգրկր և. Կան՚ճսւրր մար գոռ
4»ւ.զեզրն մ1^^ թմրս§Ն՛ ս/նշստրմ կսնստրէ Աւք<ւ/ք#ւ
մարդ Կսւրկր սէս/կ պրսքր սյպրէր սւռյսսո բստ»
նսււ^որու֊թևանէ ^(կնու֊^Մաե մարգով կԾանռր
Խ՚^Ր՚ՐԴ^մ) ^ան՜ճսՅրոմ ու– ւսւռստ^գրմոսթՄստմբ
չէ^ր բս/րգսյւսյ՜ճեր ^ ւյ/#Հ կր չքա%ստւր Րւ֊ր մսէա»
րական կստրողոէ^թեաՆ* ՚^հք ^ ^ ^ոՆ կր Տնստր
Ճ.Ո
- »7 -
մարգ ուր կան ալժմ՝ ^փրէկհէ ^ \\յերիեաէի
Կեռյւււոր վաւրՄնատՄրր» "Ր՚՚ց եեաեբր անասս»
ԱՈ էյ սեանռկն էւս վւսէոթսյրագոոտ է» րռր1ւ. մարգ
հ1էրի մարգ ւսսուն երեի ու սւնսՅսնս§ռասր Ասպ»
ՐՐԻ բարիս ու Է՚"Ր^ լուսն ու քսաւսյր է"Բ*՝շեւ%
յքանրր ուրեէքն^ ^ա՚ն՜ճարևղ որգևակ 1էմ\ թ1^
մար գոլն . \^րարի<^ մարդն ոնկե րաեա1ւ ^ բա՛նա»
լոր և. ազատսէկամ՝ սաեղ^ևր է% ՛նորս* էեոու%
1ւ ոպբե-ր բնակասն օրփտքով չէ կապեր ^ որ չքք
էւօսո 1ւ չո էսւռսէ^ստգբմւ^^ րնչակս ս/նասՆոց
սեռյ որ բսկոբսւսէ սքնսւբ ուր որ են սագ կ§ս1ա
ու կր կե%4ս%է ւ^սկ մարգով 1ւ ոնկերսէկւսէէ
կեանռրէւ մկ0 ՚^Ւէ գօրութրւՆ մի կ"՚կ "Ր
ամէքն կարգի 1ւ վի՜ճսէկի մարգ կր մոէ 1ւ կր
մար է գէաի ււսռյս^գիմհւթիւ1է^ 1ւ "՚էԳ "ՂՒէ
ու շարժիչ զօրութիւնըլ ու րիշ բան չէ^ քաԱ
թէ^ իւ.րաւռանչիւր մ1սրդոռ էսն^սէէ.ս*սսւրոլ»
թեա՚ն մի՜ճսէկ և. կեստ^Հբէ
\յորւս Կամար բոսւսսգԱսկ մարգեսւէրն րնկե»
րութիւնր մի զմիով ել 1ւ կ^ ս»աւնելոմ^ կր
նկրաին 1լ կր Օ^գսաիՆ և. միշա քա՛ն զրնկերս ա»
ռստւելուլ X
ք^սյգս/լոր կր ^գաի ի՚֊ր գա^ն ի՚-ք* աթո»
ռակիռներէ^ն բարձր Դ^եի և. մերթ ես ա^»
իւսէրոստկստլեր Րշեւսէսր կր ձգէոի ի՚֊ր իշիւստսստ»
եիռ րսկեր1/1է ւսւռա^ էսսռսիլ • պօրսէաեսէն կր
38
ձգա/է իւ֊ր ղինէսկիցներէն աւելֆ լազք^ս/ևակ
էոանևի Պարուսան կը ձգաքէ իւ ր Կսօ-ասար^խ
աէ^ելի 1ւս ^աոսաանաի ազքաան կը^ ձգւքփ րւ.ր
թշուառութեն^քն ազաաիլէ ^ովս/նգակ ժրզո՛
ւ/ոէ-ոգ Լր ձգւոե սւշլսւսրորս ԿոԱսասյոակոս սհ՛
/ւս/ք է/1^ մհ հ՚-ր րեկերէՆ էսնռնհի կս^I^ Կաւա»
սար քքոթաա Լւ կւսս եթկ էէ"՚Ր^ սօւսյւռւու֊ւ
գ^Թ էսաս սԱսււոս չնուսէՕՈէՀ \ձքեա1^ս սսէս. ԳՐ^*
էոհ Կաե՜ճէսրեեր գՄրաօասոԾէ կր "ՐցԲ"% ԳՐ՜
ր՚^ւյ ■ ^եորնւսսեերր մասոեսւսգրեւոմ կր սոոո1ւ%
^ւսմոԱ-էո Ասգստէոու֊քժեան ասասգոբսեր ապաւոա՚ա
բս/նհւոս կր "րօրւ՛^ ՜ճւսրէոսէսաեսեր որւսւ.սյռէս–՛
^տեքոյ կր մրռրե» է1ԱսրւէԱքաեէո%,Մր ու.սուցստսելով
ււ. էւստսաո ԱՏ ուսկե ւոս կր սրորս^ ձեզ սման աւս»
ւատէեհբ էէսռւս^սէդրմե աոմ կր մրռհսէ
\\րգ "Րբ րնկՄ ոստկաԱ ան^ս»ւ–ստսաոու.թ՚սնկն
կր հր՚եի% * ստւսչստփ §ստռա^դսյհւ–քւքեսէԽ մրցւս՛»
՚1էւսկ սւաեոոեեր ^ աեէԱէմւոութեամբ սկսօոՄք պէ"1ք
է որ մեր րսկերւսկաե ս/նԿւսւ.ստսս§ րութհւ^ւս
հ^ր էոռր հրէւուքնէւներ և֊ս ունրէ \^եար կր Տ-սր
սէսլսւսսձ ու. Աէսե§սՈտռ^ "Ր"Հ "*Պ՚"հ"19 "– ^րՒ՜
Աէսկ Հձովսէփաւ Ծէսոկեսէւ աւսէոմուՏճասն 4* ա1ւք^հ
կր Ներ բքանութսէյե 1ւ. որկւսսռ^ "ՐԲ ՈՕրսււ-որ
ւրոկւսր1§ յհշւո նուա1ճեւով կր ւազթսք^արէ և. կր
^ւսրաւասկէսրկ^ էսսաո կր օրաս աեււքտգ սւրօ՚աթ*
սր րոէ-թեաե մուեգոս էսեւտ» էսնէոր կր ք^էւր մե»
- 39 -
հ՚ստսրէո էոորսւաուոու֊թեսյս ոգրե^ ւսեաէ սր &ւէիս
Ա1Ա /ւ աււ թշա–աէԱՈլքՅ՚եւ.Ննռր^ ււ. կէսպակասես^
րււեերԱսեաե կեաէւռէ ^ւսա րնչա1քս "է-Րրշ գսյսե՛^
րուգ ՝սգ^ բառստարԱսՆ եմ՝ Թգ ԱԱսես լոքԱ Ր՚՜Ր
ո§էսւ.սէր% ուհէո ^ սւմռն գսոոոԱե րւ.ր էոգեո սւսսն
ու%րյ էւ. ւսմե՚ււ սյոԼաթր%ոսթհս/ն Կեէէ» մուու.»
թուՏե Կամչւնթսքց է^ և. առառրեոէ^թեա% Տ՚ր»
սուսգ յիշւո երկու֊որեստկ է է Նրբ ռբսյրքէ1» հ^ր^
չէսոն ե-ս անդ1^ գիտես թէ ի յէստսրե ձ-նոսնգ
կառնու^ ր%չպկս \յսաէ–է \$ւ. յէքյ-1^ հ–%ողք*ե ևս
չս՚ր ու. բէսրր պասսսէսեսբ մո և, Նո§և էսրգասււՀրէ
չէքն հ՚՚նրբէ ք\է–սաո բէւսւկս/ս օբոսստո ու.զող Տծ–
ԱէԱ.§ս1ւքն 4^ որ ասոս^ւ.ասսյր կեա1ւռկն ան՝էս»՝՛
ւօսսսէոութի ւՏւ Ն*նո \
կոկո ւ.ր գոս ^ \Տպւսրւսւսռր սեհ^ ^րհ՚^՚"ԳՒր 1 "՚՜՜
զսԱ "՚ւԳ բէ"**կա՚ե օո1^էքիԿւ դկւՐ կււյէւիլ ու 9Ր^՜
շել օսքւսփ օրգւտբոս ոսկոԱ և. սւր^սյթ ոստւստ^
3 ւ^Բ ՚"շ1"^"Ր՚հ"^ որակս ոե սէգստ^ութեէս՚ն
ոն^աօԱսղռոէ֊ա՜ու-նո բսւդսԱսւ Կպ րու֊սւոսե բու– սրր՛
ս՚էե • և. Կսւսսւրսէկստո սեոս/1է կԱԱսւոսյսարգ ^րհ*
սսւգրեցյ որ ստոօւսսէ 1ւ. ուսրու.սսէ սր ււ. սուս
սսքկէսւ-ստատո սեոէս%ո% մրս$§ ԿստսստսԱսր րնկե»
րոա^թեստմբ ու.աև% ռոսքցէ Օրէ^,ք գրսօ֊յ որ ոա*
րոէ-սա՚եերու. Կսէւրէ/եի կարԱ-աՆսե ր ր "ՐկՐՐ Ր^Գ՜
ոս/եու–ր ժոոոսու րդքէ% յերստ§ հբր1ւ. ոսււստսէսր
ժստօ^աեգոէ-թրւյն ւսէրասբւսմ՚1§ն ւ1է1ւրԱ% \3ւ. ս»լս^
- 40 -
ա^ս Բ"/"Ր Ապարւասցր օ-ողոզոէ֊ոդ^ րբր1ւ. սհ
րնէոանոռ և. գե րդսէսւոաե կւսզսե§ոյ եր ոսյւսւ»
էոասւր ս^ւգ ՚սսռա1ւաԱ–ոո օրէրւսգորս Թգ ^1՚"Ր՚^Գ
ՄոԼ. ան^ս/է-ասսյրութեան օրք^ռր րսպւսռ ևոռ՚եէ
հ՚֊ր ւսչԽարոփտէ է\ւսէոր մսէսւռերռո եոթալ է
ԼԱ Ա^ ^ ՚^^ԼԲՒ" ք^էԳ^^ քլեդոէհէհլ թկ^ արգեօք րւ֊ր
օրէ՚եբն1քր՝ դրցե սէռստ^ ոաճու ևզեր օն^ ու
1քրբ հմառսէւ֊ /ժէ քսի սա Կա՜ճե ւո թու֊ևր ես
դհփ* տ աեգ ր1Լքեւսսոս սստմաեսւր մեոսււ* ոՈ"
պէս օր ր՚֊ր ՕՐ^՚ՔՐ ^ուորսւգորձ^ելով 1լե%դսոտր
պսւկէ էսշքսւսրկրն »11^ք %
\$րա%ի թ^; ճյէկոէ-ոգոսե ՚եմաե ^^ԳԴՐ"1 ՚^ձ՜
րերր նոր օրէ՚եսգեր ւ1է &նէե1ն^ որ ելէէկր Լո/»–
գերուՏե սէշո§սւրԿսւգրս§ւ սւսւուսքօ՚սեր Կստւսէսսւր
բստժսգր մշսէե ժոզոսու.րգրե սերստկ սնչպ1^ս
\հսուրգոս^ որ օր ԱՈ ^սձոց ժսէմաԽստե աես»
սեւով ստրսէերու֊ե ա^^ ^սէւսէսսէրսէբսյժրե ոորեսր
լսու.ր^եր^ ստսսւռ» €\\Կսա.Աէսրե եզբարցս^ Կսօ^ա^
սար յ–առաեգոլ.թհէձէ %^ թերև.ս կա1լեարկ1^ր
հանճարեղ օրփւսդիրԱ յ թ՚կ ալլ և.ս կռու-երւ ^
Գրկելու.յ բաժ՚եելու. աաա՜ճառ ^ Անացերէ
ԱքՀ և. աւլ ձ աման ակի մկ^^ մհհ– օր1;%սդիր»
ներ օՂքստւ. սքշոէսքրո • ոմասռ իբրև. քքոզու/ու.րգի%
Կա էր ու. մաէր^ ^ա%սէցիՆ օրփէքոմ Կսէէր1քԽէէ
ժառս/նգա–թ՝Մե1րւ ժոզոսու.րդա§ բսւժրե Կանեի
էՐ է^՚՚Գ՚՚՚՜Ի "Ր մշակ ժոզովոսրգն ա1էժսք»
- 41
Ո.1Ա
Նգ օեաւոս սւոր/յա1այքէ Լ^ոԱսւրս ոարսսքու.^
թեա1ւ "հ9^ թեր1ւս փոռր ր շաա^ ւա^ոոքէ
սոէսւս Մո1ւրստգորԾ ժոոոԱուրդրե Կւսմար • Ր–"՚1Գ
սհթկ Ոէէււսոէսւոր գ օէսղաթաւրս եսէմ՝ Ասռև-ԱէՈւս»
սաե ^ստրսւոոէ-թրւյսես ր ^ստււսսսէո բւսժսհւ յ ոռ
շստ^սւսւս՝ճսէ§ՆՈԼ–թեԱս% ^ 11/ ո ո է-ե սսէ ո ^ 11. է/արէւուՆ՝
լփեթսաշէւսօոութեԱսս րբր1ւ. էսոդւսո էսրգէսսհռ^
Կամաոու.սէՆ ոոո1ւ. Կոզաւի՛^ եարւԼահ^ Կսօ^ւս^
սարաբաժքքս աոյւեի թոոու\ռ ևրկրիՆ կւսռւս»
ւսւոոէ-թհան պւսշւոօեՄաներր^ որ մէ^ւ ժէ^ Ր՚֊Ր^
ւսսէոհ՜ճւսնո բԱսր^րու-թեան չւսփոս ռո՜ճրե եր՛^
սէոաէււս ք I
^^ոոու–նռ աէս էսսկե^ որգեաե Ր"\ "էհ՚՚Լք V՜
սերսէսւրե ԱՈսրգ սՄրեէԱէ եեա1»օհՆ սուս» մէուս^
ծ՚^յ որն ստշէւստրո ր^ր ՛Ր" օրէնբոյ ու. ժոոու/ուր»
՚իոս անօՄր 4» ս^ձ" " \հեու.րգոսր ււ. \յողոսր ժս^»
սասսէՄե և-ս աեռեր 4* սսէսե որ ռսյզաթսքսրր՛^
թոէ.թրլյ§ր սոր դսւր^ սոր օրդեք^ ււ. սոր ժո^
ղոսու.րգ եստռ§աց* սյսեսւսԱէ րեչ Ր՚֊ր էԱու-թե»֊
սէս ւեղսյփոքսեոսէւ.% ԳսէՈէսռէսերթութես/Ա ւս»
ղս/սէ օրէսռ և. Նո(ն րսե \ձյսսւու.^ո» բեստկսՈէ
օրգ1էռ Թ՚՚Ա եու–.սէաԽ^ որ րւ.րաթսէնչու.ր սարգ
րսռսսյշասւսէա-Թս՚ստՆ ւսրգրւեօՆ րսռն ւսղւսսէէս»
պէս սսււՄ§է^ բսէւսէեաե է որ սէրգէսր ւհ"հ մարգ
ր՚֊ր Աէ՚^քսստսէու-թեւէքե սկ^է ք՚սէէ-ս/եսքս է և. "Ր՜^
քս/ևեկ կր լէ՚եի ժոզովու.րգ^ ե՚թյ^ երկրիՆ օրէ^ւք–
Փ ԳԱՍ Գ.
հհ ^ՊԱՏԱ1| ԺՈԴՈՎՈհՐԴ
\ւշխանու0իւն՝ ժողովուրղին հւ
ժողովարղ իշխանուԹեան ւԳչտ
պէտք են աշխարհիս վերաի եՔԷ
դն կամ միւս պակասի՝ կը դա^
դարի կամ կը խոտորի ընկերդ
վարու9հան կհանք»
ՄԵՐ սւոեոձ-ոո րշլւէահ \\ր*՚*բհէր ^ "ՐԲ Գ՚^Ր՜՛
գՐ" սաեղձ-եց^ ստւՆաէս կր թոէ-Ո որ նսք/սստմար^
գուն սերունգրե ոաւասւսր րշուէս%ու.թրւ^ ւաս^
Լ"ք ւ^ս//^ էորրող իշէւան կարգեց Մրերի% մև»
րս^կ ասեէով թկ 9ւ\յյճե՚ցէք Ա– բս^զմացէէքրու֊բ ե֊
13^Ք քքճ. ւոորՄցէռ երկրքքնՅ» աէսրնռ% հ՚ովու-ե
ու. ռաԱքառոՆ /ւ ս##^ սւմտտ կե՚եդանռսէց ^ որ կր
^աէՍէոակրԱ մւսրդո^ րշաասութՄԱԱԱ աակ • Թհ
քլ. ոմաեբ մարգէս առէսւեւ ^ու.ժկա, /ւ ոօրսէ՛՛
լոր ե՚էւ %
\*աւ.ոքժ սարգոէԱ ւսւս տրրէսկաե րշԽէսսու*
թրւյնո ^սւսաաաելով կէսսէ» էւՏէս/աքենսւ/Խ ռ^է ^Ր*
Աէսօա1էգ ստրէսրեր հ սերռու ոարո սորաս ^ պասէ»
շր1ւ և. զսէրՕէսռ Հլ զամե՚եսէ^ հնչա է^է և. «"ք"՛"
. «11
. - 45 -
պէս եր թու.ե Աա֊րս յ^րոռ ասէող կմասւոկն^ որ
աՈսրգ րւ֊ր սէոյս%^ր% սշլսանոէ֊քժՄս/ե սանմաս ^
/ւ ր^ր ր%եՄրրն ՈէԱԱ.ւսսս§ր որւսւունռր ռաս^էս^
յող ագպբ չէր որ բօ-եէսսստր Ու, սէերստպեէոկր
հւ֊ր րսեերրե վերա 1 1
^"^19 ՚Բ"՜ տՒշ/*3 1սոԿ§սկւսն որդռակ րւկ ՚քքՅ-կ
0ւ</1ք^ լսեէԱԱԱոսէո եոստր Աէսքսորգ գս»սոգ հմաս՛՛
սարԱ^ դու ր^քՆհ" եասրոո ես ոմասւասսրրեի որ
րշասէսու-թրւյե մար գոռ ւատԱԿւսւէսսստ ր կեաեբգև^
յԱէՆՈէեսրէսր ոգիէ^^ ահրողօ§կան բու.ո% ^գաու.» (
էՕ^ և. զօրա Թե%էն ձներ է է Ե<– հ՚է՚չ"(հս 1^1՛"^
%ե 4 4 մար դոկ Տաւ.էսսէսր օ^երռոյ^ ^սււ^էսսար ու.
ՀԲոմ^ Կէսւասսւր Խեւօոմ ս. ^աւ֊ւսսստր սոոոմալրն
ասզնա^աեաԽութեւսմբ. չօԱ հ՜՛ևեր % [^մա%ք ՚^^քր
^եսէ մտստէ-որ չուս ունքւ՚ե^ ր՚նկերե% կսւոօս^որ»
տէես* էւ. ոմաԱռ մէոռրե /ուս *եուս§զ 1Ր^"1"4՝ ղՐ
սաիպոէ֊բե աէլոռ եաե֊է՚ե երթալ* ոմանք օօրու֊^
թուն սսէաեսէէոմ կր սւորեն* ս. ոմանք սէկար
^րնելոմ կր ^պատսէկքէե%
\ձշԽս*ր՚ր պստամութուն ՕոէՕ կու.սէստւ^ որ
հշհ»ստ%ո§֊թեաե ստռսւ^են Խս/ն^ստրու֊րն ոԱսաանո»
քրե Հ-* և. մէՆչև. ռւսաօր եռրև. ռեասկաԱ օրկ՚նօ
րետաեեւսց ^ աք էրս ^րշ1"^ք Բ՚*ք"Ր գերգստսաա՚երս
մեր ԱՏ ի Հլ ոնքն հ^ր տա՛ն մկ^ ՆստԽաթոու բէսզ»
մեաոմկոմարկ ու. կոկսւոյստմարէ ղա^^ որաէս զր
վսսքզստզութեան և. երկիւզահ ոՆազա%գութեա՚ե
մգ^ կեսսէ I ոհւոանեկաԱ կես/եթե է X
֊ 46 - .
նսկ հրր ընսււձնիք^^ չչ%սւ,,,՚նիք կազմ^եչռվ՝
շաս. ըն...ան/,ք ի յխ^սի՚ե բ՚եօ,կեբ ե՛ն, բ՛նակա՛ն կ
որ խււովութիւ՚նք կագ ու. կո֊է՛– ղաեաօան պասւ–
՜ճւսէւնԾրկ աառսէԳ գսււոյ մարդկաեց ոստ կա՜ճի^
՚^արկ՚ն սաէպեր կ ք^ա^ձամ\ «բ ս.մ1խ ,ոա%ու.ակր
՚^աչրերսւ. յկքփէ մէ տա՚եոլւոկ ՚^չր ^Նար^Ն
ՐԲրք՛– դաաաւոր և. Էչ1""^ յ "Ր պատկաոյէյի &ե–
րութ-էաւԳք համբալով, ղօրու-թեամբ ու. Տաբս^
առւթձամբ աոյսւերէլթիլ^ ռւ^ւեցեբ կ ^լյ^
Աէանռււոկբն1ւբփւ, և. աաոի ^ւսւխաս/կս կազմւււհր
կ վւոքր •ոանուաիրակս.% իշխանռւթիւ.ն։ կւ. ռբ–
չափ մէսրդեկ 11, ւլեւոսՈւեք բագւ/Լւռեր ու ւռսւրսւ–
ձէր 4է ւ,,շ1,,^րԳ^ Հ՛՛ր՛՛ի «■յ՚–"ւ՚;է.»է /.շիս,–
•ւաւթեա՚Ն ^աի^սԽ՚ն /<.. աճհլՎ և յլհ՚նալՎ՝
՚է'1^ գիրք– ՚ա ՚"Րք գաւ,սղ,ս՚ե/,ն ս,ակ իք–
Ր^ (•^"՚՚ւ՚-՚-թխ՚ե՚եևր կամ՝ իսպա^ Հ՚ք.Հո<.^է^
Ու...^ ք«.ք«.յայ... կէ րևի , որ իշիաՆ,^.
թւ,մ1ւ սււ^չի շ-վղ՝ ը՚ն«;մՆւկս,Ն սւրժԼ,–
ափւ բուււեր 4 փ՛ար հ՚^՚է յեձ՚եալով /ւնտսւՆբ.
ք0՚ ^լ^ր բ^լ՚՚ր Յ^՚Փ՛^ ՝1Ւր՚"1 •»՚"ր՚"^1՚ր ^
թԱերր, աւելի իւ յնէէ՚եալով աԱ և. աղ ցէ–
ղէր /"–ր էւիա%Աթ1,ս/1, տակ ՚,՚Նազա՚Նղ,,Տթէա%
բերերվ՝ տ^րէր է շաւ» քաղաք՚էւերու. և. գա.
՚-աէ֊՚ււ՚ր–,. վէրս՚ւ՛ Հ"Ա.ք յէ™"յ կարի գօրա՚եա.
. - 47 -
լՎ, ու. րաբձրա՚նալովկայ՝ թագ կապել«,ը թս..
գասոէ եղեր է Լ կամ՝ աԱ և աչլ իշիա՚Նո.–.
թեաՆ առա՚նդ% գա^ազա՚1.՚նե բ% իւր յքա՚^ե&ա՚հ
գսււսւդօՈւռե տակ 1ւօւ$ս՝ճե լուք՝ րբրԱ. ՝\եսսւր,
կաւօրռւթեա՚ն բարձր տիտղոս տււառեբ կէ
Օւ սււսպկս ւսստհճաԱ աււ սւսւււրճւսէ։ թյսբձ՛
բսւէւաւո^ իշիւա՚նօւ-թէւն՚ե իւբ գ՚՚ւ՚ւ "թ^ահ-աւբ
Կաօեբ 4՛ ^""19 . ֆշ1«"ւնաս1ւբութեա՚1ւ ոգին եբ–
բ1;ք ի՚-Ր ""՚ւր "– ււաււքաս չռւ1եիէ ՚ք-անի ալս
աշխաբ^ կաՐ իշխա՚նութեան գւսլւսղա՚ն%ե բ պի-
տի մրցին իրաբու ^ետ. և. ով գիտկ գռէ֊ց1;
ապագաքի% Ժկք^ րովակակ ե բկբագու.՚եգշ Սի գ^.
..ազա՛նի տակ ը^կճով. և միթկ ա^ս բա՛հն՝ աչ1
խաբսիս կաւսբեր չ^՚ն եբազեբէ Օւս^ւս|^ աշխաբ– •
^ի պսւտմու-Թիւն Ա. փորձ շսւտ օրիւ4սէկ%երւէվ
9"1Ց Կ"֊»՚"՚ի "Ր իշխանութեան կեակ.% ՝"
իլ-ր 1էեբու.թիւ.ն Լ վաիճանն ոէ.%իյ
\սւբոէ.գռււռեոսռրի օ-աււիս ք՚փ բաբօ֊րաեւա ւռւ
իւբ պյաէ-սւզաե րՆ շառսււ.իղեԾր աաբաօկ բոԱաե
գակ աշիաբ^ին վեբաչ. ի վերջով յեբկիբ կոբ–
հանելով կշ տաւգալի ինչօչ^ս Մակեգոնականն
Հո-ովմ՚ալ, ^աբիլոնի և. Ըսորետոանի իշխանու^
թիւ%ներ յ որսքկս ղքւ ճա՚ն^ւաւ և. իւո՚եաբկի մաբ
գոչն ճհայՆ,ոսթիւն. թէ;՝ քէաբձբեչոյն մշտչ/ւ.
ջենաւ-ոբ զօբւէւ.թիւ%բ կշ "՚իր^յ ե. ժամանակի
ա^ձղ տապարով պիտի կտբքք ու կորհանկ ալ1
- 48 -
4սսգն ոշուէսսու.Թեաե ԾԱէռՄոր^ որ Մր1/նրռ սօ»
րութեաե դ^^^՚ եո բւսրտրանաե Ա. սր Օէսլս^Աս»
յէւե% Ժոոքս1ուրգրն եռւսՆք Ա. օօոու–քէ–ուհ$%
ՀՏթկ միաբերես յ որդեսւե րմ1 ի%չակս մէուսա
բեբեւոս սր ոսէՆկան օ-ս/ւբաւեո ստզասէւսսէսուերէ
Թհ ստրդՄօռ ւսւ^ևւր ւստւ. Այտ լհ Ր ւՒ""Ր^ ^Թ՛*
սարւաԼաւր%. յ.ս1էՄրոէ.թոԱյե սւօսււո անրշո§ան ւսա»
րէբյ գ րշխւսեու֊թեաե Ծանրստևրր Ր"–^ ԷՐ
ք(րհր Ւ՚֊Ր էկս*րա%ոռե*ն վերստւ* մարէւե րկքւէոշ՛
յսէս1է ի%ռ%ավար /^^4/»յ ^ ԷՐ պար ակր երբէք
աոէ^րք^ Կարկ^ ղքէնու֊որ^ և. ^"Ա , բազմապաւոիև *
՝օր իդեական 1լ ասաօրքհյե բոքեհ պական ^եե ր
մճարելէ
\յու.ր^ որգԾԱսկ րւ1\ սս աաէոս/սուաս ւասս քեզ^
Վսմեսա/ե իէեւամսէոսթևամբ. ուշ ԴՐՐ^ Աւսրգ՛
ԼէՍէոՆ րեկռրոլթրլ.% ^ռեսէւ. կսքր1քւքւ չէ որ "՚–
ռասռ րշ/սս/եա-թԾսյն ^ սւոանո օրրՆաց^ /ւ. ս^*
.ռաեո ււսւսւէսսաաե ր և. ոաէոու.օմս/ն ստա աշ»
"ՀԱստրԿհս օևրաւ ւսարե Ա. խաուսղ կռանք յէսրէ%
բնչպկս օր^հց թսչույեներ և. լեքլեհրու. ազատ
հրէ՚/ալրհ՚ներ^ և.ա§լևէ 24 ք^հ աշէսար^իս աւլ
յւ. աւլ աոգեր^ էսււ նու՚ե րսկ սր ^"ԳԳ "– "Բ
ոԱսմապգհ րնէոանհթ Ասււաեռ Կաւրսւկստս ոշքսսւ»
սութեաե Կսսւր չէ կառւսսարեր ՝^ր ւոեսնէսվբ
յքզբաւր եղբօր գէմ՝ սուր կր Կս/նէ^ և. ԿստէՌ
Վսրրւ-սե հւ–ր ոսյմարրւն ^ստրաօսէարե ս§րհւն
ւ
49
պր թւսէի^» /ւ սերթ §ւս ստւսԿակ որդհյօնեո ^օր
դէս կապստԱսյբբն* ուր կո ԱհԱԱէ
•Օսււսր1§ Օէոս ր րև ոեա ասէոս/դու
յէւ. Աէսրր I
Կաե սարգրեյ որ եր մսւէսք1ք՚ւ
յթրւ.Նր կոն ւսշհասրկո յԱսւրե՚նւ
^աւՈսր ւղկաք 4/»յ Բ"՚1ց "՚ՐԴ ^Րթ գ1
Փոա ս. ռաոէսբսյկրթա-թ եաե գւսրր մարււոռ
՜^րն եեստ^ռ մէոլսեռ* փւսւրև%ւսկէսե բրրա ոգքէ՚1ւ
պգօսւսռոա* սսյրգ ՜ձս/եչոսյլ. Ր՚֊ր պս՚րս^քԼբ և֊
որւսւ֊ուհւքո* ՜ՃԽսչռաւ. Ր^Ր Ր^ղ"ՐՒ" Ոէսւստսւս»
րսՅսշոռ րբաւ.ու.1Հբ* ԱլեէոարստՆրՆ Կսյյ-սւասյւոէ/
յևսէսչցս/ւ. Աէսււ. Հ^րսոսսհս աէ–ա1էդսյւՆ սւսրդեոէ.»
թեա% րԱգԿա1ւու.ր լսղճրն օրէ^ւռո* էՏ^աէ1ե՚եաւ^
դոր Ր^է ^1"՚"է9Ւք Թ՛՛ արասռո% ձեզ մէսրռհկ^
ասլեպէ^ս արարէք և. գու֊ք նոցաւ^է Աւ# ես զե^
պհսքՈէ է հշլսանութեէսււ • սուահոո գսյլասռէսս ^
Լաս սասէոյնւսռոո սւսս^ւԴւ ու. սուր» օրգւէթ ե.
եշլսասութեւ.ս լսւսժսւմուժ ասբոարս Կա սար է^
յէր ոչ գրր գք՚՚՚՚է ե ոչ օրէ^նքՀ
\Տրաեե թ 1ք քստղա ռստկր թութ ո Այս զմար^
■՚ֆ ւ՚ե "^(Դ Ծ՚էսւրսյգուս կասէսյրհէու֊թեսա ս^սւ՛»
նէ^ր • սուրն ե րշլսսյսու֊թեւյտ թսյրծ^ուկր սէշ»
էսէսրկկսէ է^սյւց դու. սէ Կսօւէսսհր^ որգեսքկ րս^
սյ՚ւգ կս՚րք^րք ստղսւասէսէր մար դալն երեակստւու»
թեասն երստզն Հէ Բ^ողուէւք ս»սհս»կան սւղգհր^
50
ու.ր ռսՅոառւսԼրքՅ՜ոսթհւհէ դեռ հՀ՛ հ՜՚էւՄր^ էւ. Թգ
Ծ սեր էասկւսւրե մս/եու.ե է^% ԱրԹէսհք \յւ.րոասւ^
ուր օսյղպբաԼոթութրւ.ն Ծսեր և. զարգսւցեո է^
ււ. եթէ ՚"Րէ– ՚^" բէսլ.սւկսւո չե-ս Կւսմւսրրր^ էսեց»
^րեբ^յԼր^ս^ոս^ եոթէսնք Հձսերրեսւ* ու.ր սր–
ասրհ՚ուհ Թգ ԱԱԱւսա ռսէոառստսրթու.թհւ–ես հ^Ր՝
ւսրռու11է ուշյսւսսև ւսռեր ^% ԱԱ֊ո ժոոովուրգ էս՛՛
ռանց թԱսգր^ Ասուա%ռ կստաերաեաե ^Գ^Ր դսյ^
ւէսզէսէէհ^ սր սէսրւասգսէԿոս ււ. օրկեռոս սր եւս^
ռւսսսյրու.ր% Ա/"7– էսՌպէս Կէսսւսրհււռ^ որ "՚1գ
աշլսւսրկկււ բւսր^ճուր սսէուագակս ^ յերււաե ճ»ո–
լոր օրկսռ՚եՄր ^ սոսր՚էւ ու. թՂէուս1էօթ ժոոոսոսրե
ւււսրռեոորս մ^ք* սրսւ^ հրհրէսգորՆր1ւ Կսամւսո
լոոփ ու. մւսեգսէղ շ1%1ւու.1քն • Տւ. ր1էդԿաՆու.ր Ա–
սերրեւսէր երսւսշլսւսրոհ% մկՕ կրւսւուսրսւկոլ.ո
աապկս Թէ • €\1ւսույկԾտև էշիէւսնու.թրւ.ն էւ.
օր1րւռ բսէրձոէ-ստհ՛ 4) գւսասյսաէսե կւսաու.ցու.սէէ
4»^<ւ/# "^Ա ե-Ա» րւրաքւէ/սչրւր ասրււ Թ՚^Գ Ւ՚^Բ
սւղասաւսկւսւՐ րշԽանութռԱսմբ յսւրր^ մարդն հ^չ
որ կս/րկ գորՆեւ ապէԱԱո 4յ Ւ՚՜Ր ՛Ա՛սս՛ ր ^ոսող
ոսէորԼաԱյ սօոհաե 1ւ. ^ստրօէսփոր^ 1րկ"՚(^» ՚՚-՚ԱէՌ՚է
Ղ՝Ծւ. եր ահսնաս ւսէ/եԺաւՐյ թկ Ր"է ^Ր Ժ^Ւ
սորա Կեսւււա1/ռԱ 9 "՚(Գ աՔ^՚՚Ո՚*՚»Ք"՚ԿՐրԹ՝ ս՚շհ՚ս՚րքԱ
\ձսերրեսւ^ ս՛րի ^ասա րաեսավՄԱէէսեան օրրսւսսէո
Ժոզովու.րւի1տ մի վա§րկե՚սի մկ^ վաւրե՚սի (չբ
դստուեակ ր§ու.ժս/նս 1ւ քաուսքւսկրրթ% սրանգւս՛»
- 51 -
մէսւլն հ ռէ^Ա եր գէմեն^ րնկհոու թեա1է ^ոապա՛՛
րաե՚ե սւրեէս1ւ Ծոս եր ւհ՚քր* ^սւրուսսւսՄրս ւսռ
^ստսարւսս եր եաւոսրոուրս ^ լսսէոէսոու.թհւ֊1է սւեոր
կոսաակ 1սռոյոէ–թրւ.՚1է եր ւու֊օ/ւ րեչակս \\վ՛
երանու. էսւրմնսո * ոմ որ բուէՆե 1; եր սւրոէ^
ոս որ ակար կ եր սու֊աԴհր բոյյութեսյս սէակ
ԱՄր^սէակս րսեևրա-թեսւս բո/որ շ*յկԲ"Ր եր
ռւաւդա. րււ ^ Խսաևր եր քրորու րս ^ մարււրե եռուոս
ու սրոս եսպւսռես ռիրեար սրևչ1±. ւեարՆ 7ճեաս
ոյլ. սերոէ-սռէ
ն/<^է ռաղցահ ւսո-քււ֊հ– Կա՚1ւես ուր վա%դա»
եփյ ււ. արձէսե թո ռուս ժոռոսու֊րգրս Կրապւս^
րակ^ ինչ կր լինի և Րդ կշ գորհկ. աչգ
Հա է անի 4՚1 Ր*֊ր ժասրքհերով սւ%1տէ բաս կր
Ծւսակ. էսւսաէս Աէսււ. մարգկւսէրե ր1ւկերու.՛՛
թրսնա Թ՚՚՚է ^^"Դ^ԼԲԱ՚կրրԹ 1Ր^՚լ՛ ""՛է ՚՚Թհ
ոաւն ր դուրս կան էս րշլսսյ1էութեաս և. ^ՐՐ՜
նստռ շրջափակ մանգսւկ1;ն 1ւ ազաա թողուս ^
*եո^ կր գսրհէ մար էին րեչ որ կր գորօ՜է ղ՛"^՜
րև՚նի ս/ռիւ&ն^ թեր1ւս ^էնար լքք^ր "Գ"Ք"լ
զէԱէւրւհ-՚ն երբ էւսգՄ%աէ^ Բ^"^9 սստրգոՈէ կսւսաք՛
ոութե՚ւսՆ երբկք էսէգուրգ չհկ՛՛ 1 1
Հւսմողուեռէճր սյւժէ/^ սէօնրւ որգհակ Ր^
որ աշհւսյրկս սւռւսնռ րշ1սանութեէսն էր կսյռսէ»
սասրուրրէ ^րթկ Կսյլս^ասւ կս/րելր է^ որ
յորեզերռ էսռուհռ \\աոուՆոէ 1ւ էսյլրաեսակէՔէԱ
- 52 -
օրին աո կառավարուփյ ^աւ.ն առանց եաւ֊ա^
պէ-աի և ղեկավարի ուղղուի . և. կաւՐ ամեկի
ձին՝ առանց սանձահարի։ ՈՀ չի գիաեր թկ
մարդն քան ղձին աւ/ե^ի է* միաչն իշխանոլ.^
թեան Հւ օրինաց սանձն է որ կշ վարկ ղ՚"1^՛^
ապա թկ ոք* ՚^^" սսԽձակաոոր լի՚^՚՚լ՚^վ ^ք գ*՛՛՛
^ավիւհիւ \\որա ապացոչց և օրինակ քանիցս
անգամ՝ ցուց աու-ահ կ %րանսիո^ աչն մհհ– ազգ
որ քաղաքակիրթ աշխարհին մկ^ ղինքԿւ իթրե–
փաւլոէ-ն աստղ մի կչլ կարհկ^ 1ւ երբ անիշ՛
իւանա-թիւն կլլ ՚ոիրկր՝ աչգ կրթեալ Լ ու.սեալ
մողովու.րգր^ իոլ.ժան կշ գառն ար 1ւ. ամփէ րան՛
կր աապալէր^ թկ Լ աչն բան՝ իւ֊ր ^աչրևնևաց
փառք ու պարծանք լինէրէ Կս աչնպկս կշ գա»
աևմ1 որ քազաքակրթութիւ-նչլ մար գոչն Հ«՚^–
ր1ւնու–թեան բ*՚*րքր ^"Գ^՛–"՛/ "Ի ՚^""" ք ^ ս^ր՛^
աառուսա^ եթկ վհրցնևս իէ֊ր ղլիէկն իշխանին
սուր /յւ օրկնք՝ նա իսկոչն իւր Բ՚՚/Օ՛ կքից յ՜՛""
նիռներով կր աապէսռգ "^Սէ ^է"Գ"՚Ր ^^ աին վ"^(՜
րենութիւն դուրս կր ոսյնկէ է\ւրեսե իշլսաեու."
թիլն և. օրփտօ վերին աեսչութեւսն լաւ֊իաե»
նսէկասն կաբգսքգրութիւնն կ^ որպկս զի մար^
դիկ երկիւղսյՏ-ութեսւմբ 1ւ բստնավս^րութեամբ.
ւսարին րնկերսքկստն կեանռին մկ0է
Ա#>/յլ սկսի մ* Կամառօտեւ թկ^ իշիէստնութիւ1է
1ւ մ ոռոմուրդ ինչ աէսրաոիռ 1ւ իրէսայՈԱյ^քնե ր
- 53 -
ու-նրն րրսէրու֊ ոեւո^ զորս սր չէսփդ էսրւրա/րու^»
թրլյնյ որ սհշսէ Կսյլ.էսսէսրւսկշրռ ւրսրԱ. 1ւ. 4/»–
եոսսէոեբ աէսրւոբեր սճւսրուրն ս. րրաւոլյէռսեր
աւսուււս^ու-րսւ
նշքսաՆու.քՅ–ՄաԱ էսւււս^ր՚ե ասէրա/էքն է ւճա1ւչ»
ւԱս/ւ ու. ^ւսւսէէոաի քժ՜գ րշԽաեու.թրւ.ւէ ւսսաոԼւսհ–^
պեւուսեաև օօրու֊թեսէւ՛ րբրււ. ւսւս/նււ սէրու֊էսքէ
4« քէ՚եչակս Հոգի՛ն կր էսօսքւ ԱօզոմէւՆր ռեր՚եով*
«Ի աեսւռնէ ւոուսսւ. ճւևռ կէսրսաութրւսո ււ. րշ՛–
քսա1էու–թրւ.նգ ո ^ւսրճ^րեքու%* որ պւսկաև^եսռէ^
զգորհս ^ե՜ր 1ւ. ռսնհսռէ զքսոր^ուրոս։ա ճ^շլսաա
սոլ13՜րւ.*ն հ՚֊ր ոսէշրւ՚ե ու. ոէսսւսր սէաՈւ Լ «-
աու-հու չր ւասր^ ւսւէ և. €Րոոոսոէ–րդհ1ւ ^ "ՐԲ Ր^"
^րե սակմանէսգրսէպգս րնէորոէ֊ւսՆ կ% ճ^շհւանոէ֊»
թեւսս սեօ՛ ու. նու.որսպա1ւ ասւրւոհք1է Հ* ար»
ւԱարութիւե սորեւ և– օրի՛ն ասա իրաւացի ՛է" ի՜
որ էսրգէսրա^թեւսմո. ի գորօ՜ ււսեի ւսււ "՛Հ"
սր էորգռրէ քյօոռմոնձ որ գսյս1էսւ.որ ս. թսւգէս»
ւ-որ էր \\սաու.հ^ՈI յ–ողովուրդի՚1է1 ^^միրեռ^ք զար»
գսքրութիւսյ "Ր^ Գ^"՚"հՔ զերեի ր՝է% Րշքսւսսու.»
թես/ն պսյրւոիօ՚էւ ւ^ա "Ր^րի*^՛ ԽսւդւսոութեաԱ
^սէէԱսր ոսեեի Կստ՚էւսէպազ Կոգսէէ ժողոսու րգի
բսէրօրու թռս/ն ^ ռսէրդւսւ-ւսճմւսն ու. ււսէւսւ^ոի»
սութսա՚ն Կսէմւսր • ու–զոսքակս աորԿեւով^ որ իշ»
իւաււու֊թևան սւՌոռր^ Հէոոոմու.րդի աասւու.անււսէ»
նիհ վերւս§ կսքսսէսյաուահ՝ Հյ 1ւ. երբ ժոզոսուրգ
- 54 -
սոոԾ1էՈ.ւո էսսշուշա րշասյաէւլժույես 1ւս սան»
գուն , չր Անէսոէ ՐշլսսյԱու թեան րուսւույյլքՆ գ
իսփոս ււ. սյրւււսոութէւսյսբ. ժոոոսւււրգկն Կւսր՛՛
եեր պսյկէԱԱ^Մւ • բւսա "ՐԲկք դւսւասսէոան ււ.
րրւսւոէ.եռ <գ* որ հ՜ւսսր հ՜ւսսր բքուսՄրոս «/ո–
ոոսուոււհ% թրկունռ յրսչ1ւ. ր գետրԱ կոոաոու.»
ռաևկէ սԹԷ՛ աաաէս ^ււսւոկ ժոզոսու.ոգոս ու֊ժե
ււ. ոգոՆ^ Ր"^՚ե Լւս /*«-/» օօրութոս1^Ն Լր թւս ՚
փհ* զհ ով չի գիպևր թէ ժոդովու֊ոո՚ե ոոոև. գ"Ր՜
Ծոո էսսդաս Լր ԿէԱէքարուհ ԼէսռսէԱէսրու֊թեան գ
"Րբ ՈէեդէԱէՈէեր ու֊յ-աթսէփրն գւուաս 1ւս սո»
ուս ոեսէ սոէ.օ։էսա–Ասփո ^ ստ^ւու-^եւոէւ. որ սորու֊»
սանկ Ւ՚֊Ր հ՚ոոկու.ոգ« հր ^րւ.ա1ւււէսհւսէ աա1Նա։^»
սորգոո գւաուս էսո-ոո^ ու.ոևո1է 1ւ. ււսքլեժաս ժո՛–
զովուրո րԱ Ա. ր-յքսաՆութեսւՆ ռօրութրւ֊ս էքրւս"
պգս կսպաո է՛ն Ա. ևոկոի% վհոաւ կր ^աս"ր Ա–
կր էորոէ էԱոոաաբՄո է1ր՝ճւսկ%
ՐշքսէսՆու֊քժրւն երկոր1է 1ւ. ժողոսու֊ոգրս օ՜–
ուսշոօսւորոզ կւսւէհւոէս որս էսւԽնգաաւսոս կգ
ստ/նպ1^ս սւէւ՚ԼԲ 4 պւսէեւ ^՚^քԴ սուրբ աւանդր^
որսլ^ս թէ լ"–Ր կ"*"^՚ք՚ե ^1 Ւ՛– Ր փ^ո-ք^՛ V «*-
րւ-ր կէքեգանւսւոու. դոգրն ս. զօրութրէ-նս կւ
ճ^շլսանութՄւսն զօրոլթրլ.Ն և֊ Կսքստւսաոէ–^
թրւ.% Ասրոստր և. Ուսւասւսր օրկնքն է^է 1\ւսար
հ՚֊ր այհնւսյե& աարտրքն կ^ որ "Րկրհ" ^ՐգկԲ
աեաչաւՆ 7%շոութեամբ ոաւ֊սյսարէսպկս դորՆագ^
55
բւ^ ւյռ1լաորԱ 1ւ. ռօրսյւորհս սերսյւ^ հշլսւսևհՆ 1ւ,
յ՜ոոոսուրգրն սերԱԱ§ • չր թոդոլի որ զօոաւոո»
սեր Կեսառս օրգեքրս գկսր* 1ւ. սոթւս^ որ Լստրա
գևէսւ ես Օրէ^եք ասյշսէպս/1էեւու. սոռսւ ռեոհ՚սյ»
^ոՆ օրոսաո է/կ^ և. սէո. ոչրեչ Կւսմարր% ռա^լԱւ
ՐշլսւսսութրւՆ լ՚րՐ*՛– օր/էնս/ո մրէժ/սնէւեր
՛ու. սաքսսէսձսյւ֊որ^ Ր՚՜Ր պսքրէԱ/Լթս 4* "Ր^Րր 3
ժոզովուրգրն 1ւ. ւսո–ւսւեէ Կ՚՚^րՒ^^ ասաշաօնեսյ (լեեա
բու. մկ^ւ^՚ն օրի՛ն առ զեզ&–ա.^երն առ հասարակ
ռսւռսէսի սէասւ թէ ոչ^ ռեղհ-ուէքէւեր ւա՜ճսյքսե»
յոս քԱքձւսքսեյույ ր ժեր^ու րշրւանու-թոլյ/ր կր
րսէէՆհսէն^ ս. Աո Աէսւոնես ռաՈւ օսւարրս ծԼեււռգ
վաս1^ օր %երռր1§ պե ոօ՛ ո ւէո» ե րս զԿաւրեսրլք սյլ.ե»
լհ հր ռսււ^ա՜ճս/նեն օս/ե Թգ օս/սյր թշԱսէսրքէ
ւ^շլսասութրլյև պէաք է ստո-առրեա^թեէաւ
յւոսշսէասւս ^ասգրսանւսւ և– է/ուութրւ1տ սանՀճէս»
՚Կարկ Ւ՚-Ր սեհ՛ սու.ո րաեաԱ պարսփ^ռն 4՛ ^/՚
թողուլ "Րթհք) "Ր Ժողովա–րգր1ւ կեա՚եբ ււ.
/■ք«/՚^^օ սւաակսյսոզ զեոՇ՚ու.աւեր աս/րաԾես երկրո
■"գ9^ հբր1ւ– Ա1Ա^րստփոո§րկ ԿրւստԱդութրԱ-ն ձ "Ր Ւ
Գ"ր9"1 ^^՚ ե. կորա ստ կսասէոյեան րեգԿէս%ու.ր
ոշԱէանոսթեան երկրրնէ Արս^էն կրօսր պստշտօ»
սկսց ռարոզե ու լսրասա րաւյսկսա չ1^ ոեսաոո
ՀՒողոզու.րգր1է կամք սուաճեի ստււ ս1գւ՚ԼԲ գ ՚նէս1ւ.
հշլաւս/նու–թեաս սսւսսա Ա. սու ր^ որ ծ^ե|ահ^Կս^ս կր
1Ւ ե զեոօ-ոլքքներ ռսէոառսյւրս օրկնռոս ճտս/#ւ7>ււ/# է
- 56 -
թւէւսմբ. ւոնաեսեւ "ՐԿրՐ/՛* էԹ"1՚՝՚՜1 "ք Ս^^
ուս ոսաոէ^թռան գեէոեոր երթա՚ե թւսփլւե օաւսր
հ՚ովերու. ^հ9^ I՛ 4.^ր9՛*^ ^՚րհրէ*^ ք."՚՜Ր1Լ ց՛*"^
•Ք^յ գառսւսէ հոսրւսւ. սր էսսւսաստւՈձ "Ր^րք՛" """՚
ր րսւԻու.թՄս/ե դեսւեր երերրՆ սգ^ պա^Մւու, Տ«//–
է/սէր աէպթ է օսյւ% շր^էսպաւոՄք օրգեռոս ււ. ւսւՆ սի»
^ոԾ1էհ ոոմ^ զոր ռաոաքսէ §րե ասաեսա֊թ րլյ1ւ կու.»
սուռաե1^%
նԹԷ հշխա՚Աութեւսե զօրու֊թիւն եր էաւե՛^
ւու. հրկոլէԿտ կսւրսաութրւնք և– բստրգւսւ֊ւս՜ճստսք^
Ոէ^ոեԱն ր՚֊ր ^եոյտԿստսու-թեաԱ պարսէրռս է ժո»
ոոմու.րդրե սէուԱԱ^ ր Կոոգռւ §ստռսէ^ւսււոմու.թեաէ
՜ճւսսւսաարկ* թւսւՆնաւ ւսմկԱ Խոչ էւ. աութեր^
§որսկ ժոոոսու.րգ ոէուսւսփեւոս եաեգ եւսւմեու. շսւ»^
ԿւսսաճսէւՆու-քՅ՜եւսն ւսո-ա^ • էւսււա ոԿու֊Թ՜րւն աս»
՚եէէէի §Մռ.%սր ս. ^որՄՈ Կսէոթեւ^ սւրոէ-ևսէո 1ւ.
սէոուեսսէսյռկսքէէհրր օսէ^սււՄրեի Մթսրսէգորձ՛ ժո»
ոոէ1ու.րդրն ստօսյսւութրլյյ /ւ. էսաստԿոսու–թույ1է
սէսէի որ "ՐԿՐրր սշ՚սկե՚քուք էսրգրւ.1յէսւորգէ ՚ք՚ււ/–
I* "Ր շէ՚*ւ՚^փ^՝ճսա.ու.թեստՆ մ^^ Ւ՚֊Ր "Ր^րՒ
ռսրքև ու.րրշ Մրերրսերէ րսււոլյւու.սէհ՛ սեոռե»
րույև Կոտ Կսէւ.ասէսրսւեշռու–թոԱհւ Տա^ո^ ^ւհ^՚\Բ^
հ ^Ր^ք՚^՚ւ ււսսսէԱէաե լ 1ւ զսաեւ €քոոու1ու.րգլւՆ
սւսաւչասորու.թռան ռսաեու֊թրւնր ^ որ քօ֊ր եր՛
ղՐ1՛ Բ"Ր.Ք"Ր՚"1 շէԱ"էան՚՚*է^ սստեստւ.սէա1^տ եեաեբռ
57
էււսկաեութ Մէս1ւ օրկ1ւռ ւսռւսա է^^ բւսա ուրւսքաե»^
ւ^Ր՚-ր րշԽանու.թեաս առաէո որստւ.ու%բե կ Ւ՚-Ր
ւ^շլսաւէուքժՄաս սրբւսոա1ւ աւսրէոհք1տ է սրշա
լսա ուս ոու թուն *՚րՐ"ի լսէոոէսոութեւսմբ. սսյո.ւս»–
ւլարևի 1ւ. սէմկ13 Ոէսսյրաւոր է1ո^ոդ1ւռր ր գոոհ՛
էիԱեէոմ աէսւոեոէսոյ՝ չր ւարուռւսնե ւ ա ու.րրշ
ոշքսաեութեւսււ Դգ^^յ «- «> աաւո՜եաւա. էուսւոպ ոճ.–
րրշ րշասյ1ւութեւսս ւ/ր րւ֊Ր Գկ"/*^ ^ւսա երբ դւսշ^
1էւսկոու.թուՏ1ւ նհոՆուո ^ ու որշ ոշեււսնու֊թ րւ֊1է
ւ հր բոհէւսնէսէ հ՛֊ ր ւ/երսյէ ււ֊ երկրրս շւսԿո ևո
փոէսնդո ^ լւսՌէձամ՝ ուր աարահք էւ. որսէլու^»ռՆ–
4 պէսուերւսռս ,կրւսէո§սրակհի որ թշ1էւսսբս Տոոա»
^էսրկ Մրկրրս ւսռւսաու–թ1ււյ1է 1ւ. որւսւ.ու.1Լբոէ Մր»
սա քո՚է ւնւսսւհրսւոսոո րշլսւսսուքօ՜րւնս սւսսա
՝(հ"Լք Կ ^Ր7^ Գրրսսէոսր սէոէսկր ա որ ուսաէսէււե^
՝ութհէ/Ա կասուցս/նկ* նաքո պէաք կ Կաշուկ
իւր հախսեր յ /ւ իւր զօրու–թիւ–նչլ թշ1էամԼոլե
զօրութեէսն ոետ կ՛*/՛"– ո՚/՚որյ^ Կասու. լ/՚"ր^ թհ
կէսրոո կ էուսսՆ ոսւսսւրոււ ւսաւոերէսղմ ւասւ սո^
րւս գկմր^ որ սսա1ւ Կէսոսւրսււ. կուգւսւ Ր^Ր V"–
/|քք/#է \\սվւս թէ ք»4յ յե&՜ քսոԿևւ/ութու՚ւէ է Կրհշ՛^
էոստկու-թիլե էսռսէքհւ /ւ Կաշտո^թ հւյե լոօսբլէ
Վ^աս՚ե զի շաա բարե է 1ւ. երկիրն շաԿ^ թկ է1եհ՝
և. թգ փոռր զո1Ոզու.քՅ–Մամբ լսւսոազութրւՆ
էԱ
II
սու.
58
՝Ո4ա§սսէասէե I ռան Թէ պսւսսՄրսւզմոս երերԱսւեր էհ»
սեի Թ՚^Ղ ՚^Օ՛^ "Ր ՐւՐՒ գա1ւծ^ սսպէԱէՆՈ ^ "^11
՚Տւ. Աէոհւեոս էւ. մաոոս օ^ոոոսու-րգոս Լսէււուսռ ոո"
՚իլԼԲ Գ"՛ եերթան և. եսաւսռոս աէսէոռուսռմհ դստշա
€որե սգք* "/"՚Հ Ր"Ք^ • ^դ^» Ր^ոսէհան ու պաաստս»
Խանւսէոու– եր Աեւսւ* 9.\Լհ թէսգսէւորն ոչ մրաւս
յլրւ.րԱ էոացէ ^սարսէոս ^ ՚"Ա ՚՛– "քէյ եոս. պատ»
՛ճառ. էքաոու֊ւէՈււ՝Տ>%
Իշ/սաՆու.Թռա% առա ^ լա և. մ" ր^րն սհհ– աէսր»
^"Րյ^ հ /"("յ գհւոու–թուն Հւ սոթու-թուն էոա»
բւսօ-Ծէ րնգկսաու֊ո երԼոիս սգ^ • րշլսասու–Թեա1տ
յ-սա՜ոռէ^ սևսհսւէ մրսչէւ. ուոսէսրկ ժոոոսու֊րդրև
Խր^րք^Ր էԱ՚է-Ա^սԱէոէսադս լոԼԱ օոսւ.ւսւՄի կւսւա՛՛՛՛
յ/ււսւող^ որ "Րքքր/՛" բւսրդւսււս՜ճւաւռ ժոոոսու.ո»
դրե ւուսաւոր երթոէ֊թեսգէւ եր հ^էհ րնչպ1^ս
-/»/» քժշու.էսռու.րէ–րւ–ն ր սորա սէգրւոութ՜ռեդնէ
կՍէսւ մեօ՜ սաաի Ա. ս/սրրաւ ռաոառաեա՛՛
^ոսթհւՀն 4» "Թհ "^^հ հշ1սա*նոսթիւքԱ ^ Թէ^ Ժ/ւ–
֊ոոմա֊րդո էոգոսէու.թսա1ւ և. անռգսէէ թմրու.»
Թռան յ^^ աակեմւ որաէս օր ՛նա Լ"9ր "^"^ձք
Հէսեսասէոէ րշէ§ասու.թեէս% դ1^ս^ ււ. ես անսաս»
կւսհ՜ 1ւ. դուր ութ ՄէԱէՌ. ոշ1սեմէ Արչափ (""^ ^
տևւոաււկԱ է ստւս ո րութ րւյւ ք^^՚է՚^^երրԹ ս»շ^
յսսէրկրս լուսսււ/րա դւսղափւսրրն ւսոօս^ յ որ սրշս^
հր \ասսււ ժոոոսրգրս սսււսւորստ1ոս1ւ ուս րգսէ ռուսն
լսւռսէ^ ւասնեւոմ ւուսւսւորհէ ռսէՌւ^ Կաւսւստր ւրա
- 59 -
%եւոգ որ "Ր^Րր" ււաւէս^աորւ/ու֊թրւյԱ ձւ բար»
դւսւ^աճ սեէսկք ր ժոոոսու.րգր ւա֊սաւ֊որութե»
յտգն էյ րևչպկս թշուսւքւու.քժրլյտ սւգրէոութէնէՆ ^
յիթկ ինքնի՛ն եր^ս/նթկ եր ւի՚նի իշխա՚նու
քժիւ֊ն^ երբ ժողոսուրգ թշու֊սւռանէսէ^ Լւ ^ ^ >
փէսւա.ռ ու աստր€^անռ է թշուէսռիս սերէսւ իշ»
չ՚^եր ք^շոսաււ. Հէողոսու. բռի՛ն կես/նռ ս/նշուշա
վախ՚ճէսն մի ունի* նա կր մեռ՛նի թէ ՚Խո Թէ
■անագան* 1ւ. "բբ մեւահւի^ իշիէանութ-իւն աԱ և.ս
ու-էՀ սեբստւ քքիշՒ^հՊ անշ1^ էւ. անէսաաա "Րկբի^
յլեբսյէւ Նուս Ժ ոոո յուրդի թաոուաօ՛ գերեզւ/ա"
նին մկ^ կր թ ազու ի իշխա՚1ւութ իւ1ւ . եէ^; 9"*՜
*՚էսւ նւսա ժողոսուրգր թշուսէէւ ութեան գերեզ»
էՈսնի՚ն մ^^ Թ՚՚*Ղ"հ "^ բոսնութեան հ՜անբ կա»
փւսրիչոէ1 ւիակեւ նորէս բևրանոէ
Աքք#Հւաւ^ 1ւ աւսաիսի ձ^ք/յ "իր"քի որգեւսԿ իս\
իշ1սս/1ւութևան աարաիռԱՄր ^ ռոր փՂԸՐ ի շ^՜
աէ յիսէ^ն Գրօցի» կս*ն ասւկաւ ին "^ րիշ պար՜
աիռ՚1էեր* թոռի զաւնս^ որ ոու ինք1ւիս ի սաս»
Վոսէսիբնսւ Եր^/րին իդեււս՚1§ութիւն կր զհոԾստնի ^
եւժկ ^"\Դ պս* ր՚ոիքսս ր չկսւսէԱէրե յոս րսդկսէկւս»
ւա.էսկ1։ փ"րի% եքօ՜1^ թոոու օրիսէսո էսրգստրու»
քյ^իւն 1ւ միաձւ րո՚էւի 1ւ "Րով իքխ^է Նթէ^ է/եղ»
կանսէւով զեոիւութեէսն ւ^^^ շոււսոոի ^ չխոկալով
երբգօ Թ՜յ^ քժշսսւսիս ռստոաբր ասւշստրե ր գ* ե»
Թգ մոոոսուրդին և. իշաւս1էութեա1ւ շէսոն իրօ§»
- 60 -
րու– Կեսէ չկսքաէ^ որ Մրեր/ւ՚1ւ լչեդԿասուո շւս^Ն
4» աւլ յէշսէ ^ս/եաւ որոշել իշխւսսութես/ն շա^
՚րե 1ւ. ալեսլկս ւԱ"րհւ յ կամ՝ ւսեգրաքու֊թեամի 1ւ֊
եէսս ոէորէսմա1ւեու–թեսւմբ%
նշ/սէսնութրւ^^ 1աոհէսեր հ^Ր Կսյրչու-թեէսս
յ^քձ "ՐԲ էէ^ւր՚1էւոոոո կր ւհ՚^Րձ էԱՐ€քասաւ.ոո1ւՆ
ս. ա1ւսէրժէս*էւր% է^րգ պ՛ կշ" "Կ ^Ր է՚^փգ* սեոչժ
ււս սլսէսքլէւ. ււ. բպո^ կրսհ՜ւսւէ սաս^ ոռ ւքոկրլՈէ,
շրնհւ–թեէււ՚1ւ կիւՈսե մհ քար չո գրեր* կր թո»
ոհւ. րսւհտ ու. կւսրող^ 1ւ Ծողոսու.րււհււ կւսոււսսւսր
կր ււ1ւ1; ա^ահսհ^եր^ "Ր՚՚Յ "Է"1Ը թափուր է
կւսդ.ւսյւսրու–թհա1§ ոսսսուհւօդււ և– օր1րյքգւէ^ "ՌՔ՝
ւսէււսւՄւ կւսրօսէ ռս կսւռէսսսւրու–Մւու. քան թ^
կւսւՆւսմւսրհաւ. %
ճ^շԱէսՒէութհւհէհ անր րէսւու-թեւսմբ. կր 7"7–
հ^էէ/եր* եթւ^ դաաասաս/նր ւսռսէ^ Նու–Որակա1ւ
չուսմւսրր օրրնւսռ կսօ^ւսսա րութ հւ-ե ^ աչառեսւմ
լսէորէ էոեւսւՆն 1ւ. օոսռւսւքւ1է գւսաւսսսւաե ^ զօրւս"
լորիս էւ. սւկւսրրն դւսաասաաե ^ ս. թ ոոու որ
ուսէուսւորսւո կամք ոաւոսւրաերս մկ^ րսր1ւ օրր՛^
էտ էս գր րռ յէ1ւՆգ է
նշլսէսսութրւ-ս չարսւսմս կր օևոհոսնր եթէ^
երկրրս չէսրերր չաէսսէժգ ւսրգւսրապգս ^ ասա թո»
զու. որ չւսրեր ստ՜ճեւոմ ռսէոմւսնս/ե ալ. կ/քոձու՛–
ցասես րարլԼբս1քրր* %ոք^ւգունւսկ մե&ասմս կր
զեղՇ՚ա՚ււրյ "Րբ Բ՚՚ՐՐՔ՚^՚^ՐՐ ^/Ր թ՚^ւքու. ոհէֆսրձ.
- 61 -
՚ա1ւասակ^ 1եոքւս որ Մրերր% ւսյռէս^ոոմու-թեաե
օսսօյևւսսույ^ր Լր ւր1։րնյ որ Դէսւ.սւասէ րմու.թհան
ուՎսւոս աեգրժեւ1է 1լր պւէ>կ1ւՆւ
\^շուէսեու.թ Մա1է ոսոՇ՝ու.սներ շէսսւ 1ւ. բւսզսւս"
դո ԱՈ ոէւ^ գժու.արր1ւ 1ւ. ռրկէոր ռսւնոո կարօւո կ
՜սորա Նկարագլւրր Կս/նևի Բ՚"1Ո ՚/"՛֊ Թհ ՚եւոաա
ՔՐՔէՐ ւՒ^՚Ւ"ձ ՚եաազօտհս երկրրՆ ոշէտւսնու.՛
քժեւսս էւ. ժոոու/ուրգր՚էէ կեա՚նռր^ ռևղՏ-ույսՆերու.
եր1ւուլժ աասւկերր ււսնգոմաե կր ւււհսեաս%
Աք# և-ս կր Անւսւ րնձ 1"^"Ււ^ որռՄակ էմ^
Թհ <քողոսուրգր1ւ պարսէրռ 1ւ. րրսււույՀբս 1՛ է
յ^ էսռ ոշլսէոեութու.Ն • էւ ոա/ս/1ւէււսԱեւ ւսա դա»
•սրն որ ռաւ.ակէսն §ւնդասրձակհուսւ–* 1ւ. դու. գէ^
աես ^ որ գորա աասէճաո֊ր ՚երւ.թրե 1ւ. ւսռար"
կալրՆ ւ1եհ– կար1ւորութ/ււ^է՚1է էր է
Եոչ որ լւշլսւս%ու1Ձ սաե պարտհքն գր^ »սւ1ե
յ^ աւէսսրկ ժողովուրգրս 1ւրԱսւու֊1ւռ^ ււ. Ր"^^ ՚^Ր
ոշի§ասա.թեա 1է Կամէսր որս^ւույւռ 4) *ս(ե 1^ սար»
րաաէս ժողոսու-րււրե պարտհբւ
Դ^ոոոսու–րոոս ստռա^րս աէսրահթէ։ է ՜ճսոտչ»
սստւ ու. ^աէ.աւոսէւ . Թէ րշոէս/եութեաե գստւա՛՛
ղանր եր1չնքկն ղհ^ Ր "Ր^Ւր ^դ"՚–սր է* սորստ
սերրս Ծ՚սէլրր ւոոեզեբքր սարոո պասաակս/ն աւ»
թոռրս քյցուտսծ՛ է^ /ւ. ւՌւս դ"՚ՐՐ ^"*1ՐՐ ս*շ^
ասէրկրս յերալ ոաէ»ոէստսէա^ստ& 1^% 11 որա Կստմար
\3ուրբ Դօղոս կստսէ^ \^շէ§ս/եու.թէւյե է\\սաոէ֊Տ–ոէ
- 62 -
^
4՚« և– որ ՄնԱ ^է\սէոուՆո§ եւսոգնւսւ ե%\ ^ոոու-Առ
սււս* սեհ՛ քաե օ^օղոսս Շրսու֊ս ւ/սէՐռաասւո
Պոսէէէէսցր ւււսւասւ.որրե ւսռա^ էքեւս^եռ ^ "ՐԲ ^^Ր՜
ղատոս կսէսկր • կթկ ես րշէսանու-թրլյէ ու^էոս
ԳՔ՚քզ հ՚ս՚Տ ոասեւ եէւէս էսր^աեեի Տրսուս պւս^
աւսսլսան սաււսւ^ (Ա/ ուսէրր դու. ոշաէսնու.թհւ֊ն
ր յերւսւ ՈէՐ տւ. ոչ մր^ "Թհ ՚^է ԳՐ ւ^ու-Մաւ Ք"Գ Ր
՝^^՚^սեոու–ստ՝ձ% ՝^րհսէոոս /լ ռոհսաոԱէ^ւսեԱսն ևո€^1ւհ
ուսոսցրչնեո Աէռ Կսյսէսոսէե եր պւստուր ոԾե ՜ճասչ»
սստւ րշլսանու.թրւ1էո^ աէԱէոու֊Մի Կ՚1§էԱօանգրի
եո1/նչևի Հւ էոէսէ եւսէսոոհն սաւսեր ^ 1ւ.ւսււ1§1
Օ^ոոոէքոէ֊րգքա ասէոտհքն 4 հշԽաեութեաե
կևա ՜ճա՛ն Հեաւ %ա1ւ. "Րկրրէէ րեգկա%ու–ր ԳՐէ^եք^
սերր^ ռաղաքէԱէՈ՚Ա օրկեբնՄո^ գստւոէԱԱէոաՆո օ–
րգեքեեր^ էորոց էւ. Կօւոկհ օոէ^ւօ՚եՄր ^ Լաւուա»
ձ՚էսեաե օո1^քնՄր^ 1ւ.ԱԱ§ւն% Վ^ւսսն ղո հ^Ր պար»
տրք 1ւ. /քրսօ-ունռ աա օրէ^նքնհրկն կորոշրս^ էւ.
օրէ^նքն 4 որ եր չափկ Ա. եր հշ"֊Գ ժոզովու֊ր՛»
գրե ել րշեւստսու֊թես/ն րրաէ-ՈԱ^ւք 1ւ. պարարքւ
ք\ւ.սէոր ժոոոսու-րգե ամեէէաւս լաւասոս ակսւբ կ
սորէ1ր "րհրրէ՛ ^րփԼԲ^>"Ր* որա1^ս զր օրլէհւսսւսր»
սեր ժոոոսոլրոհ ստնդրաու-թեաս ււ ստպշու-էյեան
ոսէմար չր ոսէմւսրճւսեր՚Ա սոքԼ» րսկ օրգեռոս ^ա»
րսսէէսԿարեի որ ոռ օրր%սէե րառու֊ս աեգսէս եւ
բասզուս ւոեզ եր էոեսսասք աշլսւսրկրս սդքէ
0^ոոոսու.րգ երբ րւ֊ր ւաաւոսւեու–թեա1ւ պար»
-֊ 63 -
սահքեր սրտո մաօռ 1ւ. ասա թե որ եր Լաւոսւր1^^
Սա րրաւ.ու\բ ՈԱհէհ հ շքս անութ ե՛ն կՆ աաոան^եէ
ս/ք7> սէԱգե պարւորլքԱՄո^ օորս գրե՜օր Ո յեր* ե–^
"Րբ րշ1՚՚ա1՚ա–թրւ.՚էւ ւ1է ե՚֊ր հրաւ֊ունք ժոզո»
վոլոգկս ւՒ"՚1յ՚" եսաէսնւսւ Ա. ասռ ժոզոսու.ր»
դրէ* ուհէռռսէՆ– աարտհբ՚1ւեր եր մոոհօս§^ "՚Ա "^
ժողովու-րգ հ՛եչ մէ^ոոաւ. կէսրող է "՚^Գ "՚*՛"
ղճար Հլ մոռս/ցեէսւ րրսււայնոր ^եռ.թ բՄոելէ \Հ
ճ^սկ Դ՛"֊^ Ասզերւ. որդեսէե րմ1 որ է^Ռ րշ/աս՛^ .
սութէքամր օ1եաօ– էրս Ա. ժոոոմուրգրՆ կրԹեաւ
զւսւսէևն եսյ աէսրսւոքներդ սրւոր մսւօք ւոար ու
կաաարկ^ րրրե. ռրրսաոեեաւ ոճ-շ ԳրՐ ^օզոսր
լսրաաուե ^ որ եր ւորգորէ ՈէԱէսզաՆգ ւհ""1 րշ՛
էւսՈւու-թեանռ» էւ. ոստէոուռանե ւ որում զաէսրսէս
զպարւոյ որում՝ ռմառս զյսէոս ^ որուս Գ"րկւ"–դ
Գ"րկր՚֊Դյ որում՝ զսլաարւ զպաւոիլ^ և. աՀլեէ կոՌի
Պօ»|ք« եասկ թ^ հշ1սա*եութհւ1ւ վալրադար չէ
եստահր սուր ր րւր մէ^Օյ որոս ս»շքսս*րկրս չարա»
գորօ1յՄրուՆ ոարուսւհ՝ եսպաո^աւ* րսե եթէ
դու եուօես րշ1սէս1§ութե՚ն1^*ե շ" Ր^չրւ I՛– ԱէՈԱ^ոէ
վարհւ եռանքււ րէսրրռ գորհ՝1^* զր բարութ րւՆ
1ւ բԱսրեգորհ-ս^ աււալբրնութրւԱ 1ւ էսռ^առրերն
մրշտ սէօսէսէ ես ^ուգ երերւոգե ու ոսէրուսէհ-կսէ.
(^11/ք^ թկ մերթ րեդ մերթ բարութեա%գ
փոլսսէրէՆ Ասարրաաութ րւե ր՚նգուԱրս^ ւաւ^մէսմ՝
ւրշհ ^եարոսէէն հւօսռ որ եսքսկ * ^Ահ^՚չ երաէս՛^
- 64 -
եորկռ §\ձսաու.օու 1քե^ Ք՚^Գր Ւ Գ"1^ Ւ"^ ^՚՛"
՚^աԿո որ սէշլսւսոկ (ք՚՚^կ չաոչսւրանռ՚եեր սւշ»
չսարկէս չես ււ4սրճու որ ^ յհա(1ւ թ1^ ՝կր աակէս»
^ ^ի%. ժոզովուրհ էւ. մստրդոկ ա՚եԿոայ-եշտ է "(Ւ՜
ար սրես չստրչւսրաեռսե ր գ ո^է ւսռււտւեւ Թդ
^էուազ^ թէ ոշ1սւսնա–Թես/ե ձեուքէՆ քլ. թէ Նո/1ւ
ոսկ րր"*ք՚Ծ ^ւքւէ-^ւ^՚քւ^ թգ ՒՐՐ^ սեոապարա ւա՚ե՛
պւսւոր գասէոէ^եւոս^ ււ. թէ րբր/ւ. էսեասէրա էո»
^ւիրւսւր կր"Ր՚Ւ
4Հք փԱսփաբրս քե՛զ ոասար^ որդեստկ^ որ ոչ
դու. էէէ1ւձրգ Կւսասր չստրչարաեռ քու. ծ^եռօոսդ
պէսարստսէոես 1ւ. ոչ %ստ1ւ. լանռստպարա լոսիս^ որ
/էշիէանոէ–թք9լ.ն զքեզ չարչարկ–^ Բ"^Տ9 1^^ "^2՜
Խսւրկի ժաերառող ձեոք ԳՔ"Գ *՚– օ^ոզովուրգ
աարւոիք1ւ Հյ զոր սլկսէս է չօժարաբար էաս1ւիս
^սօքբերես քլ. յէ՚նչև. րսպէսու ԿամբՄրեսյ ^«/–
.էսւոաւոմ թէ ւ/սէ1սձանո կեստսռ գէ
ու.
–փ^&^^յ^յ^–
ԳԱՍ Ե.
՜ձրւքէսրիւո ազնո. ուկանուք^եաՆ
նշան՝ ^ւողւոյ ւՐհծա &իւնն էք
ւկ հողն է եւ ոչ ոսկին ք ով
որ ունի զայն» ՛Նա է աշխարք
հիս տիրոէԱքէււ ազնուականք
որոյ փառք միայն ժողովըր՛
ղասիրուՉհան մէշ կը ՚/՚"7(/"
ԱՇԻ՚ԱՐձԻԱ իէոնաո^ մոզովուբգին Լ ա^–
սոււսսաԱ կոչու.ւսԾ բւսոժ^րւսգուՆ կարգիս գ§սսր
պհսէր էւօսրԱ ^եճյ Ասսս9ոՐւսրե ոոգեւսե ոս\ դու–
գրւղւսսԱսն օ՜ոոոսու^ոգհ մհ ղաէ.ւս1լե մա^ ժողո»
փ*՚^ՐԳՐ ՚^9 կապրրս^ "1^"1Ք հ գրսէեսա ու ՜ճքայչ^
^ Աէսս սւսև. ւսւՆ բլէսրծ^րսէգոլն գսէսե մարգոռա ո՛
րոռ ԼՆանյըէԱ ու֊ մհ՜ճսւկ Կւսսաոակ Ժոզա1ոէ֊ոդո
կեա%ք1ք շսէէո բէտտր^ր 4) "՚– 2՛*^"^ զաեէսղաէէու.՛՛
թէէձէ ույն ի է
Դ#քւ– պէպռ է ւՒ"՚1Ւ^ գէտեաս ժոզովոէ֊րգրն
կեասնք և. գորհեո^ և. թկ ^*^է ^^՚ ^ արու սա
Սւաէա֊ակս/եստո դասն ^ երսՆռ կռանք և– Գ"Ր՜
^երյ ե. հւրէսքաԿէչհլրրն պարտհբ էւ րրաւուձւք
աշքսւսրկրս սերսւէ%
- 66 -
րուոր երկրսէգեգրս երեսր բնսէսոո մարդ՛»
կւսէ1էն ր*նեերու.թեա1ւ սօՌք%սօաօ՛ մասե սհշտ
Ժոզովու.րգ1ւ է* և. նսյ է Տ՚՚եՄր ասէս կարգի
սէՕ՚նա֊աեաեառ Լւ րշքսանսօ-որաց գաս1ւ* սաաո^
թստգասոր * րշքսաս^ աա/ստզաայ սւսկՆքն 1ւ.ս
յ՜ոոոմու֊ոդո ղսէւ.աս1էնռ րն էէն ^ գի ժողովոա^ուհե
է րու.ն արմաա 1ւ մաւո ստմգն կ՚՚՚Րգի "– ՛ԷՐ՛՛
՜ճակի մարգոօէ
\\շքսսէրկիս ւՈահ՚էսգո/ե դինարասր մասն ժո»
ղոյոէ-ուին 4» գաշաաւի՚ն գիւղերու. թ^^՚^իէ "՚շ–
աաւոաէ-որ և– Կապ սսէսսոէսկող մշւսկ օ՜ողոմու֊ո^
ԳՐ^ V* սմանստագս քւսզալքներու. ռԱսէկիչնեբն
մհՆ՛ մասսէմբ. ժոոոսա^ոռ% կ% բիսսւ փոռոա»
գոլե մստսե կր կւսզմե՚ե սւռնոլյականւսռ կարգ1$^
ոբռ ոնոքէանոասա1^ս մա§ոսէՕէ՛ ոաթԱԱՈ կ. ք՛"^
զաքներու. մկ^ կր րնստկիսէ
Փողոմոսրդ մարգկասէիս րՆկևրու-թեան մկ^
բույև մարգոց կեաեռ էլ. պիւոո§ք կստզմող և, •
պստէորստսէոոզ սէմեսէսշհէաա ձւ աիէոասի օաոար
կս՚ր մասս գէ ծ*ոգովա֊րգն է^ որ ի թՐ^ ^^՚՛ Ր^Ր"՛՜
գորօ՛ մշակ կստրգիւ–եաւ.որ1^ երկրի՚ե ռսւրևռե-րու֊»
թիւ֊ս^ Ա. կր մաաակս§րսէր1^ աշևւսէրկի՚նէ \ա 4|
որ ՚առ^ ՚ֆ"^ Է՚՜Ղ ^ ՚՚՚1Լ կ՚*՚Թ՚^1՚զհ*^ %աստր%ե՚՛
կր Կա%կ մեր սեգաԿւ \ա 4յ "/՚ ալգեգոր^-ու.՛»
թեամր. մեր ի/ն՚ճոէից ռսէժէս1լեեր սրսսաոսսէկաե ,
գիսւ-ով կր լեցսէէ Դ*ոզոմուրգ իէ֊ր անկս/^ պստր^
I
֊ 67 -
էոհռդ1ւ ռսւդմառԱս1է ւսղ1ւու. սոոու.ո1ւ1քր Կա1էն ւաք^
ռ9սոէսբ§սռւ.ոռ ււ. էսզ1ւու.ւսսսէսառ սհդաե առոէս»
սւսրաԼ եր ռստրգաոկէ կէս կ* որ ռուոգոմյ փսւփ՛՛
կասեր ս*էհ՚ե*1ւովյ րէսսբակով^ Գ2Ր՚Լյ ՚՛– ՚"Ա Բ՚"Գ՚*
էՒաւոեսւսե բուսԱԱ^րս1ւ սլէլ.թերրպ ժոոոսու.րգրս
պսքրց ^անգերծև ււ. ստօսու֊ասւաւսէռ աեր՝ճա1ւքէւ1ւ ր
եր ասօորասսէոկւ
I
ծ*ոոոսու.րգ րբրԼւ Ասրկեսւոստւ^որ ^ ԲՐ՚-Բ ՚"*^
ՕԱէր Աէեասե Ասրոէ–եսսէս*կան ւսշլսաէոութեէսմբ
մեր կնաԱռհ ասե^ուհա անԿսէմար "(գ^՚ւբեր կր
ոոգաւ^ մանս»ւ.անդ քսէղստթԱսկրրթ ԱսշլսւսրԿրե
1^9^ ու֊ր կս^ռսււ^՚ւուն ւՌշա սոոսյսրրու–թՄւես
պևր1ճա*նքԱերէ ն«ւ# կր շէք^հ "՚– ^Ր զարդարկ
թէսգսէւորր աէս§էսսւ^ րշքսսէսստց էսաստրաեք եւ
էԱԱ սւմփտ ր^քձ "Ր հր ՚1"Ր^*՚Բ"րհ ^ոռէս ռոէ»
կեանռրս ու. է1էսսէււքւսԱ%
ծ^ոզովու֊րգե իբրԼւ գբւ֊տերու. Լւ սէրոլ^եսւոա
%երու֊ ^սստրրչ^ Ւ՚-Բ ^՚^րդՒ՚֊Կք "– §ս*ո.էս^ստգր»
էքու.թբւն շստսա սեհ՛ գ» Լւ ւսէս մասրե սգ^ ռր^
բհք ՚ս՚սեմևտսաու֊թ-իւե չունհ^ "՚Ա ՚ֆշ՛" կս՚ռսւ՛՛
ւ-ելոլ. ւսզեու.քպս/նսէո գէսս1^%
^ոզոսու.րգ րբր1ւ. ւսշո§էաոութեան սաղր
բոլոր Նոմսււքեասռ Նսէէ^երու^ն Կամար *1օսւսէսբէէո
1ւ սաւասար կա-սաաչա բուոր սեօ՚ասե& Գ՚՚Բ՜
€Ւէսրսասէո Կա» մար գորհ՚սօ֊որ մշսւկ կու֊ւասւ^
բուոր Կաեքերու% Կէսմւսր գևահր աստկ անէսրԱ.
- 68 -
Կէսմէս/ն ե րերէսգուեգ ռեզսնաւորեքու Տէսմէսր
Կոոստգորհ՛ աջլսսաւէսւ^ որսեր Լուաաւէ
^ոոոմուրդ հռրնւ. գրակաեու֊թռան աեխոե^
մդստեձ րբ.ր1^– մաէոեսէսռրր Կեոոսսէկ^ ոբր1ւ. ւու.՛^
սէսւ^ոոութեաս /ւ էէսւււս՚Օւսգրմու-թՄէսս §ս§Նէս^՛՛
՚հորււ՝ սւշլսէսր^ թոսզթ1ք րոգ^ ԳՐՔ Ր"՚Լ "*՜ Թ^"^"
գԱսոԱս1§նորոմ ա՚^ւԳտ րօսւ–Ատրս ու. մու-թ փւսրսէ՛՛
սէեէք մէւ/րոոռ մսէբէրէ 1ւ. ւուսսօ֊որռց էԱտւրոո^
մսէէսւ-որ ստեւսս աշրքսւր ^ է
^1/1 աևւասսւր ս^ որգեւսս հ"\ 1^^ ասշաստոա
Կքէս մռրւսէ մարււԼսէարե րսկՄրութեսու սեաԱթ
պսէոոո և. ւսրգրլյեւէյսորոո ժոոոսուրււրս էսշոււս»^
էոու.թեւսն սեւսսռս կէ յԲ*ոո ս*Ա§֊ ստսդ1ւ սէրսէէսբոս
մասհրլէ^ որ ժողոմու֊րոո օտշոէւսէոու.ա՚ոսհէ եռան*՛
ռկե եր ԲոԽր^ ե. էսշլսԱսրԿ սոուս սստսսւասոմ եր
էստգեսսէէ ու. եր ճոէսէս՚էւստր ծ^ոոոսուրգ Նսէ1ւ. հ՚֊ր
սերքոս էսմուսսսւեստ՚ն էւ. ր՚եսէԱէ՚եՄեան եեսւսռոս
"հ^ 2""" պուզաաու. և. ռարգաւաճ կ* գիլզեր ու
ռաղփսռսեր ՚եորստ ռաւսւ1ւԱերոմ եր էեռուրՆգ
դրակւէոէ օրոԿէութիսն իսեապկս ժոզովուրգ կր
՚Է^՚1"Ր9^ "Ր "էշս՛ աճեէոմ ասղմանւսէոմ եր է՚եու.
ՈՒա* ստշլսստրո հ՚֊Ր որգիքեերով շ1^ եր
Տնար
^"՚19 7"՛՜) յ՜ոզոյրդստս1;ր որդեաե եմ\ ար^
դեօք կր սրամւորս կամ՝ ա%հ րաւոէ֊թ^ ւ.*և կր
69
^ամաբհս "Րբ հր տես՚նւսս աշուսյրւրս սարգէւ
ու– դստաասստստ^ր • ղր "Րբ ժոոոսու-ոգե ոնդկսւ՛֊
սու֊ր ""Ր րնեՄՈէսկաե եեանռրե մկ^ ԱԱէսՏւսփ
սհՆսէյեՆ՛ պստոսէհքեեր հր ԱԱԱւոարէ* ղօր^անւսա
էէրսզ չարստչար եր էոթնո 1ւ. ռհոսԱ» սր թափգ
մաոդկստւրե ւստռստ^սէդրսու֊թեէսե կամէսր » ո^^
րւսսր դսօՆն ու. գժուէսր գ որ րւ֊ր ւստւււս^
բերւսօ– աեբսէւ. սւրդրւ%ւռկ1է լսրսսէ սու.սւզ /ւ.
ւոռր ՚ Աոսսե եր սւսլհէ1^% Ա^օ՚/ու. ոոոհան ււ. պւսա^
ու.սէեւս% ոսէո1ւ ւսղնոէ֊անահրն եոււասլ^ 1ւ. րՆբն
գւսրր ու. եոոՄԱէե Լու^աէ^ սմստսւսպէս գկՐ եեո»
էւա1ւրսեր %ոօստ բէսժհսս 4* ժոզոսոէ֊րգ թստ»
՚1էսյաղւրոէ1 Լւ ռամառ Տւսռոմ կս»պրր * ւսէէու.»
շստոէսս գրերե սոռսէ բւսժրնս է^ ժոոոսուրգ
ւոս^րզ 9ր՚*յ Ր՚֊Ր ՜ ծ՛"՛/"՛՛*– եէսնոու.սկէ բհ^ռատ
ու. հ՜րրսՈէրն ււ. էոսէրստռւսգորԾ եե րպսէսսեր ւսռ^
սու^ԱսևասՆրՆ եու֊ասսւՀ^ ււ. րեթս պստրզ կւասւ. կւսէէ
յալ կր ՈԱսգնր* շռէքո ու. փւււռսււոր աաարէսնթ •
սեր կր շր1ւէ *եոցա կամար ^ ք^ւքքՆ ա1ւշու.ս
աու^ւերու. 1ւ. յէքրթ 1§–ս 1սրճհթ*1ւ1քրու. ւՈ^^ կաււքրեէ
ծ^ոզոսո§–րդր մեե՚էսգո/ն մասս հրկրրս մսոէսւ
մրշսք կսյրօսւ ու. չարչարուէսձ՜ կեւսՆք կր մէսրէէ
կա ոչ մհսւ/ե ար/ւ1քւռ/ւն ւ^9 յ աււ 1ւ. սւր1ւմ)ք
սէեէսս բէսղաբէսկրթու.թ1էս/ե սւշքսւսրկրն ա^9 * ու֊ր
լոէս աստ րսւհ՚ու^էսհ– է^ տսւկսււ.ր§ւ ժոզոմու.րււրՆ մհհ՜
մսյսս Ծստսր սէշասյաու^ւժեւսս ս. կս/րՕէոու-թե ս/1ւ
- 70 -
յկք կւլ մաշի է ՏԼի ես լսեր եմ՝ Լ ^^ք^ց^ելով
ոիտևյ՝ ^4* ն՚֊րհպիու գոոհ-աւոո յշա1լևհրք1–
կ1ւէսեթ շաւո գաււն 4յ "Ր՚՝Ա ապոուսա Աիար»
օրակա՚ււ պարկ՛ն ու. ոաէքն 4՚յ գոոՆակոոքա Կա»
յուր գւսնծ^ ու. ւսաւսգաւ էր կ՚՚^կ գորՀէէսւոր
յեշա գորհասոր կր Անաւ» 1ւ. գորՆարաԱասչեա
աեկուս ^արսաու-թհսՈէ ս*Հր կր ւՒ"Ր^
Ա|/ճ4աւ^ և. ալգպհսի ենյ ազնիւ. որգևակ
Է^՚Հ օ՜ոոոմոէ֊րւէր1ւ գորՆուհաւսէ կեաԱթ սւ րԵդ^ա՛՛
՚1էու.ր էսշ/սւսրկր յատոսռւսհ՛ ւա&*սսեհ՛ սէրգստսհբ^
էորս սեթ ոսւրև.էս1էոր աՄսու.թՄԱքսբ ասցաբյ ււ֊
էւլկս9ռ է ո§ոսաովանՈի որ քազաբստկրրք՛^ էսշ–
խւսրկհն յ^ք ժողովուրդ մեհ– աարերօ կր կազսգ^
ճւ ւստռւս^ստգրմութեէսև ւագւսրճակ էսսպւսրկղլ»
ժ-ոզոզու֊րդրս աշևւէստոսթեան ոաբ չւսփեցէ
Հձէժէյ գստռնսէՎք ս. ւսՀնու-էսկաՆստռ գստսու^ւ
՚1ւկս»րագրր Կանե%լթ^ "Ր՚*Տ դՒՐ՚Քձ Կ՚^ՐԳ^ ւսս՛»
արւճաե» աէսշաօ%^ պստրէոհք և. կե՚եցստզստսսէրու֊»
թու^ սէշուսէրկր ստււա^ ժոոոմոէ֊րգո հւււնարո
ւէաստւ շատ մռրագո^ կր Կամարոսհէ
Ա#ք# վե րւսկարգ դասուհ» կր աաակաեհ աշա
չււարԿավարութուն^ աշխարԿաշքւ՚նու.թ հսն ^ քա»
տրսքԱսգրտոսթույէ^ գւսաւսւորուԹրւ^ էւ. սյւ/նէ
Գղթա քաե ղժողովուրոՆ էսռէԱէ֊եւ ստէպք 4 երՐ*
թևտքւլ լիսոս^ ԿանւճարՄՈ^ րմասաուե Ա. խոր–՛
որրգւսկաՆ լրեո%^ վաս% զհ ՚քրկրրե կառասմա–*
- 71 -
րու.թեան սաեճն ՐՐօ^ց ձեռռ՚ե ^1 "Ր^ՐՐ^ շստ^
ոչլե ու. ւքեաս էշ՚^ոզ ՛՛մար էլ էր^՚^ց Խէ^ւք^ 4*
Աք^^1 ՚ւ՚^^րՐԷ րշւսաեսէեան 1լաոգն 4 "/՚ ^Ր Ւ"*Ր՚Ր^
եր եարգւսդրկ^ և. էառստ^ եր սսէոէ ռսւասբսէա
եր ոէյ՚ու-թեւսե կստո^գ
^ոզու^ռ Աք§դ ստզեուօտտեաե էբսսու֊ե ւսշեօսր»
Կւսսսէրստեաե սասս^ որու1է Կսէէհսո արգկՆ Նա՛՛
խագըլխոչե Ակշ գրկի թկ Ր^չ կ իշխաՆու.^
թեաե պսւշաօկ և. պսքրսէհքւ
\ձ10՜ս էաօսրեթ ւսռնոսէսկանսւռ դս§սուհ§ §սլւ
էւ. ԱՍԱ Կաեգստէ/ասւսց և. պարաուց մասոն է %«•
քս՛^ "Ր՚^ց բս^Խա ւա^ոզեր 4՛ ՚արուսա և. մա՛
ձ՜էսաոլյյ քՐ""/ աշԽս^ր^րս զՄրւսի սոթա մեձ՛
աարւոբքսեր ու.*եհ% եսէւասրէքէու.* աՏԼր որ ուս
շատ սւու.սէւ^ շաա լսսգրռսցր ր Նմասգ՝^ ասաց
Գրրսաոս է
Ո/օքօ գւ"֊^ ^ստրցստսկր ՚՚ԴրՐՅ որդեստկ րմ^
ք*ե%1քնս թկ "ձՔ ^^ աշ1սսէրոիս վերա է էրՂՔ
և. ՜ճշմարհա ազեուակա՚մնևր ^ ի%չպկս Աբրա"
Կսէս1 Տսյկոմթ էւ. Ճ՚՚ԳՐյ որոպ ստրգսէր մսէսէոսւ»
կհ՚ե Կռա դրկաեք չէ էսսւռնուստհ–^ 1ւ. ՛՛Աք ""
աեարգստր ՚ւ. սենգոզ ւսպսուէսկաեսՄր ^ "Ր"9 ՚՛"*
ր րսսաութէքս^է ^ողՆ ու. ոսկրս էստսորստւ-ութե"
%փէ գուացեր 4յ կամ* աիրապեաելոմյ կւսս զրլր*
կեւոմ ու. Կսէ րսաէսոսէ րս էոմ Լ. կաս ՚եեսգու–թեա1է
բհ՚֊ր ^էնարքներ ի գորձ– գեէլով մեհատուհւ^
72
րշ1սաեա պւսլսէռաւո 1ւ. ւսղնոլ.ւսկան "Գ"Ր ""
ւսշաարկիս մերւսէէ Աք" էս1էԱ9րււէսր էսէլեու.ւսեւս–^
՚եաց ՚նկաոագիր կր ^ւսեէո երբեԱկ նսաւրն^
էՎ^ստ՜ճւս^Նէսկանռ (\ե ո ոէստո^ւՄն զ^ու.ր Ր"Դ գՒ"Ւ*
րշլսանռ ^եր ւսպսսէէսսբ Գ^Պ^^ԿՐԳՔ ՚^" Գ"Ղ՚*9^
սհրե1է ռկստշստռս^ յրրժԱսէէոոՆռ^ որբոպ ոոստ"
ւոէ-սս ոչ սյււսես ս. դւսսօսսաս/ե ո սէւրռւսց այԱ»
կրն ոչ ււեռն՝է և. ասէւն* ոոոմ 9՚՚(Տ կուատսչ
մարգարեն թկ քաեր սեհ– անորսէԼ.Ոէ–Թ1էւ–սնսբ
կր գոո&կհ՚ն ւ^սրւսւկւր ստօսու.Աք1լաե կոչոււսհ՛ ոշ»
լսւսՆնէրւ Ղ^ոռսյ շւսւհ ւսւ^գէսմ՝ 1ւ.ս ուհսա էսորսւ»
մսւեկ միջոցներ ր գոոհ՛ էւեեէոս կսյ ւոէ-աձ՜սօոէր
կր լր՚երն* ի*եչակս կր ւսքսոնէ ոար^Մէսւ ՆոՈւ
մաոգաոփտ* աՎ^ալ ստւնոոիկ որ էարհՆ զաույն ո
սալն ււ. ւսգստրստկ ասռ ւսգստրստկ սեր^ու.ռաե§քե*
զհ գՐ^՚կ^րհ*^ ^ս/եհոէ/ե , յհթ-կ մհէՏւՀե րե սկեաց
հցհք ձ Ր^Րր*^ \\սւոուահ– աաա1^ս կր ոասփ
աշոէսյրկրս օ/նրրԱսւ. էսօնոււսկասեն ր ^ Բ՚**\9 սւշ^
էսւսոկհս էւսէէոս»ս^»ա1է ր ս§ւսպ1;ս 4^ * զր ոմ որ
ոսկեգա1ւձ^ ոէ-նր^ ոս որ կսքւուսյօ՚աացր է^ ոս որ
լ7ւ" ^ ^ ^Ր *"լ՚1*^ սրշա ւսդաւսրկիս աչ^
քէ" ււսօասսսէԱսնոմ սւռՆու֊ստկան կր ոսէմարուոէ
Իք/Ճ ւսրգւսր մԱսսէՈԱսկոմ 1ւ. ուորղ աշքսէսաոլա
թեւսմբ ոէսրսւասռահ՛ ասօնա-ւսկասնհ ր շւսէո կւս»
զու^ւսգրլ.ւո ե% ւսշոււսրկրս մերէԱկ "ր1է որոեևսք
կր գէւաս1ւք ւսոււսւռւ սււքճւսււէսեւս1ւ^ արոոսաաւոր
- 73 -
բռյեեսյ Թհ հր^՚Ք սհՆւս^սւ րա֊սա առեու-ւսսան էհ–
սոէու. Կսէմւսր \ձեգզոսյօո ւորդևրուն է՚"Փ "՚^"
ԿույԱ ոսկր էւ. Կոո ույեեսէսւու. կ^ սստսհ զո ^Րշ*
մարրսէ ստզեու.աեաեու.թսսյՎւ լսէսպէս1էրշ սոԱսՈտ
Կոոս ու. ոսսրն չգ* որ սոսե էւրւ.թս§եա1ւ ^աւրքւ–
էոու.լժրւյԱ եր եստսսկ^ "՚(/ էսռսօ֊եւ սեհ^ է; Կռգ–
՚-՚՚ձ" ե– բսւրոէ^ո ւսղնոէ-էսնսենոէ-Թրւհէ ^ որ բսւրու–
սւեան սէ1Այսթրսու~Թեէսս օրկնյթնոր– եր աստԿկ^
որ ժողոս րգւսսգր գ 1ւ. ստմրւս ր\ւս%.ւսէ\ §ր1էԾւոմ
չր մե&ամէոեր ^ որ սւգակեէոււ^ ժւէսւոհքոմ ձեււռ
չր եհ՚եեր^ ւԱէւ ր՚֊ր ուսրսէոու֊թեւսՆ ոսկրն ոսւ՛
սստրւսկստց բւսրւոՌւ Կսւսսէր ասուսւէո կր սփռէ* որ
Ասռանո փառստսգր ոգսու կր սեհ-էսգորհ-1; ուորո
ճւ րստրր սպսօուսկոս ժոոոսու–րդր ոսռսւ^դր»
մու-թեէսե ուսէ/ար ^ որ ւուսու աու֊ներ ու. գրււի
րոցներ կր կւսեգեկ^ գրէստոսն՚ււե ր և. թաեգէս–
րասԱեր կր ՈԱսսաւսէոկ^ ոեորՆէսկ սասաԱէսգրր՛՛
սեր կր^՚^ք^ս1"րէ^^ գորձ՚սւրասներ կր րաեւսկ
ապգրն ւսղքաւո ու. պսյրսյա որգոբներու^է գո րհ՛
կր գսաէա բւսրեասյշւո ու ւոս րգւսսր րութ1քւսս
ոգւոս ւսոռւսաանոո^ ^րւ.սյհէււ.ս1էոռ շրնե »ոս ւսռ–
դրե քՅ՜շու.աոՅւեր կր աւսասաարկ . 8ովրաւ *^՛ Ր՜
մա1է րւ֊ր ոչէւարւսռ բու֊րգերէե րաժրն Կասե»
էոմ մերկևրու. թեկու.նթ կր^ե/ւ.ու.ցասէ^ 1ւ "^("՜
պէս կր կւսաարէ Ր՚-Ր Ավ^^ր^ԼԲ ՚ճշաւտրրւո առ1ւու–ա*
- 74 -
նէս1էն* և. *նա կր խոր^է զօրԿաեապաղ Ն<*–
4ոու.հ^ու և. աշէսարԿ/էն առա^ յրալե սեԾա՛
յւորհ՛ ստռօսբի%ու^թ1քամբ. ռւսր^ոա1օսր կստ Է^Ր
4Աէաառ1§նու.Թհա1ւ մարձ . "Րբհք ժողոսու–ոոկե
յքրկրաագու.թ^ւ.% չի խնռրեր^ ՚Փշ,՛" I 2.^Լ՚"1 Ւ՜
^ոէ-սի պէսսաու.կր ո^ ւս^ոմ կր գորհ՚գ եւ ^արտր չհ"
սանսէր* Ր՚֊Ր փս*ո–թ էւ. սրտրե ^ւս՜ճո§ռր սոսււՆ
րւ ր էքյէւաբրսու֊թՄաս սկ^ կր շսօոստսւսւէ
օեսռուք սստև. ստՆրրաւ.ու.թՄս§մբ. ու. զոկէսա
"Օթ Ոէս ոսէոսէօստհ՛ էսգնա^սէկաեւսց գոոօ-ս ր"է 4^
լ1յք/ճ<ւ^/ք«#^ սուէասնաքկ ւսզևու֊սէկաեստց ՜ճսէԱԱԱ^
աարո շսէսէ ռէսռմադհսո 4 ստշԽւսր^րս մհոսւււ
Ո</ս/ք(օ ուսբսսաս§^էսոեաէ1 ^ էւսփշէուսկհւոմ կր ուս՛
րսԱոանան ^ ոմանռ դրպու֊սւՆոս կր ոարսաստ–
սաե^ զոր րախսէ կր Կամաս որն ^ և. էաեկարհ^ սր
4սլյէ1–ո սէ^ սեհրսսււոս ստօսոէ.ստկաե կր ւււսւՆնանգ
^րսէԱւ Թէք ^"ք^ Կարսաու–թեաե^ գաս ձեր զոր
մարգ սքռաեռ սէշր8ստսէուԹեաէւ գրւ֊րու–թ՜1րսքմր. կր
գսւս1^յ շսէԱ9 րեսէկան 4 ՚^Ր 7"՛/^ գրւ–րու–թեւսմբ.
՛կր կորու֊սանէէ \\էսպքէսե–սւց օրէ%ա1լեևր շաա
յլս/1§ ստշլսստրորս մերստկ ճ. մեռ մեր ժստասսստ*
կր մկ^ աեսաեք ու. ասքկսյւիՆ կր աեսսանքէ
41 ւ֊ր ՄԱ Պօէսու մեր Կհ% Կստրու֊սսէ ու– Լա§ սե"
դս/նսէւ.որ%եր* "Ր՚՚ց մսւոսյ^ու.թ ես/ե էստնծ^ու-ստհ՛
՛հր 8էրու.թեան գս/ն^յ ալս օր *եոռստ որգհքնե»
րէրւ շատևրր Կսէլրև՚նի մառա%գութևաե ւ/է–
- 75 -
^•ասգանՅ^ Ուսոսաու թ եաե ^Մէո եոոու֊սրս %ա1ւ,
էսռնու֊աեանա֊քՅ–ԱւԱւն աէսսէՈէ-% ^մանռ 1ւ.ս ԿԱւս"
րստգ1^ա և. ամ^ 1սարգԱսհւ սո^ոց՚նևր ո գորօ՛
գ%եքոմ կր ոէս րստաեան * իսկ ոմաեբ գոաևս լժկ
հ բեա–թև%կ արհաթսքս1^ո Բ՚"ՐՔ ու.նե սալով
անԿ՚նսքրքքն ագսէկու֊թեաւքբ և. աէանա1սոսա լԱՐ՛
*1§սէւու.թևսէւՌւ կես/եք վս/ոռւով կր Կսքոսւոանասէ
Ար մոոհէաՆք^ Ժշ ՚Ք ^՚"^ "՚1՚՛ կս»րգհս Կեա
սյւՆ կսյլու.սէհ–ւսաէր սէդեոսակս/նսեո^ "Ր՚^Յ "՜
րսաոսթհւ^ կր կաոհ-ու֊ո թկ ^"7 ^> Ւ՚՚՚^Ց
ո1^Ա առսօ^էքւ ւոզսւգոոհ՛ սշստսեեոու– ՜ճսւկստակն
Թէսփոէ.սյհ՛ օրէոհ*եթե է^\ Աք՛/ ւսսգութ ս. լսսսէւս"
բսէոու կստւոլյսօ–ւսս9Մէսրռ ՐՐ""Բ փսսսւակստլոր
մշս*կսՄո Ասշի§սէտու֊թեէս% ս^^ զօր^ս/եստաէսզ կր
սաշեռեԾն * կստմ՝ կրսս§յսւ րձ և. կէսս յէսրձսք^ստա
սէռԱաւոս Խեո՜ճ սշս*(/ներր սրշսէ մ\էսկ սնստռեր
էքս^ և. կտսւու-ւսձ՜Աէէրր ստզԱուսէկւսս ւբսր^ճեր կ%
ք^ոո ԱԱսր^ստ^սքսէՈէ-թեաե ռրկանք ^ մր "^–ՐՐշ ^՚՛"՛
ււ«</քէք ս/էՆաւէէ սոսկւսէՈ զոկաէՀբնե ո պս*ասեսռեզ^
որոո հս րնռս ստկա1ւէսսէես եմ՝ և. ^սյրցսէփոր^ե»
լով աևղևկացաբ
\3 հսէնգսէս Աքէսւրսւօստոսէռրս Լս*լ էսղեոէ-սւկէս»
"Ա՚ց սրորւ ւսգստրսէկր գ1էւսցր^ ոոուՀե սգ^ շսւա
հ՚ստէԼէէտւոո մշւսևներ կսււրԱ^ 1ւ ես ւս/ն աւս^ու^
էտրսէուսոե պէս I "ՐԲ սշստկսեր էսշասաաու-լժեսէս
դէսււրահ՛ սսաեր ^՚^ց կուսէէրն» դրտեցր^ որ
- 76 ֊
քւրե%ռ կհրակուո սըաՌւ սէւ. ՚^Օ "– է՚աշւսԾ
լուբիա 4/»յ ՚"–րք՚2. "էէ՚^՚է^ ^" ՚"/^՛^^" ^"^Ր^^9Ր1
որ յհ աւ֊ուր աէոաւս^ու֊ւՈւ էր "՚ք") ոսսաի Կար՛՛
ռուռե ագարակաակր ափաւակա՚նրե * թէ ^ևր
լքՀակ՚նևրու. կ1քրակու.ր սրշա ւՑէԱ էյ մւսնւսւասգ
Տ^աւոկի էսւս յեհ– օրերոէ Աք՛՛^ ասէԱՈյ աւսրր% սո–
ւոր ււոռա կևրակու֊ր "՚ՍԷ գ սրաւս* մշակներու.
^էսմար ^աաիկյ ք^արեկռնգան չկա էյ ւսչէ մրշա
յէօրհ^ւակ Կաց ու. ւրւ բՈէս1ւ է %ոռւս կերէսկու֊րւ
\\գ1ու եքէւոյեցաւ֊յ կբկր" ՚արցու^ցր փ մրթէ աէս
ւսշրէսյւոաւոր սշէսւրւեր յ որոռ 2^եոռէս բւսռսէսպա՛
ւ"րկ բերվոր կրսգոլյւհբ բու.ս ագարակէս ԱէւսԾ՚յ
է1ոթկ գոռա կաթէսյ է/աձ^ք^^նյ հւզկԿւյ պաս՛եր 1;Ն
՚ւ. ս^Ա ղասւսզաս բերռերէւէ սււքսէ/ ու. բստԾ րս
Հու֊1էոս% սքյ պաէասսլսսքսեռ Ասւրւոէ-ասւսես % ՚քր՚հ
էսգւսրակի մշակներ ^^ՀԳ բ"րքեր1րէ ոէ–ւոռւու. ր»
րէսւուՆք ււ բէսժրՆ րսեե1ւսա յ ^11 ՚՛–" սեր էս*
գւսրսյ1լրս շէսԿս "1ր"չ չսնսւրյ ւ/սյսս ցր սեր
գւաւսւոր շաԿ ր ւսկսԼթ է սոպւս լսրսւո ու. սւսկա*
ւ. էսա1;սէ կեսառտտ գու էսսստւ %
ԱԿաւ֊Աէսեկ սւգւս րէսկսէԱէկ ր սե&աաս/եց ապ»
սու–ԱէկսէԱու թեաէէ փէէյււքյ դու ր՚ււյ/եհս գաւասս"
ոէւսն սէրէս սււ\թհգ ^^հ9 \ ւսգեհւ֊ որգեսւկ ՐԱյ Տք//–
Ոէսր անգամ^ \\սոու 1ւ սեր Կաոսբէււսկ սէշլսար՛՛
Կր է/շսւկսեր եր0ւսսեկ ու բաԼԱէոսււոր եսյ "ՐՔ
կաթովյ ելզոյյ 1ւ աււ կե րսւկուր՚ներոս կր սո՛
77
%^ սօսրու.էս1ւ ՚նստւանաաեստց օրհոո մաաւսզ ու."
Ս9Աւոմ մսր ոէսմ՝ եւսռՆույէ^ ոսե 1Ա1Դ ադնոսէսեստ»
%ասո էՌէս1/կեր չգոէոևս Թէ սրս1ւ Ր՚՚է ^սօ1ու.սրէ
\3որէս ՈէԱէքէսր ՀձԱք՚ւուսէհ՛ սեր1րւ եր ւոեսեէսր
1ւ. մշասսՄրր դբքքքզ ու, որրսէասոստրոզ եաէոկստ»
Շւսսւեէսրց Ոէսէ/էսո է/արգսէոկհս բերստսոս եր աօ–
ս1^ր* էնւ֊ բոզոռ ւաձոզսէո ե^աս *ւէսկան^ս ■ Ր^^
և.ա§լե %
\քեհաաու^% %ովբ^ որ Կրե աշեօսրոհ ^է^
մր ՜ճշմէսրհէո ւսւրէոլ.ւսսա1է ԱէսՏւսաեսւ էր յ ս՚" ււս»
ուստ^ եր բերէր հւ֊ր ստզեու-ստեանու-թեաե պսյրսէՈռ՛՛
՚եերձ զորս աեթերո եէսաւսրեր էր» սրնչգեռ Ր՚-ր
բւսրեեստսհէր յր՚ճՄէու/ եսքսեէսօ– եր ււսրոլցաեէ»
րն% Բսե ւէէօեոււսեաե սաուսսււսկե սԽհ՛ Կւսմւսր»
^ւսեու-թեսէմբ գոլռ եույոս/ր Ր՚֊Ր սէռառրեոս՛^
թևս/և Կանէւկս 1ւ. եր 1սօսր» էՀՅթկ Խոաեցր եր"
Բ^*Ք ւէհրս^ւ^ու-ես հ՚ւսռւս1ր եէսս Խոստոէեոէ սասէու.»
ոՄէոէ սարս ւսյսէՄէսԱ ձ /ւ. Կրեք Գ"Ր^"պՒտ "Թ^
^էսրցստփոր^ ւսրւսսցէ հ%ձ 84/՛) ^ "Թհ ստւցռ»
ոէւթուե ^ 11՛ "է պւսաւսս1աս՚1^ր սարստրրռ X Ո / ««/-
պառկէւ որպ^ս ես եզ1^ ոսրգանգր 1ւ. նոռէս եոենփ
հ սսրն որովալնր ե^ղւսբէ Րսե աեարռ^ որոռ
2^11/^1/ աւրւ^ու ոչ կոզԼազեցու ցիէ \յԹ1^ եերաւ արա
գեօռ զւղաա§սււ1ւ իւՐ մէա^է և. որ բուն ոչ կար»
- 78 -
կաււեցիէ ՏԼ^ ի մաեկու-թեԿ/նկ Էմէ1կ ս՚եուցի ի է՛րե–
ս^ալո^ /ճ. աաոգանդկ մօր ^՚^1 աււ^ս^որգեցիէ
նթէ աոարթ էսնանս զա1եո1լն կոոա-սեալ և. ոչ
ղոեոուցիէ \քԹԷ ոչ օր^նեցքէն զոս ակաոք /ւ. ր
կար ու /սէսշաեց ե՚^ց ^ սոյան թոկու1նօ սոցա։
Ե/^4՛ ՚/"Ր"^Տ՚"–9/՛՝ ^ե՚ռ^ ր վռրս*է ՚՚րբ՚*(" ւու–»
սւսցեստւ թէ բազու֊մ՝ 4 օգնասկանու-թուկ բ"\
աաա Թստփեսցո ւսյՆրակէ ուս րս և. բստզուկ
Ր" ւարՏակաեկ Ր"՛^ քսորաակՄսցոՅ և.սւոս%
\ձՏսււէոօրկ ՚ճդմարրւո ստռնու֊ակաԿու-թեաէւ
գորհ– ու. պսյրահբր^ ՚քՐ" սեԾա1ւ^տ ^ոմբ սհ»
1աե^ււս բւս ր եր ՜ճէսռէ^ ու. սսւոաոու-թՄամբ. կւսր»
գարէաքւսլ \ձսւոու.հ–ո§ առսւ^ ^ թկ Լւ բարնկս/մ*
գաէոաւ֊որ՚նռր յհոաասէրէո կր դաա1^1էն պբեքս
կարտոլով թկ Կարուսէհ՚եալե &ովբ Ր՚-ր ղրկսէ"
Ա "^"9 երէրսէ՚ե աւսաու-^ասուճր 1^է
է յ սւղնոււսմհսէ որգեակ րս\ ^սէսեմւսոէդ գու֊
ւսւժէգկ ^ր" աշԻւար^ր 1ւ. սեր գէսրոլ^ սէղնու.աս»
կանսւց գորԾե ու. կռս/եթ * 1ւ. դու. ր՚եթ՚երն գս§»
սէէսսէոան ս/րստ^ ք"է ստշրէԱէրկրս ս§մգե Կարուսա
սոօ-ս/աույ/ք ^ որ էսփէուԱսկանոսթեսէԱ սաոսէոոս
սաստցհր Մ1ւ *եոռսք ՐրՂք "– ՜ճշսարոսէ սէպ1էույս^
կա՛ն չեն։ Մհ կարգեր թկ րնդարձակ ^ոէիւ ու.
ոսկրն ս. անուս ռմւսր§ւ1ւ սսէուգ սյդնու-Աէկս/ն կստ»
սեւէ յ եթէ Նորւս ոգրն ր%<ստռսէդցու.թեսէէքբ սսէոր»
կւսցւսԾ՛ է ՛ւ զուրկ սեհ՚անօ^ւսէկսյն ւսռաբրսութե»
֊ 79 -
՚1ւ1^1էէ ^աե մարո/էկ^ ոոբ թէպ^ա յեհաոա բուսսք
* չե՚ե^ էսււ որե%ռ չէսփստւո րութեաս սկ^ ւսոյստ»–
I հր "՚՚^՚՚՚Գ՚՚Ր^"^* յ^՛"" Ոէսսասւ1քաէ էսզնուսւ»
կամնէ
յ^սե գու֊^ ա1ւա1ւու–ն ոոդեէսկ հս\ որ էսպսու-Աէ»^
կան չես ք/եեր^ ԱՍԱ շո%էսկւս1ւ Ժոոոէ1ուրգրն մի՝
Կսյսէսոէսկ պսէւ.ւս1/ն ես ^ ^ա1ւէսպրո ւորռրկութեսյ՛^
սրդ սէ9 փ՚*աՔՐՐԿ է^էր՚ու-էսեւսս ւհ""ի "է Գ^""^
ոէ-եհս և. ոչ սեհ՛ կսււու-ստԾէսւոգր եսա որ ոսկւ֊ով
և֊ ^սէ րսսէու-թեստսբ. մեձ՜սյգորձ՜ես» բ^՚^(*յ գոլ. գՐ՜
րուէ^ ու-սոԱ^մոմ ււ. կրթ՜ու.լժեստմբ. մեԾւսոորՏ՚էէ
Արրգ սւսև. բարոսօ սյզևուու֊թ ու1/ն ^ ստ%՛–՛
կեոհ՛ կեեոսՅոասարոէ-թ՚եան աէ^ոլոսթհւհւ * Հլ.
քան ղամկն աւՆաւ.ե^ րնկևրսրրու.թեա՚1ւ ս/ռ–
Նու֊ա֊թ րւ–ն% սթէ աշէւարկես դէպքեր ւա^ողե՚ն՛
քեզյ կաէՐ գհր^ ե. ւսշ1սաաոլթել^ւ քեզ ոսկի
բերես ^ ս. դու. ւասկսւրԾ էսոսւսրո օ-ողոմուրււհ–
սբճստկէ^ ասրՏ,րանսւէՈէ1 ճգաոս դկահ սէզնու–ւս»
կանութեան գստսս յհ ս/նստրպեր գրր% ու գՐՐչ*–
ս/ո գուս գորք^կ^ որ գրոյ ու. ոսկւ-ոս սոան՛^
գւսմաա ստէքԱու֊ս^^ւստսէ
կուսես ես^ գհաես նա/լ. գու^ Գրրսսէոս որ՝
ազքստա և. ժողովոդասկր կր^ 4հ^Փ9 Թ^ էքւս^
սօնստլն սէսրրսօ– է^ անրրսէւ. ես Խ ՚1ւոքստ որ՛
սոսկ մէսէքօ՚նստլեւ ազնուակա՚նոսթ-իւէէ կր կեզ՛^
օ՜0՜&« Բ**^ա ^"ՐԳ՚^Ր "– Ծ՜ոոողրդստսւ^ր Ասղնու֊սւ–^
- 80 -
Լէսելէ գոակ բսւրւոք ո դորՏ՜ էէ1ւԾ1 զա(^ւ^ 1ւ
շսքկևռու֊ոա՚էւևլ թկ ի սակաւ^ու֊՚ե և. թկ ի ոառ*
սոս ոռր1ւ. ^աէ.սւասէ ոհւՐ Ն՚ւսւՆաւ \\սաու.Նոէ Աոր%»
ահ սո§–թ՝եսՈւն է
Ր փ՚^փ՚^՚քՐ" Ք"Գ աւսմաո ^ որէւհւսԼ^ որ դու.
Ւ ՚/"»Ք՚"–"1 էսւսո1ւռ1է ս»1դ ^ո ւսւօ–սհւս1է սոճսւ՛^
կրե մկ^ սհ՚)տ ^սււ֊ւսւոաոոմ էրնոս ^ որակս զի
ասռսրն սէրժասսէ%ւսս%
1\րչւսփ 1ւ կսյրհս եես/նռււ աէրէուսւռու^ր էսշ»
լսստրկրս վերաւ* սր ւսսեր Թէ "Ա էքարգոէյ
եեա%քր1ւ մ1^^ 1ւ. • եոռա սէչօր1է ւսռէս%պ ոսեւ֊ոէ
ու. սեԾա-թհսէԱ սր-շա սու֊սէսսւստգոքլե սր ոսէսա^–
րու֊հմէ Կ/ւ գոյեմ՝ ռռեռ "Թ^ք ստ%օնւս1ճԱաէւսչ
1Ր""1"փ 1սոսսւրւսւմէորս^ սւււ չեմ՝ սերեր կքեզ
Թէ սյւսչսյփ սուօյսւասսսյս սրկչև. մուՆսուսւս
ասրոսոէ-թեսհէ ոստւստսար ասէտրւէ ^հէւէռրր ԴՈ՛–*
՛՛ր Աւ/ք/ւ՚71–<ւ/օ՜ ղմւսրգրե Կստւստսստր սւգնուսւեւսս
սաեոհեր 1^ էւ. սււՆա^ս եր ոսւմ1սրր ^ "էւ է Դ՛՛*՜
սստզս/ևութրՆ չր ես՛ է ստսնոէ֊սէեաերհ ՛ւ. ժոզոա
մու֊րդհ^ե յյ^^* մհա^ աշեւարկրն ս^չք ո՛֊ ւէ՛"*
սոսսսւա%ր ւստրր եր գ՚եէ^ 1ւ. սէ^պէս սր տես»
՚էւէսէ^ րսե Հձսսւոէ֊հու սեհ՚ութեան աաոա»^ ասա»
սւուսէԾ-ԱէպսէԱէկե ր մսւրււն Կսււսէսստր ւսռ1ւու֊սէսան
է^% սսէ%էսւանււ եեեոեռւ֊ոէ Ուսսսյտսէռեսէլ րէպե–
րռէ,քՅ–եէս1ւ մ1^ք* ՚՚Ր"9 ՚ս^մաՐ ասաց Գրրսաոս
- 81 -
Վ^եր^ոն իւոէսս9 մհ 1ւ.ս աւ֊ստ*նգեմ՝ Ք"Գ 0^"
պոմոնո բանկս փ 1լ, սւ^ ւՒ"Ր "Րշ՛՛՛ ^" ոէրե»
դրրու–ստ& Աւււ/քքււ.ձ՜քքք առսս^է պյՅեԾութրւն ս. աո*
Աէսսսու–Թրւ–ե սր սսսո րն^» ալւ եշռեսւ րնձ
ոարժէաւե բստսւսեստ՚նոսթռէսմբւ Ար սր սեօ-տս՛
3"՚19 "՚" 9Բ9 ^ սէսրցէէք՝ թ1^ ոմ ւոևսստ%րռ1;
զրս • ԿԱ^է1 սւղօստսէստռսէա գ՚^՚է^"Բ՚**ա I՛՛ "ՐԳ"՚–*^ձ9
է Աք սուս \ձսաուձ–ոէ րմոլւդ
6
\Լշխատու9 իւն մարղպն կեանք
արէւիւնաւորող \Լստու ծոյ օր^^ ^
նած սերւքն էփ ե9է յուաւվ ցա՝՛
նես զայն՝ շահաբերւււԹհայի կը
հնձեԱք կեանքղ լիասեղան հա՛՛
ցով եւ թարեօք կը լեցուի* ե^ .
ւ^է չ՝ցանես^ ոչ ինչ չես հնձեր
եւ կեանքղ կր սովամահի*
9 *
1
Մ Ա Ր Գ Ո 8 *1ւ աշխաւոո§–թնաե և. գորհու.՛^
%եսէ1 եեաեթրե պրտս/եր Լլ օգւոս/կւսր գստս ր պէ՛^
տէ էէՕսիէՐ ռ1քզ^ ^Ւր "՚– գ՚՚ր^^աէպո որդևաԼ րմ^
էսսան^դ բսւօ ու րե^ էոու.ր ռո սրսԼթ^ ղր ^"է՛*
եեՆսսէԼստս գստսս է^ որ ռո եեաԱբր եր բեոէաա՛՛
լյէոէ^ դու. անպ1^սէ աԱաէոու֊ղ հ՚առ չե՛ս 1Ր"հր
սաբռԼւսէոՆ ւքնեռ ոսւեան դրսւասւոբն մկ^ ^ որ ստշրաա^
տա-թեան պտա֊ղ էր ասէէոմ յհսւ^ "ՐհՒր հէԼ
քսափանէքե. ղոր իրսէւյամբ. ^էսւոէսնէքլ ակսԼի Հ-) ^Ր
^^ո^ ճրսուսհ՚ե բացա/սօս աոյսկրւ նԹԷ մար դե
ր^քսէս ազստա րրաւ֊ունօ ուքեի Ւ՚֊Ր «"^^«՚ծ՜ ե^
դար մա սահ– պարաիղի՚ե անաաղաաու. հ–առ1քր
կաաա՚եԾլյ քւէ§Ն^ առաւել Աեշի§ար^իս գրսէխա
անկագորձ-ող Ա/»"՛/»^^^ տիրապկս իրաւ.ոՀկք
ու–"
- 83 -
սր *օսւոանեւ աՈէ աաէսրորւՆ մւս րււսւսէու-եեե ր ^
որք ոչ սոէս^ կէսկսէ1Նէսե սր Աէսրրս տրրւսկաա9%.
վճռոէս գէէկ ասո ււ. սէրեղերքր բնէսեէսն 6րհ%§սո
դգս շւսէո մհղւսպաոէո սր ւրեր մարդ^ "ՐԲ 7/՛
դրակ ու. կր տեսնէսլ^ որ ս՚րկրկք "՚– "Ր^Ւր ^Ր
շստրժրհ Ա. սր գորձ՚ՄԱ^ սքսգագսյր սհշւո Ասրդրէ^՛»
՚1ւաւ.որՄլով Ա՛լս մեՆստշստԿ գԱԱսաակերա ևհկ ե
սլկաս մարգոլե 1ւ. թկ ի փառս րարևքսեաԱՐ Ա-*
ոարչսէպետհ% %
օեսոզութէ-սօ/ր ու. մաքոււ կուր մի ւր^րՐ ե–
կորաԿաչՄաոյ որդևակ իէՐ \Տամուկի գլա֊իգ ի
կեր էսռ^ ս/ւսւգ ստչռոս գրակ ււ. էոհս բոսսադստԼ
ւորեպՄրստռ գորԾունկութԾաե Կաեդկսր^ որ պսէհւ.^
Գւ7Ր շս՚րմ՚էքան 1ւ. փոփոհէՈէ–թեւս՚1ւ սգ^ աե»
վրէպ կր կսւ§ոսէրե*ն րրե%ռ սստոասՆեւսւ §աթստօ»
ՕՀ1* յհշսէ Կպստսէսւկ ւր՚նեւոմ ււսւրսւեսստկան օրր"
*եւսռ էոստկէ Ե<– ՚^ո§ն հ՚եթկ էորեօՄրառ ^^՚րող Ա*
րս՚րրչր մհԹհ ս,՚նգորհ– կր ոանգչր • ոչ» ղր «#–
՚ււսց ՚^րհսաոս* ք^^ւ/» րմ՝ յրեչ1ւ ռարգ գորօ-է
և. ես գորձ–եմ1է Ե*–^ ^^^է ^ %որա գոր&չլ» դու.
ւոես թէ ենչ է։ \*ւ.ր ս/եեր1ւոլթ գակ1իւ արե՛՛
զերաց սս/եձ րռնել ու. վարեի նսքխաի/եասեչ
արարսէհ՛ է^աէլեերբ^ որ գո❁Թ€^թենէն ր ^^^՚»*––
թհւԱ չր դաուԱաԱ^ մեռես* քսեր ոոոոս ա§սլ^
^ոգրեեր ւաեմակութրւն ^"Հ^/) ե. նորս՚ծներռ
%որ ^ոգե սսսէոմ^ մւսրդո^ կեաեք մերաեորոգելով
• - 84 -
պա^պս/եևր ^մոոհէանք ՛նաև, նորա գերաւրՐէ
էսրդարու.թէաե ււէստսյլյէրու–թու–1ւր ^ որով^ կլլ
ւոեսնաէ աշ1սաո^իս դատասաաԱն* և. մարդիկ չը
գիտե՛ն թէ ^ոզՏն ու^սաթ կուգաչ և. էէւ^ր կերթ՜ա^է
նրանի թկ մեր աչք պարզապէս զօր էր և.
ւքեք տեսնա լի՚կբ թկ ալն կապուտակ երկ՛ն ^սկա»
մարին անբուն անհամար մարՁևոց մկ^ ք՚^է ^ն՜
խաւրոէ,թ–իւն և. տքնու.թիւ% կաչ։ \\րե–ք լուսինդ
մուորա1ւներ և. բոլոր ԿամաստԾզու.թ–իւ^ք^ որք
թկակտ մարդով նման ազատ կւսաւեր էեն յ աչլ
ՒրՐ Ւ՚^է"^^" 1քկք^՚*"1ար^ ինքԽաշարմ կր մղու.իս
կր վարին արարէադիր օրկնքովէ
\^սկ մեր աշխստրո^ որ մեր ս^էքրն սււսւս^ և.
մեր ոտ օին տաէլն կ^ "՚ Պ՚՚Բ մարռ1լսէէրն իմաս»
տստսիրութիւքն Կս»նսէասէպ կր կետստոօտդ ու. կր
տեսնա 1^ թ1^ ինչսէկս Նոֆւ ու. ցամաք ^ Բ՚*1ՐՐ
բոսսստկան իէոսէեր ու. ժառեր ^ անշոլ.նչ ձւ շրնչա»
ւ.որ գսէէվներ^ սէստրերռ^ ժսւմանստկ^ եղանասներն
ձւ ստռկստսսէրսէկ ռոման դւսկ ե րկրսւգու^գ անռա^
դս՚ր շէսրմման 1ւ. ստշասւտու.Թես/ն մկ^ են* ո»
րոռ Ասրււիւ^լբ և. նաԱսաստկ շս/սա §սււտնի գ մեզ է
Աստրդո^ն կեանք ե. նորսւ ^ետ Բ"1՚՚Ր կենգստ»
նեաց կեանք մի ստլյէւ.ր մկ^ կր չքանալ^ եԹ1;
երկիր ցորեան չիտաւ մեզ Կամարդ ^Թէ Խո՛"
չաու.սոլ.ոանէ ստնասնոց Կստմար^ և֊ հ՚ստռեր չր
պտղաբերին և. արև. իւ.ր լու.սով ու. ^երմու^՚ա՛
- 85 -
թեւսմբ չե1/եգանԱսհ^1^ սեր աշէւարո* և. սւա ւս՛
է1ե՚ևռլ% Կևտ ւ՚Թւ^ աոարչստկա% էւՆավքե րւ.ո
երևսր դաոճն1^ /՚^՚> Ար ւքք^հ յ^սրդոլն ՚ւ. բ"րՐ,
շեչւսւ-որառ ԼՄանռփ **՚(գ քքՐ Խոսէոոսւսսր ^*<//–
ւ.ոթ* է^արձու.ցս/նՄԱ օերեսս ր նոցաեէ էւռո՛
յհ՚ե^ կանես զոգհ հ ՛հո ցանգ սաւնասհն ե հ ոող
գսւոհ§անէ%
Vսկ մարդուկն սյշհւսււոու.թեան Կսյմար սր
հ§օսր • քտ\Տւսւ%1^ մւսրդ ո գորՆս Ր^ր Ր Ասւսւոսւկս
ձեռաց եւրոո ւ/ենչե լերեեու՚Ֆէ ՏԼր մարգն աւս
սէշասէրկհս սերստ§ գորհ՚սօ֊որ մշւսս մո կ* օԱսնհ
որ եեսյնօ ոլյքրձ Աքշլսսւէոա֊թրւ.ն Ր՚-Ր բասսա1ք
ու. բսյրուսէսսէն ասէրսէհթն գ%
\յ ԱՔ ր էւեսւ ւրն ր%եերԱսկսՈւ սւշլուսրկ թէսգւսւ֊ո՛
րկ1ւ կԼսեսէէ մրՆչ1ւ. գրւ–ոսյԼան մշսւսն ամէ՜նքն
ես անգԱսգէսր Ասշլսսոոու 1ժեւս% մկ^ սր ււեգերլւն
ու. սր պասրսէալէնւ րսււց գոլ. պէ^ԱԼթ գ գուոես ^
որգես/ս րԱ) Թհ ս^շքսս՚ր՚րս է1երւս§ ւսմկն մւսրգ
Րէ֊ր սյշրքԱքէոոէ-թոէսւէ ռսէժրն% ունոէ
Լրն ւսշլսէսրորն մ1^՚9 մարււոռ սյշքսս/աա^թրւՆ
լորսսէ աստրռ 1ւ. անձուկ է1ր՜ճւսկհ ւ1կ^ հր * Բ^" ^Գ
1ւոր սյշլսւսրկ 1ւ. ռս/գէսռս/կրքժոէ.լժրւ.ն մէսրգոո
էսշաւսւոութեան գորհ՝ ե սյսպսւրէ^ռ կստրր շւսւո
ր1ւգԱսրճսէկսռ* ե սյւսօր բրւ֊ր Կստռսւր սէեսսւկ գոր"
հ՛երու, մկ^ կր աւսրսքպր մարգկւսւրն րնկերու–"
թուն է Ա(^ ես ռաւ– ^4՜1 Ո1ակաւ.111ւ կր ԱԼբՆլւ՚ն
- 86 -
սաոդոե անդու.§ .ա1ւդԱսգէսր սորանոր սւրուեսէո»
սեր և– գորհ՜եր ԿսԱսրՄլ զէսսղստս1^ր մսէ ոգուն Տօ/–
մարէ Աք/ գուոռս թէ մարգ որ չափ րւ.ր եեաեա
քրս "էէ՚^ւբե՚ր Կսարէ^ բազսապաէոկէ ա էնչափ Լւս
րւ-ր ցասեութրւՆ կր գրգռո և. երբկռ շւսա չւս»
սէրէ Ո^Հ գետէ^^ թերԼւս \3աքսսէե§%ամու.թրւ.ն^
է/արգոէս ցասեու֊թեաս չս^փ չր գրս*ւ.» որպգս
զր մարգ ոսարսէսէ^ր գորձ՚ասէր էր"ր ՚՛– ^ս՚է՜
Թ*՚՚1ք^հ Է՚-Ր ^ենաց պկաքևրէ ^աա թ1; րեչու–
^ամար ոմանռ սէմռնւսՆա1ւր ււ. ոմէսնռ էսմեսա»
թև՚Թև– սւշքսա տոլ Թռան բԱսժհս ոսւսեր է^ մո
պէսրմաեէսր "՛Սի ՚՛–" աս^աւասէսրութՄսւս օրգն»
քքքւ՛ աաէհէ կ% ^աա թկ; ձ՚անր և. թէ թ՚ևթև^
թ1^ մա ռոմ ու. Թ1^ մարսհոմ մարգրկ ոնգ^անրա՛^
սրգս ա՚շէսաւոութեէսն գսօոսՅաւսրսէու-ասՆ ես% ք^ա»
գաւոր զոր մեբ անաշրւաա եր Լա րԾՄսռ ^ Նա Լւս
մա ռոմ Ա. աշ1սստրկի Կոգերոմ կաշլսատր * րշրէանյ
գաաաւոր աշէւարոստմսէրու.թՄան մգ^ Լաշքսաք
էորՆ • զօրամար^ ռրնու.որ պստւոե րապմո գէսշւորս
մկ^ ստրրլյնոմ ԼաշասաէորՆէ \^ւսա^ս սաէւ. մա՚ճէս»
ռյատԼան հէ֊ր մաճէԱէւաԼա1ւու.թեսՌէ մէ^^ արուես»
աաւ^որ Ր՚֊ր սւրու^Լսւորն մ^ք^ իմււէսւոէսսկր Ր՚-Ր
Լարասրն մ^9* մատԼՆագր ր ^ԼղոնսէԼ րւ֊ր աոէԱա
ւ֊որ ու. գրաւ.որ սյշրօսաա֊Թեան աք9ք «- քան
ոէսա^ ս/ռէսւ.Մւ երԼրստգորհ՛ մդաԼ ար1ւԱսԼգզ գստշ^
աի% մկի
- 87 -
\Յա որ ացե թու.ՄէՐ ^^Գ բսւզու.ս պրազսաս
գորհ-եր . "Ռ"ց *^9 ^հք յ՞ս^րգ ՚ոգէ.ող ու. մար»
Տձռվ կշ աառյսպի ու. կշ տառապի է \էս գիաե^ս
ղու. թէ^ Ր*՚է ^ Ւ՚՜Ր ""1*՚"^"*քք "՚ 9*՚^ք * սօզո՛»
մոն կր բառաարէ Ք"՚է "^(7* էԱաէՆքւ/ք^ ^ան
քքարււու ր բերասՅ» սէւսր\^ Թգ մարդ սւէս սւշ^
քսարկրս վերէսւ Ր՚-Ր բ1՚ր՚եոս ու. փորոս ոասար
Լր ^ անաս է և. եսէշասաարէ Արասր Թէ Ոէ^րառանա
^Ր^ր մարգոց սւշասսօոու.թե՚աւ՛ ^՚*՚Բ Ր՚՜Ր Բ"՜
րանր Ոէսսեկր* զր մար գոս եաև^ որ բրւ–րսււոր
մարգոց աշոէատութ՚ես/ս ՚՚՚՚ց ՐՐ""^ եու.ւոհՆ
՝/ւ ես չ1՚^*^ ւհշ^ր ք^Գյ ՛է"՛֊ հ*Կբեհ% Գ"*Ւր^ Թէ
"1ք "^ "՚ւԳ քւ^ՐԳՐ ՚^ՐԴրքք աշԽս՚ր՚ես վերար
\ճա անոսււ.սւսստ ր բսէմսրն ու. եՄաեքրն
գսյսր պէպբ հՀ՜ երԼՆեմ՛ քեգդ որգռակ^ ստշխա»
յոա֊թեսէն յերստւ ասօսրս մրստւՆ^ որ մարգոքն
և– ր^ր եեանռր% ՜ճսէեաասէգրրն է» մարգ Լաք՛՛
րող չէ Ք^Ր^ւ "՚– ^Գ^^ւ Գ"՚ձ^* Մօ՚ծ» ւՅօզոմոն
ր՚֊ր գաս^է^ն Կ՚՚՚Ր^ԿՐՏ ՚՚^էՔ^՚Լ "՚եսս՚ւ– ասրգոէս
օսւշստհ՛ մշասւերր ու. ասաւստաստեսւց եեակքբ
էսսստց* էՏԼբս՚ղուՏքն ^^Ր "՚^ Աստու-սւհ^ որգւոց
մարգկաե^ պբս§գր1 ր ՚եոսւսէԴ ^քսոէոորրս^ որ՛
գՄս/ե Ր՚^յ ՚^Ա "՚֊ԴՐԴ ւ/պբոմ Ր^^ՅւՐ Օօ«քքւ/ոՆ^
բասյ "Ր՛*՛/ կր պս՚րսաւ֊է ու%ւսէնսօդէա 1ւ է"՚ր՜
ստրոսեսէո մարգոց ս/եշս*Կ ստշիսււոութրւ^ ս֊ ա»
գսէԿու.թՄսէ% ր%գունսւՈէ գեգերս/եքն% Գստւ. թէ
88
ւսլեադս եաոԾեմբ^ որ բյարեասամ՝ Հձրարհչր
բւսրր աշլսսյւոու-թու-նս ռռր1ւ. ^^Ր ղռւսդույսԱ
աոսաէԼ մէէ^րդոյնէ սքժէ էսւսպէսես^ոօ-եյտբ ոսոեսե
Աււք/ւքււ.օ/ձ– ռմաո§ւն սսաոՆեռփ ոո Գ"*0՛ իսրա»
զթ"*վ ԱէշհւատուԹևա՚ե մկ;^ ^ա1ս^ա1ս1^ 1ւ. րեքԱ
ռռօսնու. Լւսմ՝ ղա^ւսրճաԱաէէ ^սւա հ4* ^"* զմաոա
դր1» աշ1սսւոկհս ւսդւսոս§Լ1էն սգ^ գրսէւ.^ ռոսչգս
ղհ գորհ-1; ու, ՚Ւ՚՚&^Լ^ Ր^Ր "՚ՐԳ՚՚^Ր ՚հսսւ"Ա^կւԼյ
երաԽւոաաէսրւո ւրեհ^ օր^՚նէ ու. փառաէ-որէ Ր՚-Ր
Արարիչշ,
Ղ*րե՚եթ աւժէՐ թ-կ ւ^՚^է հ ւէա ոգուն Նէւթ-ա՛՛
եաէւ Ասշ1սստսւու–թեա% ս»ոգիւ%օ% Ա/^7 րկբ՚^րե՛
շաա էաէւոՆո I; ՚^Պ^ "Ր մսւոգոռ աշաւսաու–՛^
թեաե էսրգունօ ոսւօ և. Կա րստու–1ժ՜հւնս գ* Լւ.
ՈԱԱ րստոէ-թՄէօն առէս^լէհ և– մշտե^եսւա.որ ւսո^
բՒ՚՜ՈԼ ^"Գ^ ՚*՛– ^Ր^Ւր^ 4՚1 Գ՚՚Ր յե&սւաու-՚եՆ
յձսաու.սքՏ– ւոու.աւ. մարդու՚ե քէրրԼ. օժրա կաս
րբրե. ժառստ*նգու.թեա% կայուաձ՛^ որ գորֆ՚է
ու պաԿկէ սւսրգուն աւս ամեսէս^սքրու֊սա կէսի
ոէ-սւԾս Ւէ֊ր Ծոս1^% Ա. ս»1հւկն հբր1ւ. անկաաա»
ոոս "^ԳԲք"–ր շարուեքսե կր բոքսէ և. կր ւոսէ
ւոր§էեալ գեւոերու. պէս ա՛նսպառ 1ւ. ս/և^աւոեու.մ*
Կարսաութեա՚և գանձեր ր է Ա1^ թկ մհաքև ^"՚Գ
կաս ՚^^րրշ արմտհթ^ "ՐՔ «^/» կհա1էս1քս բու^՛
սնուհէգն Մե^ ււ##/ /ւ Կանբսյւրե գս/եձեր* ոսկր ^
սւրօ-աթ^ պգին^^ էրկաթ ա անագյ կսւաար Լւ.
• է.
֊ 89 -
«</ք/ շստսո ակս ակս յես^սօքեեր^ որ ՚էւստրձեստք
սեր կեսՈւքրե եր ԾսւռէսւեՆ սւրու.Մ,
ձեռռոս* և– ռսէօմասռսսէհԼ եր
դուն ոս^րսսէու-թեւսե սեհ-ու-թրւ
ՍսւեսւՌ՛ երերրն սքէս բն
թրւն րսԶսւսևան հՀ–^ "՚ք/ Պհ"\
դ^էե ստշքսսէԱ1ու.թրւ.ս սրանստւ
րրե Կսաէ Գրոսսաս եասէ^ թէ ^րքքՐՐ^ րկքե
եր րերկ էաոու.ո% ս$ւո^ շսււո ՚ րաևՄր Լէսս^ որ
սւէւաեց մարգուկն ստշհէստսէոսթես/ն "րկրՐ Ւ^Ր
ր1տռսստրՄրութՄսօ/բ եր սասււսեստրսյր1ք» ռորօրր»
սստե աԱմշւսե ԱսնսսսւՆԱեր 1ւ. ւսււ անՕւեռսւսէու1նե
շւսսէ յսէքրեսր Ծւսռեր • թոոոէ-յբ ւեոհւերու. էւ.
դս^շսէերու. րու.սսւեէս1է Խոաերէ Ոօ/ւ^ ^^րրստոսր
Խօսռ^ որ սասնսյւորսյպէս ոորե%ստրոարս Տս/»
մս/ր է^ "՚\Գ ^^ է1հ%չ1ւ. մշակ գետի՛ն չկերկքք էլ.
չռաՆԷ սևրԱնա արւոն ի%քնր% ռորեա1ւ չէ բերեր է
սսսսէհ եթկ կւսրսսւու֊թեսյս սւռա^րե ւսսե»
սսւռուոհ§ ստորրւր երկ որս կ^ պհ՚ՂՔ հ ^ամարէսք
որ ***էգ "՚ԴԲՐ^Ր Աէռսէտառնոո ձեռռո մարււոլն
սյշքսաաու–թրւԱ% 1^%
կահեսւրեղ մարդ շէսսէ աէսաէս ՎաԼրեսո
բուսեր^ կեսգանրԱեր ր՚նաերսռո ա» ՚՚Ր,Բ ս^լսօր
առ ^Ասսէսրսւկ մեր աէսէթերու-Ն կր հ^ւսռստւեսէ
Արկրսւսգր մշակ ր՚֊ր աշիւաաու-թեայթ Կազսւր
Աք ե սակ Կունսէեր կր ոաՆ^^ մատաո սէու^ւկեր
- 90 -
եբ տսսգ ՚ ձւ բրէ^ր§սաւսէորե բազսապաս Բ"ԲՔ"Բ
^էսնռաոմ կր ոստրստսէ%էսէ% Վ^էսստակստսգր մւսռգ
սոսս Մրեորս հռեսր բստւ, չր ոսւսարեց Րէ֊ո աե^
#ւա.# ԱէշոէԱքսւրսթեսւՆ սյսպսւրէռ* ՚՚^Ա Փ՚՚Ր՞Յ
՚ՂՐ^ «/##ք**/ւ– սրեչև– "րկրր^ ՚^Ւր՚^Ր^ հր^՚"^9 ԳՐ՜ ՚^
սէւսւ. ոսԼոս ու. սքրԾէսթ^ Կանեռ օոքսսյռուռ Ր՚֊ր
^ւսրսւոու.թւքա1ւ ասեձստրս/1– բ% նրեէսԹ Կս/եեց^
երեոէսգորհ՚րե Խոփս ու. մասգստո քհ""ց^ սւփսոս
ոոյ 1սոփի% ու֊ մաեգւսոր1է Տէա՝ սոլոն Լւս 4/ւ–
փեռ ր՚֊ր բ՛եկեր րե կէս/կբբ բէսոյէսւրւ. Կամար1
քյսէրդոՈէ ^սէրսւոութՄսյս երրորդ սէսեսԱԱսեհ՛
աղբէււ֊րԱ^ որ կբ սբահա§ Կողբն 1ւ. աշյսաաու–»
թեւս1է կեա^ 1ւ. որոմ սւԿագրԱ է\ւ/կրս/նոսր չափ
Կա րսաութեա՚ե ^՚ով կբ կազմկ^ է՚^է ^յ գհս՚1քս*
Կստրոու–ր^ ^ւրդեակ եէՐ^ և֊ ևս քսօսիմ՝ քեզ* գէ՜
էոու.թրւն 1ւ. սքրու.եստ% է^ իր ւսւՆչափ ս. ւսս»
ոսէսար Նորանոր Կստրսսւութեէսս Ասոբրւ.րսեր
բւսռստւ. զորս չբ կէսրես թու.ե§ ու. ՜ձստռեր
Գ/»«» պհ՚ՂՔ է գիւո%աս թկ ^է% գարերոէ-էՐ
երբ գիւոութիսն և֊ արու֊եսսւ րւ֊ր խասձստրու.՛
րի՚ն մկ^ հր^ դեռ չկր զարդացեր ու. 1հր^
հ–%եր ա^է մհհ– 1ւ. աշիւաւոալ.որ ոա%՚ճարսեր^
րրռ ՚նորէսԱոր գիւաեր 1ւ. արու-ե սահեր Շ-սաս^
մարդով ^արսաու-թեան գլխաւոր աղբիւրսեր
յիաչԱ ^ոզաէիՆ մշսկութիւ.ն և֊ ^ովուակս/ն
ասւշս սէդստր մաս ո ւթրւ.ս էր է
- 91 -
ք*սս Կ"ր9ր^ գւսրերոլ.էէ մասաւ.աեգ էՈէսսհ1ւ.ա
ոԱԱԾրոոդ ւսւո֊էս^գոսու.թեան դսյրր^ ւորոսէէ
ւոբեոո կաս^արնեո որեսռ գոլաևրոս է"ՐԴ"ԲՐ^
րսռարձւսեՄցրՆ ^աոսաա֊քժեաս ւսոբուրրե սէկա
սերր^ ս#ք#ւ. մշսօսբու.ղլս • ԱսշոէԱսրկհ սէ1քսերկ1ւ
մէոասսնհո^ գևէոե ո բդՒ՚՚՚^ԲՐ^ք ոոոոեցրե սէու Կւս՛՛
սարան սՅՈԱւմւոեա՚ե Սւ-ոոարու ւսշլսսիրոէ Ա## սեր
սէ րԼւե ւեան աշէւտսրո^ որ քաԱ ՚աա պե սէշևւար^
սւրգսէւանգ էր^ գրսյքսսւո գեաեր եոույէգէրՆ
ռաՈէ^ ցամառեռաւ. ^ ան^րդո ա%սւա§սւո §ւստրձա§–է
Սձ. Ր"^^ հր սոր ԱՔ ասէսքձսէո.^ Մրեք բան հՐՊ
ուգեաու թեւ.ս ^ ս/նստշաստւո եեանք և. երկրրե մսէրա
չութ ելքս ^ որ չսքռսւ^սորգեց* չք^*^9"^ ւե րեց 1ւ.
շ^՚՚՚րԹեց օ՜ոոոմու-րդոն ՜սէոօս^ գժու.սյրրն ա»
էԼՍէաարՆերձ որ %էս ԼասրռնԱսր էստռսէ^սյդրսե ր
է^օսլառ՛^ ւսէժս սէսգորհ՛ ե. աեւսշԼսասւ եեասա
^Ր" սերս»§^ ՚՚Ր"( ՚եսէևասռս ստզօստտութեւյե
էփ ստսսէւսրէսսոա ւսոօսւաութ րւՆ ես Ր՚֊ր "ղՐԴ՜
բնսՅկասն պսյւոՌստուեե ր ա-նհ^ եթկ Կսյրսսէու»
թեսէ% ասքսւ՜ճսւռր կր Կսւմարրնք թէ մսւրդոա
սքշլսսյսւու.թեւ1է 1ւ. ժրագորօ՛ ^եռռս գ» ու֊սւոհ
պգս\ք Հ՜ ու-որո ^ւսսւրւսւսք Թգ ւսասէ ոԱ-րեսԱ անա
ղորԾ ճհէէ֊օ ե. անսՅշաէսսէ կեա1էռ մարդով Տռւսւ.ո»
րու.ԹԼսէե բուհէ ՆէսլսԱս պա ա՜ճ սա՛ներս Ծն% \\սրու
ւսրեեւես/ն սւշեւսէրկ ուր սեռ կր բնսւկրէ/քյ եր^
եբր բնէսկստն Կւս րստու.թեսէս էսսե՚նաՐճո1ս հ-ստհ՜^
~ <ւ2 -
1(եալ գս/նձարաՆ մհ կ% \քե՚ր ւաւ՚եաձ–աւ–ււյւ ւսոա
գԱՍԼ.ա1ւգ ւէԱսշաեր^ ոռ սւմ1խ սեոյերու. և– Վոեկա»
գորհ՜ու-թեսւս րնգուԱւսէլ ռն^ Հւ եթէ մդսէեոսրն^
որեսց բւսրՄբերութեան Ա. ԱԱւՆէսւոութեաե ար՛
դուեք տշլսաոԿրե ռաւ. է^\ \քեր լևո^ևո ու. Կո»
վոէոևևո եթւ^ ապաԿոմոն^ արդՄՕք ^Լ՚քհգ՚՚^րէ՚՚է
4քք#ա եոսեր ու. Մղներյ անթրւ. ւս սուս մար ոչ»
Խսւրասռ ^օսաեր չես էւսւրսասու^րրէ Հսւասւ սեր
հՆթՆս^բուս ս/եսշսէԼ անս1Աէ§Ննհր^ սեր բստզմա»
գանձ ոաՆոեր^^ որ ստՌէակս սէներԼհսէ հոԼԱ էասք
օեր ե՛ն ^ոորե Ա1Ա1Ա» անգորԾ 1ս աասէրգրւ^է
Ինչ<^Հս գրեցի ի վեր^ ւ1՚շ^^ որդևակ իմ) աս–
ւոի ւսքոոսր 4) "Ր "ՐԲ սւշլ""^ս^"*֊Թհւ֊^ւ ր շր սրս՛»
Նստր ռնսէնէււն ^ստրսսէու1ժեէսս ^եար^ Կսւրսսաւ ՚՛
թիւ1ւ% րբրև. հ-ահկեստւ գաԱձ կր քքհաւ Կոռեն
Ծ՚ոցր» ս. սստրդհկ ւսսԿսյո^ ահգա1ւՅ^^ սՌւգԽոսւ"
բս՚բ կր 7ր9Ւ" "՚ՂՔՐ ասյկ թսյոու.էսօ՛ գսյսձէք»
րու սերւսւ սրշւո ստոօսէԱք ե. կարօէոսյհ՜է
է\է^րեսն սեր սէոքսււււու–թեսէ1ւ ւսոբոլրր սհ
ակ% սեր սէՆս/շասյսւ ^եռռ ււ. թ՜ւ՚րսէհ՝ ոգւորէ
հ^ու–ւութրւ1ւ1ւ կՀ \ձ ր է. ւքւս ր ււ ^ սր ժոոոսոսրդ^ մհ
աշաւսոկ^ որ 1էր"քս1 սյշլսսււոութես/ե չե սու-հ՛՛
րեր^ 1ւէս մրշա ^աոր կս/րօււէ կր ւՈւսււ– մսյսս որ
սւշլսպրկրս մերա§ ^առ% ու. գաևձ^ մհաՌէ աշ»
քսատոո . ւսզգհս ու. մոոոմուրգրն բաժրնն ես^ ււ.
սորա ՜ճշմէսրրսւ ւսաառուո \3ւրոսյրու ժոոոմուր՛–
- 93 -
^աա րեչ պհ"1Ը հձ ^ ք՚^է ^ ղօոաւ.որ
էէսւրման ^ որ աեսւշլսսօոու֊թՄէս՚ն էքգ9 ափշէսօ– ու.
թէքրահ՛ յ՚ողոյոէ-րգրե յհաս% ոկ ԿոգէէԱ մեէւե»
սաւթսԱտէ ^անկ ու. մզէ գԷպ/՛ գորձոէւձ§կու»
թեաե կեաևբէ \ձ1կե ակսւբ կ^ Ւ՚^է "Ր ՚Կ^՚ՂԸ "՜
զաւ. սէի1ւ.մսաաե սէզգեոույե * աաէ*Աթ1ւ րւս^ գհ՛
Աւութրւ.սէ կոաս ու. գրսէու.Թրւ.Ն սեր գորհ՚ոո
զգսէէարսաբսեր Լ. Աքշիէստէոութ1ոս% եեաեբր եու֊ոա
դես* ե. սեր էստռէս^գրմու-թեան ռսքԱՄրու.ս
֊՜ճէսսրսււ ԱՈ րաեան ձւ Լսքաստկու/եՆ սեր Ասր^
գէսեթ ե ^արսաու-թեւեէ Ե*– երբ արևելեա*1ւ
ժոդովու-րէիներ զուրկ ե՚1է աա ստէւս»\եորգոզ ւու.^
ս1խ ե ^^հէ զօրու-թե՚եէ՚ե ^ եր էքնսւե ու.ր որ ռե^
սհշա կստրօսքա բեզէքեսյւ.որ երկրր «/^Հ* փսսն զհ
ոեզգստյրսք եռան* սէշԽսքաու-թհւե ^^՚*հր"ԲՐ^ ^ ոէ֊»
սոէ-սե սւտեօրեձ ^աե՜ճսէրն աՆաասէույռռրԱ ^ գրս§»
ս1^րե աեօթե սեուսքլ.^ արու.եսաս§ւ.որն սքուաԱո
ռս3^աւերոԱ,թեաե էքեսյց* եթէ կստւէ*^ ւսքոսւ^ա^
գրմոո ոսւբ սոռստ ռսյԱՄրու֊ս ս/ռսւ^ սեհ՚ստսեհ՛
հա Խոչր՚եդոսէներ ելաԼ* սեր րնկերսէկան կեաեք §ւս$ր»
ձսքւ. մհ ս/ևշստրժ դրակ* առ սա՛կռ ւաԱ.ա^ադկս
ստշ/սսւրկ /ւ ր՚֊ր անթրւ. գորԾ՚ու.Նէու.թեաս օրե»
*եստ1/եեր աՈտր ստչքրն Ասռւս^ կեռսյհ՛ եՆ^ սեր սրտռ
ու.
Կսգրն ասւկսյլրն չնորոգեռաԼ* էքեւսցրեթ "՚ք*^"
պկս հք՚եու-թեաՆ ու. ^եղգու֊թեան ՚^9է \քեք
աոստւոր մարդ հ՚՚եաեք^ սք1է սեր ոսւքէ սէսէկ աշ»
- 94 -
խւսէոոզ չքոււէո ւ/ր^րւյերե յ՜հք գոր&ոէ/եէա^թբւ՚ե
չաեսաեռէ Առհ՚՚ե Աօդոմոն Ր^ր քսրստտոգ աշաէսր՛
կսէնռևհս^ եսէռ պւս^ մհ ու. ռ1§ն1^^ առս ու. ղաոմաա
ռհր թ1^ քանթ աշքսոլյ՜ է աւգ%կուև կՄնգանրև»
իւր ռուհ$1^ն յրեչԼւ ռաքւասուքե ք*"1է ասելէ
ուոուսգրհ– ՚ճսօ/րսքէ կր բստ՚եւսլ^ կստուսւ.աԱ կստ»
րաւ֊աև աԱդասգասո կեր թալ կույւաւ» սրշտ մր
*էատրկ պար է սոս կր բեո%սէւ.ո րր ^ կր րօ՚րէ
կսէմասրէ հ՚֊ր Բ"1^Ր* ^Թհ պէԱէոսէ^մամբ. կո/սՄս
ու. ՜ճէՈես զհ՚կք հ գեահն^ 1՚Թհ ՚*"՚11բ^ անրւ^
րէ~ր ՚ճսէմթու– սրս§§1^ "^մ^Ր^ Կաղա րեե րոս ^ւսաս՝՛
^ս$էւու.հՆ^ ՛նա աակաւ.րե աշէսաաորթ–և*ն1~ն չի
կասրր Ա. երրէք չհ Թողու.ր Ր՚֊ր րս^ցստհ– ա–
րրւ֊եոա ու.ղԱգրհր՚1տ* "՚11 Գր^^^սրու. մսրս»» կր
կոէսկ ու. կանցսր րբրև. ս»շ1սսէտութևս/ն ահ^
սկուքե շստԿսւաակէ
Մրքրւ^ մէսրգ 4^1 Բ՚՚՚յւՑ ^Ր ^"*ե"՚""՚՚^՚*է$
էս/սարաս կր ժոզոյէ կսէմբստրէ; Ր՚-՚Բ պաշս»րր^
Ա. ր ձսերս/ն կր վսէւել1^. սւղաա 9ևս§»ոյ ի սո»
*է1^եէ \քարգ ^9հ^ չհ^ նախաաէսող յէաք ունհփ
ն– երբ չր սստասէաեսեր^ աեգոր& կեսէ%օ ^Ր
վարէ սորսէ֊ ձւՌոն աԱշու.շսէ սուքսէմա^ե 1^%
Բ՝ողու.սք մր^հւՆէ բոլհ^ երթանք գէաե
սեղու%* դրսէէ ու. էոես րքէ որչստփ գորդ՚ստաքր
95
4* ե րսէս երւսմ՝ ԼապՄւոմ եևրթստս հ՚էսոեստԱ^է^սւ
^ովրա%եո կր շր9րե) յռզոաեիլթ կր ժոզովև%
և– կուգս/ե փեթստկրհ յգ.9 1ւր գորձ-ե՚նք "Ր՚^Յ
ստրդրլյեք թսւգաւ.ոոԱսո սեոէսն կր օւսոդւսոկգ
և. յեղոԱսմոէա \յ,սէոու.^^ոլ սեղաեռե ւ/Մրւսէ կր
վէս§Նու.հ%
Լէսպւս չտես%էճ%ք սեր պսասւ ոու սւսրգհ
գորԾունկութրւ^^ ոոու^է կսււոսր կասես թէ
կսւսէւստգորԾու-թՄս/ե Ասրոէ^ռստրե կեզրսսքկ ւր»
սևրաւէ օրրնսքկ տու.ևր Հ– մաոգոքե* տես րեչակ;ս
աեգու^լ կր ՜ճգեե ե՚^Ր աշհւատոսթեաս 1^9 ^ ս/եգա»
Ո՚սր կր սաե1^^ կր ^ու.սկ րւ֊ր որսստկաս ց՚՚^^ցր պս*"՛՛՛
րստսւոեւու. ^էսմւսրէ \3ւ Ւ^^է ^ Ր^Ր սաստ9ոսւկր^
գրաԾս^ մոստՌ» ՚ճաԱ՜ճրկ ա ոոսաւ 1ւ. հ՚-Ր կեաեք
ասւկեր
Ր^ող մտստհ՚ե՚ե մտսօ^ոո մարդրկ և. սեր ս§շա
քսստրոր &ոււեր» եթ1; սսէրգհ% Կսէմար ՛ճան՜ճ րկ
մէ պէպԻ 4) ՚՚Հ 1^ գեաեր թէ երենց Կամար
ես ՚ս^ց պէար է է ՏԼր մարդուն կեաեք ր պս/էպա»
նոզ կացն է^ մար էին ստռաեռ ՚ս*ցէ կր չքասստր
սստրգուն րնկե րսէկան կեանռ սՅշքսստտութեաե
զրաոու.մոմ կաարե ե. կր լսՅրստսէեյգէ
էնթ1; կալ աշխարհիս երկրագնդին ՚1երալ
Նաեր%սդոքե և– աեաանեէե րեոն մե^ "՚ՏԳ ^"1՜
լերուն կեանքե կ՝%* Կարցուցրն իմաստասկրէ
սր և, նստ սէաաէս աստսսսսէսէսնեցէ
»
/
«►V.
- 96 -
Ա/1/1. ի՚նչպկս աեսւսևք^ "1՚Ր^ւՒԳ Ր^՝ ^"՚
է/ու.1^ի որ Ուս րսւոու–թ՚եւս1ւ &Աէւռ ւսշաաէոա."
թհւյււն 4» "^ԴՐԳ ^Ր ՚"՚ոև.ր^ որ սւզքւսէոհւ.՛
թեսէ% հ՚՚ևոո ձ-ու֊ւուքժրլյւ էւ. անգորհ^ եեէօեբս
յէ* րսԼ երկոոու.սց սեօ՛ ւսէՆԱս^սոր§ւ^ սէուՆ գՒ՜
էոութրւյև 1ւ. ւոան 4յ Ր^^ սլ։ւ–սլւ՚1է ագհտու.^
թ՚ու% 1ւ կու^րու֊թիւյւ X Վ^սէսն ղհ մարդով Է^Ր՛՜
շոււսքւոսթեէաւ բուե ւսորաւսբեր ւսրմաէոր ւՌա
աւսւոր սուրու.թես1^ս Լսսսր էւ. Լւս՜ճհէ
Ր քք 7 Գ"՛՜^ նւ֊րոարու գրսաոո կէս՜ճւս»
ռկե ււսռսէ^ ^ մեր րմւսսւուսսկր 13որշէՆ մարդու
կուր կևս/1ւռհ սկւսրւսգորր ՜ճշդութհւսմռ կր
ոանկ;* երբ Կւսզար երեք Կարոլ.ր աարէ լառա^
գր էոեսսսյւ Նսւ Հւսւոռ սւշքսսյրԿր թշա֊սքռու.»
քժրւ^ Հլ անկւսասյր կեւսնօ^ աւսակս կուաւսւ
իւբ ՚է^է"–Ը^ թհ ^"^Ր 1Ր^է է ՜ճառագայթից
ւսրեգակաՆ^ /ւ ագիտու–թրւ1ւ քՐ^Ր Ր կ^՚ոսյա
րեաւ կենառ՝ձ\
Ա#Օյ կոէ֊րու-թիւ֊ն կեաևբ չուեր* սա պհ՚ՂՔ
4 մէշա ոէւսրաւսփի ԱսշլսսէրԿրս Կ րաաարսւկրե
դերս՛ է ե. մերթ 1ւս հ^-ր գր՚֊Ւ՚ր Ա(Ա""հ Ր Աք՛ս՛"
ոսքրսեւոմ ^սէիէ^սյեւու.ր%
\ձ11 ե-Ա ^էսմաուօաե^ա սււս ոսւսր^ աշքսստ՛*
սէասէր ե– ւու-սսւսէր որդես^կ րմՀ եթկ կր բազ»
ձաեք որ աղքաաու֊թրւ^ և֊ կոսրու.թրւ–ե մեր
ւսշլսւսրկկս բսքրձուրՆ^ թշուսէռոէ-թեան ահ»
97 - ^
բհէ֊րհ ա1/ներ հէոու.հ%^ Ա. ^ասոսւոու֊թեասե ու.
՚1քր^ա%կոլ.թեա% ա1խեո բացու֊է%դ աշխաաու.^
Թիլն սիրեն ռ ու. աատա.ենք^ կւրզգաէ/էհու-թրւե
ն– ^ՈԱ կեանռ ւստենռ ու. Կալսէհ1Ռւք մեր ս/ս^«
նփտ Լ. մե՛ր րեաանևկան սրաՏէնէ
նսկ Գ՚"–յ է^ ^անասէր որոեակ^ որ սեր
՜ոաէրենեստռ յհ ստանդու.1սա ռասասԱ ես^ "ՐԲ ւՐ
քոտ^ոզր քեզ գաո1ւաւ քո Կաւրենհ "ՐկիրՐյ Գ՚՚Ր՜
•ձ-էսսրրու-թ հւ֊ն /ւ. աշհէէէւէորւ.թրւյե քս*րոռէ^ ժոա
տասգորՆ եոհր^ կեանռգ բեոաւէուորգ ե, Ր՚^ՐՐ
օրրեւսկ ԿաԽգրս$սցհր քո ոասակակրռ աւսւոսւնր–
ներուհ։ առ,ա^% ք^ող ի Բ՚՚^Տ ""կր^ "՚՜ գան^^
ււոէսր ոս սէէս էսշլասսքէսսհրոսթեաև դասեր* տոտր
սէլյա/եգ1^ մեր ոսքւրենեաց ս/եու.Աք աեռարոռ մա՛»
նու.(/1§երոլն* էսսփ նոցսէ^ Թհ ^եր ^ա/րեր պան» / ^^
դրքսաութիսե որրօ՚ցին^ օտստրոսթեան մ^^ մա՛՛
շուեցան ու. մեռան փ դուք Հ^եր ^աէրենբ քս՚դցբ
Տ՚ոցէն ու. դրկէն^ ^ոզէն ու. 9ր^^ բնաւ. մհ
՛կեռան աք% ճձսւս ո՚ոդ ստշբւաս9րնյ գորԾստսէր ւր»
նրն և. իր"^ց դառն քրէոբնք ոս^ւբէքնբ Կո»
դբն մերստէ թափեն է \ձւն Կողն ու. ^ու.ր» քոբ
Օրկներ գ \ձսսւու.ւսՇ՛ ^ շսքւո **ոց ու ոստրբսսաւ» ■
Բ՚բւն կր էոալ էր^՚^ց^ ^է2.^ դու 1ւ է ուշ բեր
նոցսէ \Յօղոմոնր օգասւկստր 1սրստա^ թէ €ք\ր դորհ՚գ
■զ^բկիր^ 139/՛ ՚^ցէ*–* ե– որ երթաւ պկեա գա»՛
յոստրկութեան ^ ւցցՐ ազքաոս՚ութեամբա
ԳԱՍ է.
ւ^արղիկ կանք որ ւք1ւայն
հացով կապրին* մարդիկ
կանք որ կը հրհշտակա՛
նան ք անհաց ս պրիլ կուզեն -
^ Երկու ղասն եւս ւքիապէվՒ
կղ խոտորին ու ղղու9ենէն»
Արդար ու տնտես մարդև
այն էք որ հացով հւ Աււ–
տուծոյ րանիւ միանդա՛^
մայն կապրի տշխսւրհիՄ
վհրայ*
ՈԻԴ,ԻԴ, աՆաեսու.թիւ.ն\ մեր ՚նք»ւ.թակահ
ԱԼ. բէսրոէստսստս եեանռոս սգք ստՈէ րմւսսաոԱ^ ւս
լսո^ւսեան աԽսէեսոո ձեէւթե կ^ որ գոտդ ոստցրւ.
ու. բստսու. սոանգէսմարւ Ր՚֊Ր կեաաւնօհ ակէոօՆո
^ոգսէի աւ. Գրրսաոսր 1սօսքքւն ^Ասսեմաւո ա\\աէ^
սեոր% կստչսեր տա ի Լ. \\սս1ոսհ–ո^ւ՝ \\սէոոսհ՜ոլ%>
Աււ/ տնտես ոզ ^եռռ պհ՚՚ԼԲ է ստրուսոու.^
թեաե ու. չափստսորու֊թևաև էՈ^^ պւսկեի զէ
եթդ լսոստ էէնգս§ոձս»նռս ռա^ շռաււ ու. Գ"ԳՐ՛
եր ւլւեոսէ Սև եթէ սաստոե եհ՚եես ստգաո ու. ժր
ու. «յ-ւաւռ
- 99 - ՝
եր ւրեոս^ եթզ ւՌսււՆ ռո անձոհ աւսս էւ. բե՛
կորրգ մոււնէսս^ զբնոո ԿՐ1Ր^*Ր^* եթէ սէԱէսերրն
աւսս ււ. \ձսւ»ու.ձ՚էքւս մոռաևւսս սաւեոսւէսս եր
էքքէւոս* սԹ՜հ սոստքկե սրւքժսէկաս եեստսօրգ ^<ւ#«
մէսր Ոէոոր պգ՚՚էքս՚ր ^ոգստս ււ. մոռէսսստս Աւ/«
սէուՇ՜ու բսքս էւ. բստրոոսես/ե աէպբեոա ոու.
էԱքւՆժստս թս բսէԿսքւ֊ստսէ էւ. սբւթաաս/շսւ եբ ւր՚
՚եհս^ եէսբձ՜եւոմ քժէ մէսբգո էն եեաեթ սոսկ ոս*^
գոէք եսէբող է ստէկրրր Ալ. եստպրր^ "*1"^ "Թկ
մարդ աէսնծ^ ստռյևու. ^ստւ.ստսստրբւ անէսսսոռ Ա.
մասՈ» ոտոաոէք սէպբրր ^^^
ԳէսւսՆբ 0՜է ՜^ւսօ սեր մարսնոէ ս1ւոահէգ 1ւ.
աճուՅհ 4« Բ"*1Պ ՚^Դր^ "^" Ր՚-Ր մ^^՚֊^ւգ եւ ■ ւս»
՜ճուՏա ուՀնր^ էւ. ս»ՍԷ \\սսւու.հ՚ոէ բանս գ% սւ.սաբ
էսրգւսր սէսսէեսոո Օ^եււբ սւ սրսԼբ սլէււԼԲ է որ սսյ/ս
երկու, հ՚սէւրաւեո եեւսնռգ1ւ զգա.շասսէկ ոչ սւ»
ռասւյեւոլ. 1ւ. ոչ սու֊սւռր • յհւս՚եգԱԱ՚յէ՚ւ^ ոչ Կսքոբ
թողու. եւ ոչ \յ^ւոու.ձ՚ու բասբէ Աք# Ր՚^ր եեՆսէո
քւ/#/ւ երկու. ւՈքՕ՛ ու. կեսսակւսս պէ՚ոքեր էսռս/նռ
զրկսՈտսքո սքրոսէբ բւսժրսուլ ոոգստւ» ոբսէե ւոյ
սսյւև. թկ սեր կեստնօրե բայն կռնւււսհստրսւր
մաաա ԿոդբԱ 4» գՐ ՚քԱ^քԱ ՚^րրսաոս՝ ^Հոգհ՚էէ կ
կռհդանստրասր^ մաբյի՚և հ՛եչ ոչ օգԽ^է՝»
Աամու-էլ որգեակ իւՐ^ եթէ ււու. ^աց 1ւ. բս/1է
սրասգստէքալե կր սորես յ մսւադեւր ակ *4էւս գասբ^
քքրպէս ղի կասրոԱս§ս ու.ղբո սքհաեսա-թեւսմբ կստ՛՛
- 1(էՕ -
§ւ.ւսէ1ստրևո ռո կեանքոՀ ՝\^ԱԱսն զր առաեռ "՚֊գէգ
ւ*/եաեսութեա1ք մարգո/ե կեանօո Ր՚^Ր չափսք"
ւորու-Թեն^ս կր աաևգւսրո • գւս1էձր գան^ւսրստ»
Կւ1^% եսպսւււհ ^ և. օորեաեր շաեմարանկսւ Սւք–
հէս ոեա և. ր սրէսսրե սսպւսո ր ռւսնս ^ոդրգն յ
Լրէէ՚Ա և. ՈէԱէ-սւա սրսէկնւ \՝ւսւո քսօսրմ՝ նստլս Կստ»
ոհ և. սրւթսէկաե կեանքո սաաեսոսԹեւս՚ե մռ»
րպւ* ւքսէմե զր մարդրկ ^առս սււեւր կր ուսսկր"
, սաԱա բանրՆ և. Կոգէ^ու կեասօր րբր1ւ. սերսէ»
ոական գւսզէսփէսր Կւսմարեսէվ կր դժկէսմակրե
րմբռնել զաւնէ ^՚^ց անկնարին է Կացն ու.
ռսէե որոշել հոարմկւ ^ոքա ալեչափ սերա կա»
աակռու-թրւ֊ն ու֊նրև րրարու. Կռա րնչակս Կոա
գհ՚ե յ1ս՚րէքհո((Ն կեա%
; \^ո^ակա՚ն որդեստկ ր՚ք՛^ ր^է՚*ւհ" ա^սար դու.
նաետորգ գաս էգ յէ9^ Թէ րոլՏե Կէսրսաութեան
սէորրւ.ր մարգոլե գորօ՜ույեեաէ աշլսաաութրւ՚են
4« ա է սագս Նստել. Կստրսսաու^թեան գսւեՏօսրաերն
Կսեոզ աասԿս»ասէ1$ն ստրթա-Ա ա՚Նսէեսութ՚րւհՌէ կ%
ւյստրդրկ ստշլսսքրԿրս վերստէ մ1խ մԱ Ր՚՜Ր կս>ր^
գր^ ե. վոճստկրն յ^^ ստո-աԱճքէԱ ստուէսևձի՚ե արն*
֊ սաեսապեա ես^ և. ամէ^ մկկ ^աշիս ու. Կամարդ
պստրահռ և. րրստւ^ոսեք ու.նրնէ ^^^սգս^ւ.որ* հ՚֊ր
աշասարկրե աԱսասաաեսս» Հ-* հշ1սաԱ^ ժոոովոսր»
գրս* Կստրուսսա հ^Ր կստքոսաՕ՚ոո » ստզօասա
րւ ր Աէեստկրե ^ քսէոաքստորե^ Է՛՜Ր ^սր^եսաէէն Ա.
- 101–
շւսԿստյւս՜ձԱսռոէ-թեւսն* գրէ-ուսոիս Ր՚֊Ր է^ղա^
դոոՆու-թռան գ 1ւ. րԱ.րաբսէ%չու.ր գռրգասսաաե ու.
րսսէւսւէհք* սւռւոսրս ւոսւոեսութե՚սւՆէ
^Ր^Րւ ք րևգԿւսնու֊ո ա՚եաեսոլթ եէսե վ1ւ՚»
Կ*"Րգր ս^սրգոց գւսսեր սեհ՛ ս. ՓղՔՐ "*՛^ Տս/–
սւսրաե եր եւուոորրս Ո1ձորո ւոսւոեսու^թռսւս ււ.
աւսոէոուո ու. րրասււսսռ Կէսւսէսստր չասփկԱէ
Աք# է՚ւտ՚՚ԼԲ հ . ոկաւոեմք* որ սէ§ս աուոորու.սն
է1րՊԱէ բսւ րձրւսգո (կն ւսսէոոէտւսնկԱ Լսկսր^ էւ 7"/>*
թէս§ կր ^աս1ւի ւ/էւնչ1ւ. հ սաոոոն ասաո՜ճաԱ ր*
ւսւսր1ւյՅԱ թագէսւորր1§ աաէսւէոտւ մրւ1ւ^ւ. ւհւորս
դուուսռւոլն էոույյրէ ԱէԱ ւոեսու.թոլ.հ շւսա "Րշ՜
սւսրրա 4) 1^ շսէէո էւսւէո1ւո կ ""Գ% քհ գորսւ ակ"
ռու.ս օոոՆւսՄ1ւռո կր ոոհսեսււքռ էսշլսէսրկր սէ^ 1ւ.
մեր ստչռրս սէռսէ^է
ու. կէսնռեհյՀ յիէոքս ւս/ե չկյ որ լսօսուՐ սեր
Օէսուսօա ւոս ւոսւոեսոսթեւսս սերԱսւ* ււ. Թհ /"Օ*
սքօՐ 1ւս՝ ով ախոի լսկէ Աք/ է1էալ1է քսօսրլ կու.^
զեմ՝ րւ–րաքա%չ1էւր մւսրդոո կնԱսնքոԱ 1ւ. ասռ^
սւրՆլէ1ւ ււնէոսՒէսկաԱ ա՚նաևսու-քժեաԱ ւչերէԱկ որ
^^/ սւսյ՚^ւոօսրս ււ. չստփսււորու.թ՜եա1ւս ւասրէոհթե
Գձ ւՒ""ՐԿ ^ս^ւս*րյ՝ւս^ սոեսաս \\սէոու.Նոէ Խկե^
ոԱռւյոէնէ
Տիշ^, որդէաէք իմ՝, ԳՐԱւ՚ՏԻ ԸէՏԱ՚եԻք՝ կոչ՛
102
քրր հ շսէէոկ վճաոահ– եմՀ Բ*"\ց դաոձեստլ աե»
Օ^ան^րութ եր կո1էեսմ՝ սյւս դասոգ սէ^ զստՈ§^ որ"
պէս զհ Հստէոց ստ%էոետես ժոզովոսրդյ ստոյալ.եր
յթաոաթս§ռհռ աւ. մա§րաթստոսՀբէսռոք^ Գ^Թ "**Ր
գրեւոյ աւ. Նոցա կւսրգաւոյ լսեււսբերրս • Թգ1ւ.
քԲստմէՀնսէսն սեդՄւոս եր լսրսէէոկ օրրեսռ* սսօտն
որ սոոէս ձստլն սւ լսրսա արսւա շստւո ԿրԹհէ "՚–
ռօոէսւոր կ ռսա ղմռո գՒր^՛ "՚– Ք*"Ր՚*Գ՛^
^ստէց է1աոդիե օաոմանԱԱէՈ ե՛ն* աեցք^ստլր
շոէ֊սէ եր սուՆԱան^ ս. ժստմանսէսն սոշւո փոփո»
էսսէեան էրէւեւաք^ բստզոսս ստեգստս ձւ շսաա սաո^
գոռ Կասմաո սէնաեսոսթեան 1ւ. սաէաստտեսոս^
թհան յարժստաեա չր 1րերր» աո մասԱԱսաեգ
ե՛րբ էաեեւսրհ ռրերրն կաս էսռանօ^րն սքւս էւ.
ա/ն մաոգուս ^ստմար բաոէէո բերեւոս երսդէսր^
յ^էսեկ էէս^ոզոլթհէՅէ ^ գրառս թէ §սք/եժէսմ՝ սւ»
ւՆասւ.ռէ շռաս ղէու.թ–հան 1խ ռեզուու^թ1ոաւ գւսսՄր
եոսսոէ^ոաեկէ Մ^օ մեր յ-ԱԱէքաեէսեր և եռաեյթր
»Ո^^ գորա փորՀճ ււ. Ասպէսպոլո ւոեսւսնռ^ որ ս^էԴ
սւեսւոոլգ րսաբոո օ-էսսսաէսե ռսան ասքրր շէսիոլ.^
սստե էԱէՌ քո/ւ^ ու եւսր՜ճասրէո էսսսեր սորսեցուռ
\յյսրէսկաե Ա. առաւ.եւ Պօաու յոոոյա.րգրՆ%
է՚րաւո կուտէսս ^եզ^ որդեսէկ Ր"յ ժւսաս»
սակր բսւրեկսւմու.ԹՄս/ն մերասէ երբգռ սր ՚/րս^
սէսւորրգ սւս որշա քսսքբուսէկ է^ երկու, երես
- 103–
*էւեո^ ւսէսօր կր էսեգստլ էւ. փ^ղր Լր էէոժոռիէ
պՅրյւ" էՈէ-Դրգ աա^գ ԱօղոմոսրՆ լսոէսսա^ «Օ*օ#*
յս/նստկ լալու և. ժասյաեակ հ՜րհսէզելուէ՝^ ^Ր^է
դանձաոաԱգ դաննաէի շտեմաոաՆդ Ճոո1քնոէ1 լր
հսյ "է" է շ^՚*՚**^յաճէսոու.թհւյեդ ւսյՕոո է 1ւ. դու.
ւսուէսսւ սեզս» երե սերէս§ եսւոէսհ՛ եոսսաս* եր.
քսմես և. եուհալսէսՆէսս աեկասեէսհ՜ • ԱԱ^ս*ւ.ւսսիկ.
■ս*§է» է օո ծ՜րԾադելոէ ձւ բԱսէաւոր Ժստմս/եստկւ
\^սկ ե՛րբ բւսլսսէրե աեմսէոս»^ բստրևկսւմու^^
Թհւհ» էս/եկսւրհ– Էւ-Ր երեսր կր տւստրճեկ Ք"Գ"Գյ
Պէոռմարւսեգ էւ. գասս^§Աէոու.սգ կր գս§սէսքրկւսեաե^
բւսզմա՜ճոքս սեզէսսգ կր բսյր^ու֊րյ սւսգէս էւ. ւ/ր"
վւէևրհէՐ բւսրևկսյՏներգ կր^եռասաե^ որ ռո Խր^,
ռահքճէս1ւէսկրռեն րե 1^ր՚ե* գոս ւէսլեժաս կստփ՛
շհս ու֊ կր ՏԽաաա^ թէ րեչաէս աստսէԱսԿեռսււ. քեռ
ալսէ \\^աւասիկ ալս 1ւս քո լալու ու. գրժբախ^
սւու֊թէս/ե Ժստմաեսէէլե էւ \Տւ ես պաամեւՐքեղ^
թէ ի^չաէս կր աատա^ի և. որչափ են աշէւար՛՛
ոհս 1ւ. մարդոռ կեաէէքր աստսէէս^ստրսեր^ մաեստ՛
ւտսեդ մեր Ժամսւ1ւակի*ե և. «/է^ բեակահ՜ աշ–
1սսւրորեէ
կսրու–սա ու. յաւրաքազաքրս սկ^ Կրռչա"
կու.ահ– ւճոքս գերւէասաանի մի ^աչր կը ՜ճանա^
չեէՐ ես. յի օր աեսի դ1/^ք^^ **Ր ոոգւ֊ոց Կանե"
յով կր ի§օսակռկր էւ.ր բարեկամիՆ Կեւսյ և. ես
լռհ՚ե ու.՚ե1/1ւ կր դեկհ\ %կաէոեռէ %որա երեսը
- 104 -
;
աւի գուաոթ 1ւ ու֊րաի է^Ր^ քք^^պհ՝՛ 1^Ր^^^ ^
էն ռա՛նդեի ատա թաէէհ^ագին դիմօքՆստհր կր^ կը
խոր^էր ձ-ս/եր ^ոգահրու.թ–ևամի%
Ի«–/ւ եէօսակից րարեկաէՐ ոաոցուց գորա պատ^
՜ճէսռր^ ՚եսէ ռարմանաւոմ պաւուսսլսասեց սմա^
յհթ-կ. դու. չրգիա1քս^ *ֆթէ ԷաՐ պաաաԿարս քեզ
չրաաաա^1էցաւ.% Ո՛^» ասաց բաբեկաՏն^ չԸ գի"
տևմւ ք\ւրեՏհ դու. միալւէ կաս ^րուսադկմ*
1ւ.սէէէն* . • սկսեց ասլստ ստ չլա բաս ո1ճով սէ
պէսասեւ է
նսյ ասաոյ յէ աողպատկ գան^ու. պաԿսէրաՆ
ու^ւ^էյ աքկնչափ կուռ զրԱսԿաւոոեալ էր ^ որ ա^
յյ^ կերպ ՜ճարտստր գոզու֊թեաեց դա^մ՝ կսւրոզ էր
՚Ռցհի որու^ն մէ^^ րմ՝ Բ՚^ՐՐ ^ս՚րսաուԹՄւսսս՛
գստեձր սէպսւոոմսէԾ գր ու. ես բնսէւ.րս սւսկաս^
կսւՏ՜ էր է \քր օր բացր Ա՛յդ 1»^՝ երկէսԹէսկուէւ.
գսւնձսյրանս* սւսս/ցր թէ ՓղՔՐ Ր՚՚է զբօսեուճ*^
Ա. էւազւսմ՝ գսէնՏւերոսս Կեա% »յ /» ՚յ ւ՚^է* "՚*
ռա՚նռ րասսււրր^ ւսռաէտց ո 1ւ. Րց^ ^եռօր ՛ճար՛՛
սէԱէրութեսՈւ գւսսծւո աւսԿւսրւս1ւս փոտկուէսհ՛ աեռ
հսօս1ւե պսքրաու֊ստհ՛ էր է ք^ա֊եցր կիկր՛^՛ I՛– կրՐ՜^
կրե^ Աէեսաւ քաեսէկու֊թեւհէ՚ն^ ՛նույն՛ն էր% ^սւէռ
րեչ օգուայ զօրութիւն սպաււահ՜ կր^ "էՒ՚^է
"՚րյ՜էք չուերի՛ս ոսկիներս^ դիաես թէ ամբոզք
յանաա^ուրի մկ^ թաթաիւուելոէՐ ^արիւրէխ
աասե Կաղիւ. իբր թէ ոսկսոէ մաս՛ն ա/նացեր էր է
- Յէ)5 -
ԱէԱ աէսէցորգրս սորէԱէ գու^րգոսրսււոյ եր ԼսէսԼա՛^
Ծոս^ գուցէք սւ§Ն 1ւս էսուեր էոաեհ ՚նոՀև ոսեե^ս/ե–
Ք(# ո սկզբաես ոբրսւ էսաոսշ սր 1՚*կր ս^ՀԱ–
ասէէոհպսոո պԱսւոէքու-թհւ-նս * ոու.սս ուրհաէ Կստս»
^ճ1օ/ք ս՚էգ գւսն^ստէոկր սեհ՚էսւոունրն սրսքբրէ Ոս##յ7՛
ՄԱ ւ/առոս մկ^ դսււոեռե զրեքՆ ւհշք՚ւր՚ւ Ազոյաո»
սր րմասւոու.՚1է ւսռսէկր^ թկ քԼ^ու. սսւսգորհ՛ էրր^
քեզ Ր^Վ ՚զհ՚ՂՔ հր դէԱէէոաէՆու֊թուքնէէ սրուՒէՄաս.
ս/ք/յլ սէսծևն ուս§րեսր արու.ևսսէոս սէս՜ճէսռստևաե
կր^ բս՚էւյ Դէսոու. ոան1լու–Թհւ–Ա ԿրսւպոսոՄր կո
զրեըե սեոաեստէ֊ոոէսո սմաս աոկոս էսո^1էւուք^
գրւ–րսյշստՏութեսյմբ էԼս ՏարսէՈԱքՆար
\ձ§ս փորձառու. աւսւոսութՄսգԱ աուսսւ առ^
որգեվքԿ հ"% ^ք ւսռւսւ֊եէ շաս^ու. ռանեութռսւմբ.՛
արոսոստափոէէ չո ւբՆոսւ ^Ր՚^ցրր "ս՚ե-յ որ էս»
սա^ ժէսսանասե հ^ր ժանտսւ^ոսրե ոԱհյէՈ * /լ.
սւՈէչափ ՜ճւսրւոէսրսէձեոհւ գոզ գ ժսւմասսւեյ որ–
գան^Աս րաե գ ւսռս/Առ աս1§սւէւ.ոէ եր Լոզոաաէէ ԱՆ —
Տքքօ. էտէսեւսսկւսհ՛ սր ւր^՚րր^ *"Ա որշ՚ո Վ՚՚՚Ւ՚յՒր
դու. ժասԱքանսւեր դժսսսէոեո բերմու^ռգս^ Ր^՚Ւ
որ էսւսօր 4՚ք ՚Ր**7Ր ""(^^ հ4՜* ^Նւսէո է ասուր
չարս րւ.ր՝»^ ստսստո ^րսուսէ
Աբգսյ էթսէկորս ձ որգեստէլ րս1 Թգ ես \\ւ,եւյոսւ»–
րանր սրսաույ^րէէԱ ոք^մ՝ Կէսեսքռս^ե կուսուցս^՛՛
նեէՐօեզյ աքե էյ թէ էՄ^ ^ոզալք վաաէն վա»–
- 106 -
ՐացսօոոՄէք՝ օեզ Դւ֊եւոէսրաերս սոտթր^ որ ոս»
֊դրռ է^ղքոյ Կւսս1լ1§աս սոոստ ոոգոս Ա. հմասէոո^
■ե֊ դոկ ԱՏ /ե ակս չր դստաես րնչպգս րմասւոստեյտՄո
եր Ոէսւոքւ%^ ռոո ևս /""ցր "ւ. ւոգրս վշաստցսէւ^
■որպէ^ս թէ \\է.1էաարաև Ր՚-Ր ^1Գ պատու-կոով
■սսէրգեւու. մարդուն ստպասգսէէե ոոգե ու. սսէԱէհ՛»
մուժեք է
Ո՚^յ աւգաէս չէյ բա րեյէա որռսակ րմ* օր՛
■սուս հւ֊ր ոսօ^ստաացելոռ ^րթ "^1^ աշլսար^կս
ւեաու "րԼ^հգ ստրյթսէէու֊Թրւյե ասոսսէս§ցսէւ.^ սսք
ք^ւսսեոստւ. որ եւ֊ր ոսօ-էսէոստցոզ օ՚սյռյա/սՄր ՚"*
թանոսստբստր բսէղմէսԿոգ %րւ.լժսէաստշսէ չր լր»
1ւրնյ ւֆսււն հր^՚^ց Րւ"^՛ ստշքսս§րոի Փ՚՚1^1Րց
սերէսէ դնՄէոմ ՚սւե աեճ1§ստաստշէո սեԾԱէԱէաե պէս
որ կստսկր » ք^\^^^եձե իէՐյ ա^ես բապու֊մ՝ բարու.՛՛
^րէ-Ա էսւքբսէրեւսւ ատաՈաօ բւսզմաց» կ"Րյ ՚՚՚ՐԲ ^
•Ոէ֊րէօէէ լևրա
Աքքք էանձնսէսրսսսաաաէե ոգրարէ ւսաասէԱր է Թէ
լսրս§ո ստսհրստւ. աՆսաս սր էր ՚եստ^ որ սբս§էն
քք^ր աեձոս ոսէմար գանձե՛ր էրա ճւ ^^ր սեհ՚ու.»
թհա՚ն մկ^ Ասաուձ-ով չէր պարհ^երէ %ա չու.»
է* էր ^**0՛ որեհէ֊ղէսհ– ^ասաար^ թէ սօպն բս»ա
յ՚էՔ Բ Ա«««ոէ–ծ՚ոք ձևռռէ՚ն երնդուհէհ մարգեէ
բարերար \\սաու.ահ–^ ոհու^էՐ շաա պարգ1ւ.1^յ եր
կամի որ մարդն արււար անտեսու.թեամբ մա»
107
Լստրօա րնկերրն բսւժրն ոանեւու1%
^ա^ ր սրէո էսոյք ր դու. Թ՚կ ոչ \ձւ–աք՚»9ւսրասե
Լլ ոչ \\ու.րբ գրոզ ու.րրշ բա" նր պէսւոուր րՄԱ
որ մարգ չն§սոէԱԱս։ռսգ% Վյսսս զո մւոսւհ՚ոզ մար՛
դոր՛ հ բեու.թռնկ բնստեան Հ– ՚նաէաստւոեսու֊թևան
ԳՐ* Թ՚^ւ բաԱէսւ.որ մարուե^ Ասաաջգն աեսար
–դու. ստշ1ս§սաու–թեա՚ն դսէսիդ մ1^^ մ\է^րա–նոն և.
մեղուոն օրռեւսկու \;թկ ^ԱԼԴ չքոա ի եհՂէդա1էէ9Աևր
ԱԱէգչափ սաոէա^ոգաե ե% րր"եց գուզե աԱսրեսր
^ստմար ձ ա1էշու.շւո մարգ ռահ ռմր^րւյե ա1եհ՛ 4*
1ւստ առաւե՚ւ աարասքւ֊որ կ որ էէաաաէՈՄսէ ՚ և.
^ոգաէ ք"֊Ր կես/եք ո ակաքերէ
"Ճ9 Գ"*ր^"ոտւ ՆԼասէհք էսրժաե է;յ որ ռր^
սու. հոսէրաչեզ աԱչէսփստւ.որու.թեսգե Տևոփ սնաւ
մարգեր ոչ ալն^էսփ Աէսէօստեսու-ԹՄան ասոբՄ»
բուն մ^^ սու.զս/նի^ "Ր՚՚՚է »սգս»1ու.թաան
եա թՄրաԿսքլսքէո Կոգերոմ իաոգու-ր * և. ոչ Ա՛Ռ՜
չս՚փ անԿոգ սՈւեասլսսՅէՈՄս ւՐ՚^հ^ որ սոէՆպէս
շռաւլութեաս ու. զեղ/ոութեան ^1քղողեերոմ գր^
ւորրէ ք\ւ^քոր մեհ՛ ^մասաութեա1ւ չափ ու. եշր՛^
պգ՚ոռ Հ– ուօրզ ա՚նւոեսա֊թեան սգ^ "՚ձԳ "ր9Ւ՛^
՚ճաեսւպարո գաՆսի ոչ ր ^աքս րէուոոբրւ /լ ոչ
Ա//1յ սէշքսս*ր^յ ժոզովուրգյ եկևղեռէ^ րե՛
էոանհք^ 1ւ. ՚եուն էսկ մարդ ուր առսէնձբԱ
- 108 -
եեւս1Հբր §ոեէոեսեէՈւ ^էօմւէէր րսաստու1ւ՚՛ աոԿոէ՛^
եաևու֊թքւսե պկտք 4յ գՒր ՚"~ ՚"*շր*– "(հ՚՚՚ք հք
ու.զքւզ ՝ճշոյոլ.թ–ուձէ պէ^աք 4» /*- "՚է՛^ ասեսու-ե՝
կևոէ ստրգէսր Խդճմէոււ/եռ /ւ. \ձսաու.ձու. բս/ե
"ք^՚՚ւԸ 4՜յ "Ր գրւ՚՚՚եաւ մարգ ՚^՚֊ԴՐԴ բաօ–ւ^Ա"է
թէ կաւսերհ՚1ւ Ա. թ1^ \\ասու֊հ–ոէ բստժէ՚ևւ
\\ս որէէմԿաոո1ւ. ւսւս սւշքասրկրս մռրսքւ ւ/ա/>*
քիոՕ Կ"՚ՐԳպ գՐ^ս՚Կ ու. Լե§ս1էռ շւսւո ղանւսօան Մե
իրստրմկ^ ԱՈ ոստ Կէսմէսո անճհւ.ո մարգ ստռաԱ&ո1է
ւսէւստյևձրհ ւոնսէեսու֊թռան պւսրսէոքեսր ուհէհ
սէէււսւՄւ սստս սոււսպէ \յշԽար^ր^ րշհէանսե ր 1ւ֊
սռհ՚ԱԱսւու.ւսւե ր ր փառԱսսէ^ր էսէ՛^ ոստսւսրրր* "Թգ
Աոթա հր""3 Կասբւսւո /ն * ասոսւսե և. ՜ճոԽու.
թե աս ^ասեսաւո մաււքւուչ աե ր՜ճոււթեամբ. նսա1ւյ>
վարո%է Նոթա սեռ ղրկասռ կր գորձե՚1ւ ր%եՄ»
րու.թ1քԱէ1է^ սԹգ էԱէանւսգհ՚ուհ՛ ե1ւս/1էք մարե^
լող լսոաո ժււտաէու.թՄամբ եհ–կե*1ւ երե՚էւց ձեււքր ♦
/ւ գեւոի սմ1ս1ւ էորգւսռւսՆ գւս1ւձոս ՜ճս/էւապա ր^
գոցեեյ որ չվպզ1^ ժոզովուրգի՚ե որապարակրէ
\3ոդա եթկ չչո՚1ւՈ1ւ ՚^Ք^Ո ^ոու^ւ /լ յհՆւսմհհ–
ապարաՆքներր^ աւգ ք^^ՀԲ՚եին ւաա/ե/ւ է որ
աան ՜ձւսրաարէսպեա^ շստէո ար^ևսաստւոր 1ւ. գոր»
Ծալոր սարգիկ ֆէասու.ելով 1ւրե%ո մաաոա՛–՛
կ^^ կւլ զրկու.թւէ ՚Նմանապէս եթէ ՚եոսա թանա
կագին մատանինևրշ չչլ էէե1քն իրենց մաար^
եթկ ա§պե օր աարազ աարաղ ^անռ1քրժւեևա
յ
- 109 -
բով չր պ՜ճնադէւտբդի՚ն» եթհ բազւ/ախորարկ սեա
դանով չր լհէսնաեփ ^ք^հ ^ՐԱ*էղս^րակլէ սկ^ 2,ԷԲ՜
^եւու. ^ամւսր չր պե ր՜ճէէւ%ւս1էյ և. ք^"ԴԷ"վ "^1Գ ""*
յսսէաէսսԾ ԼեաէՀբր ^ւսսստ րէսեւսո ւսսշութ ու.
ԱԱսեւսւէսպկսւ եռակռով էսպրոս * ոէ-էէ եր ^ւսս»
^ր սէէս էքնստսր* գրտՄս^ Բ"/"Ր օ՚ր՚եսւոէԱա
ւ֊որստռ ալ. շաս^ւսվԱս՝ճէսռյէւ.թեաս "^(1 ՚ք՛ "^11
ւճուոերու% • որոո բսւլսսւ 1ւ. րրէսւ-ույւռս գո ս՚էԴ
ւսսկս սեշ՚աԾսէհւ էկգքոռհոր աւսսՒրսւսւոհ ւ ու. ւասի
հւ ՚ւսա վէորաահաԼութեսւս որ^ոցոս Ոէսրու.սսաե^
րոււ֊Ա նույոԱսՆ՛ ստւ.Մրւոգ գէաաճր ^ոէԱեէ ժոոո»
վոսոդրե Կոսէսլւսրստքլ • որսլ1^ս որ ս*Ր՛ էքբ Ր՚^Ր
■ւսշլսաաու.թեան բայ՚եՆ՚ն ր1ւռունրէ
Ալ. գրսէՄԱ գու-յ է/եր րսկեբստեէսն եեանռոն
ՏէսււսսԱսրսքկշռու֊Թրւե աւսկոդ *եժստր՚1էեբ փո»
չսս/եակու.թ1քս/ե օրէ%քե կ% Վ^ասե սի ուր աև՛
ղկն կամ՝ որ ազբիւ.րկն կր ժողովի՚ե ու. կր ծո–
վանաե էսշէսարկիս յհհ-աաանռ և. արռոսնակս/ե
դան^Խր ♦ աւգ քւնքնին մեզ շաւո ւաէանի կ* ղի
դոցա մշսէաԿոս վւոակ%եր^ ժոզովուրդի աշխա՛
աութեան "՚ղրի^րի ամներկն կր վաօէ/Ա\
\^րաԼույտք է 1ւ. մեհ– իրաւուեօյ որ "՛էգ
դան^ու. վաա1լեեր աևգրկ՚ն իրենց ա1/եերր դաո,^
սաս և. աապէ^ս յիշ»՛ շրքաՆ առնուն^ ՚^Ր՚"1 Թ^
ՀՒողովու֊րդիս Ա. թկ սեհ՚սէաաեց գսւրսւսաահա
- 110 -
սևր ու. սէու֊նեեր սրշսէ 9ր"*ՐԲՐ 1Ր^"1"՚ւ 11՛"
1-ւսրթ ու աւոուսբՄՈ սեաե% ^
(1ւ֊սսքր §ա&ստպ1^ս եո սեզաԱչե՚ե ուզրզ արե^
ւոռսութեւսն օոդնքրե գգս սւ/ն յեհւսաուեբ^ ձւ
էսւՆԱս1ւօ բւայւաոոո 1էսփշւոասհոլ.թեւսս Դէս րրսասէ՝^
Տս//՚^Հ եր ^ամարուրն սոթսւ* ՝ ււ. մրան գսս մստ ւ^
§էԱւՆէս^դոսութեան էասւփսւնստրստր եր ւրԱրհ ^ "ՐԲ
ժոոոսոէ-ոգր ԱԱսսւուսկոո Լւ դսէԿե րու պպբրւրս^ր
առելկս ւեէոու սէրա.սսւո՚1ւերու. ոսււէս^ւսէւրսու–^
թրւ֊ն 1ւս կր խափաեէսէ Վ^ասե զի ւսշևէաոկհս
գեզւսրոււքսէորց Ասւն<էսփ ս/1ւ^ու%^ էս1ւ^էսմ1սր
"(հ"՚Ք"ՐՐյ Դ"Ր "րշ՚ո կսաեղՏ–/^ ստռուեսասյգկսէ
^տս՜ճէսրսռրու. ճեռօ ^ գոքա րրե%ո սէէանսյ§ՌքՏ՛
մասերոս սեհ՚ստէոանո մէսւհւման ^ւսսար ես է
1*րւսւու.սռ ս/ու֊րեք ստշիսարկրս մեծոսւոէսս ո
որ ՜ճոէւ ու. փառստւոր կեւսեօ յէսրե՚ն^ ՚մրէս^
թկ չասռնհէոյ չստփէսւորութսս/ն ու. ւ1ւսւսւչու՚՛
թեւսս սա^յաեկսւ ^"՚ւց Թէ ՚եոքս§՛ ս՚էԴ հրսւ»
ւուեռր սրստլե ՝հս/1։սյչ1քե րրւսսոլնռ^ և. զսէ^
րսսէ ոաս՜ճուրռ սսււասրեէոմ^ մոէւՆաե ու. չր էր՛»
շես երրկռ սրւ.ս բէսղմսւդրմր սրսրւքէքերյ ստէսրԼ՛–՛
քրկ ՚^յԷ "՚*^"^"""՚–ք^ հ՛֊՛^ յէաւկև Կոււաւոմ^ թոզա֊ե
\ձսէոու.հ՚ոէ րանր^ թո ղուն բսէրեգորհ՚ուքյ՜եան–
պստրսԼթհրրյ ձՐ(ր2"^՛ "ՐԲ^Ք ժոզովա.րգր ստզ»
ռէսսէնևր ^ որրեր^ Կրւաէօւնռր^ անօգնստկւՆն Թրշ^
ւաււներ 1ւ հրհ^ց դո^ւևրու. առա^ էէնկաՆ 4հ^
ք
4
է 1 ,
- 111–
րքսւրց ւ^ւսզա րոսն ե ո ^ "ք^կ մոո–1§ւա/1§ սոքւս ո^
րեսց ^Աեհէսսեհ պստրսւէսկԱսսա^թ ևւսս ռհրհեո–
ս§ս. աաո/քօրսյ Ասււ. ւսպգեա 1ւ. ազգւսւրս ԳՊՐ՚՚Յ՜
%երգ եք31^ էսզգո՚ե լստււ-ստ՚^ոիմութեսա արստոեսէ
՚ճէԱէքթէսւ ԱՈ ռու1ւսէւու~ ուսւՈսո որե%ռ գանճս»^
րւաԽրե ոա֊ռր ՝ չր բանւսն, "Թտ ^ս*1րեսեւււռ՛
ռսէոգաւ֊սւ^մէսն ^ւսմաո Կւս։րՄեէԱԱորու–թ ևսա
յեհ– սվէսրալԼբներ չր կա$ուսրե%* "Թէ ռսէիա
լսէ^ոոե ր է հո ոստ մհձ– պստդսւգն1քստյ 1ւ. Աէսասէրս§ո
եղեր ես երերրկ եէսո.ԱԱէ1ա րու^Թեան ձ րնչպէ^ս–
Ասռաթր՚1տի*էէ \Տոէ1ս1քփ^ որ զ՚շ"ք1 ճաեովբաէ աուն
ու. ւս^ռաս» "^(7 Ա՚ԷՔ^" ՚յ^"*Գ "^՚""" ^՚^Ձ "՜ էՐ
ւրշե՚ււ "Րբհք Հ*^(^՚՚՚( ռսէոուսհ՛ էոաՅտ ր * եթէ^
սոռւււ յեր0ւսաէս րրենց սաՇ՚ու–թեաե գանծև ու.
գոէ^թ փէսկե\է էսռ ւքէսրռ1լաԱոն ւՈէսերութեսՈէ
թշու.սէռու.թրէյե • յոէսլէւ ու. սրւսւ% փսւեւես Աւ#«
սւու.հ՚ու աոԱ-էսհ^ բւսրեռ՚նե ր * էւստրս սեէ^էսւագ
սեզանր% մերւսէ* Կստգնրն բեոհպհ ու. հ՜րրսյ»
սրն^ գգԹ սեոէսերե փշրէէ/էոթևՄրփւ 1ւ. սլաէասւա.
սէ սաս§լ.1~Ն չր աան ԱսշԱւԱսրԿռս փոոոռսերու.
"գ9 րսնստհ՛ է^ւսզա բոս սերունդ ոբա^ս զր ոռս»
պա^րկ ^աց ա.սւեն ճ. "՚էԳ պատառ եկ կաաա֊
^ով էրե՚եց յերկու.թիւե ձ՚աձ-կեն կաւՐ քիէքեց՝
ղհրքեբ պասէ§աոե% % ասմկււ էսմէ^ ստսես յ^եււ*
որդն Աէկ հս\ աւդսլրսր մեՏ՜սւաունբ էսեիբաւ ե՛ն՛
Րրենց անաեսու թ-ես/էէ յկ^* ա%իրաւ են երկ՚ա.
- 112 -
"էց եւ, "Ր^րՐ աէՆստ^^ $ւէ(սօո Ա. ւաէ իաեան ^ ո–
ք"9 ՚*""^Ր Գրրսւ՚՚՚ւս լ"–Ր Ն^՚-Ա՚ոարԱԱ^ւոյ սսոսռ»
նէսռսււ * (Ր\^աւ ^եղ էւեհ՚ւսւասսռո ^ ոհ ւսէես§էսւ»ռ
\\ւսչԱՍէ1ւ ւււսսէեորեթ ւէ/՚յրէւսրկրս սեձ՚սէւոույսներէ
րսքքո սեշ՚էսպկս եաելւոսււրմք» որգեաե^ "Թհ
~4էէրդԶսր ւոնէոեսու.թրաե բեո^ւերր յհէսէհ մռՆէԱ^
սոանռ սերէԱէ բէսրդս քք% սեսհՀբ աւժս ժողո^
,գոսրդլէ սրւ.ս գասսե րու-ն կեանռր գԱԱէոեի "Ր՚՚Տ
ճս/ոօ.յ վր՜ճակ Ա. սւսահճէս1» շաա սաղսաաեքէակ^
1;^ էւ. §սսկն նսւոգհ սարգրԼ ււ. ոես^ւսԱլէօ րւ^՛՛
րաբասչոլո րրե%ո ուե1ւյ1րու.թեան չափով ու^
դՐդ ւէ9եւոՄսութեւսՆ ^րհ"ԼՔՐ քկս՚՚եւու ասւրւոէս^
Լան էն է
ւսէչակս րրաւունռ ւոու֊ոնռ սեհ՚էսւոսւնռ ^ որ
յդ՚էնռ ասաև՜ճաեհն պաաշա՜ճոզ պե ր՜ճութեւսմբ
աարրնյ նուն րրէսւ-ույեռ սուԱԱէսնռ ժոոոմոդաա
եէսն դւսսերունյ որ որեսռ սյէ՚ճստերե ու. սաս»
«ոստկրն Կսէմեմաւո չափաւոր պսէրԼեշսէա-լս՜Մտսսբ
քսարրնէ րս/ւռ երբ1^ք որսււ.ա–նռ՝ Է"՚ԼՔ Ա՛ս՛ր
՚յ–ողուէրգսէեւսն կարռո >ա»ւե գ»աէԱԾրոԱ1ն^ "Ր՚*9 2"*^
–#>ւ. սսէսսէսպ Պստւո չւսփստւ֊որ գ^ որ սղբստ ե-Ա
ոանկու.թեա1ւ սւենչով ձգաեն սեհ-ատանռ պգս
՚ճոքսագո/ե կևանռոէ1 փ^՚՚րհւ^ ՚""– ՚^էՐ^է ^**՛^^՜
րէէոմ ոչ նալսասւՄԱու.թես՚ն /ւ ոչ չսէփսէւ.որու–»
թեւսս անաեսոդ կշՒ^-Ր^ Տէհ թէպ1^ա ռստղստ»
- 113–
ռս*§հս օրա^եբ սւղաաու^թհաՅէ սու-էոասէ ժողոսու֊ր^
–էւքքե որ ուրաբաԱչհւր մարգրկ ոոև%ց գուբց ե.
Ր՚^ւրց բստՈէսր^աե էոէր ւրսՄւոյ^ էսզաւոաբէսր
պսէոու.էա^ սէօասէսէռսւո ւոկսէեսես Րրեսց ղեասեքրւ
Աք # Մրանր թէ դո բա Կսւմար 1ւ.ս չ^՚փ ու. սստ^»
էհսս ոբոշգր "բքքԲՐ" եասռստսէսրութրւ֊ես • ոբոս
թ ւքրէւս աեչէսփասդր ժոոոսա^րդբ օրտւքուէ ու.
սբոմ ՝ճա19Աէ^բ հ՚֊ր չւսփաւ-որութրԱ֊ե հ% Րէսւռ
յոթ է ոաբԼ էր դո բա Ոէսմաբ օբէնօֆ վասկ զի
թկ էսշքսս^բ^ի և. թկ էսույոե1է% ւոնաևսու թևանն^
.ս/ք^ օբֆ^ռր շստտ բեասեան I; մաբդոԼԱ սեսէսց
՚*^9 ^ եւբւսքանչէլբ մա բ գոց բու֊ս էր՛՛"^
կեա*1ւքկ*1ւ^ գո§ռէնյ էւ. գա*եձ1խ կչլ բզէ՚է^ \^ոա
Կական ու. բանսէ^Ոբ ա%էոեսու–թրւ^ս կու^սու.^
ցանկ որ մարդ իլր շա^երու^ է"*փ՚՚փ կոսցա՛
զավարիէ
\^սկ եթկ ՚ճոխասէր լք՚^^Բ՚Ժ է՚^ր չ^փհ՛^ բ
դուրս նկբահյ աշխարկ Գ՚՚՚Ր՛ ^Ր Գ՚՚՚՚^Կ "՚֊ կբ
ա1եզագրկ% նթէ մարդ^ որ է՚եռն պարզ քազա՛
ռացի մէ է ու. չափաւ֊որ շաԿու. "՚էր^ պարզ
էոու-ն մէ իրե% բաւ.ակա% չհ Կամաս րրր^ պեր՛–
՚ճասի րու֊թևաււ ցւսՆկութիւ^ զր*Փ^ ԳՐԳ՚՚–"Լ՚"ւ,
կբ ձեո^սւբկէ 1էշի§աեհ մալեւու.չ սքպաբաեբ մբ
շբ""ի ձ՚անբսքգք/ն կէսԿ կսքբէսսբ%Մբոմ զսքբդստ»
բեի սոէ^էպէս ՚նոլ.սքսաո4^թ իւ% կբ Կսքմաբր սս*
՚Կսարոաս ռստլեի հշիփաեհ կառռ կբ %սաբ^ ^ Ր՜
8
- 114–
ոէտւպսքրաեէն եասռՆր ս. եր ցու֊ցամո/ր ասշէօսբ»
Կլա սւռս»^ գ չաոէսչար սր պեոհ՚աեր սա աաւչա^
փսէւ.որ աՍաե՚սութեաե է/գ^է
Աոյլսպգս եթէ սոտլստսաե ստրկեսասօ^որ սՐք
որույ^ ձեռռՆ ու. սէսաու^ռ ստրկեսսաէ գործ՛ ու՛^
թեաե ք/^Հ ռրւոսէոեր 1քե ^ յեհ-էսմւււհ 1էշ1սաեո
մստէհաեհ ւիեեի ս. Րւ֊Ր (/Ր" (՚ԲՐ^ ոշ1սա1ւու.ւլւ
սորասմարգո պգս ա՜օնս/զսյրդՄւուք երւէ ու. *եա՛^
Ղ Լ"՚Լ 2Բ9.ւ յ՜ողովու.րդե Կրաաարակ1է ՚^9^ 9"19
՚սքւսւոս Թէ աւ. ես սստրոզ ռմ՝ ^ՐէէՐւ ^ս՚Ռուսա ւոո*^
Լրե%եոոէ֊ն ոևսէֆ ևս չսէՈԱսչար կր ռևզհ՜ստ՚եր էոյւնա.
սասու.թեւս՚ե *^9է
^քճ "՚ւ 1ւ՚ Դր"՚եր ու. չր ՜ճա%չ1էար^ թէ
սււգպրսրսերս սօ^է ր%ւոա՚նհթեերկ% ե՚եձ "Ր՚^Գ
ՏՌ ^՚^^՚֊^"^հ՛^ յէ*եչ1ւ. իրիկուե կր ա1սկ « աա՛
րևբս թ1^ օրսէկաև ստշիէսւաու.թՄԱքմր ոս շա^ոմ
եսւպրրե գղբաւ ք^ւյ§Աքէէ էԱ՚էԱ՛ 4 /^4^ "՚1Գ ՚էՌ
^ստսրրութեաե աեոստրեհ պէպքեր թէ պստրաա
քոմ և. թէ քսսքր^ւէէկաե ւֆ հոցներով 1ւ.ս ՚"՚(՜
թաչթ՜ևն^ ոչի՚եչ փոչթ չունին և չև% ^ոգա՛
ԾՄր երրէռ^ թէ ստլգպհսհ աե ա՛նսաս կեքաՓր
մր ԱէպստգսէՌւ րնաաԱԱևսէն կևաԱթհ% կորհ-ստ»
քձ^ալօսսիկ ալսպկս կր պեոհ-աԱի ույշ^զ աԸն^
տոէսութէան օրէնքձ ույլզասէր որգէաԼ իմ^ երբ
յ-ոզոէէքլրդէ կարգեր կաեցեի^ Ւբ^՚^Տ ք՚փ^
ու.
— 115 —
I
պէա կեանքյ չքւէնաւ1քւով /ւոենց դաո^ ու. 4օ/–
րաչար աշրտաւոու֊թրւ.%Ն^ է/ոաս^էսւոմ Թ1^ մարդ
թէսւթկ ւսշ1սէսրկրս յհրսէէէ
ԱքՕ–^ ժողովու ոէի քազաօէսցհյ գել ղաոհ^
էոէր յ հ՜էսռաի ոարուսսէ^ ւսոռաա^ առ ոստս^տւ՛՛
Րէ՚^ե էՕսդե հտււրգր մարդրԼ երբ եեսւսքո աորնէոՆ»
սութեէսս ու֊ղզու^թեսգււ Լր ո§ոաորր1ւ^ սոպստ ճ««#–
Նսքպւսրկ ՚էհՊ Ր 1ւ"րոսսւո կերԹսէ§* սոթա սեշէո
իւ^րեաեռ ԿարսւոութեսգՆ եր թէսվէլա /ւ. էսզ՛՛
օսօոու֊Թուե շոլյո սր Կասեր 1ւոցւս սերէսլ Ր^^
ա1^ս ԱՈ արագոսէե սուրԿասգասէ \յ,ւսաՀս Կէսսաս
^րւզաՆորոեր մաարաքսէզառրե սերԱսւ* սուս օրր՛^
%սքԼ արար ^աաար Բ՚՚Ր՚Ր գսէ՚֊ս՚ռէսցր ժոզովրր^
դոց վևրաատլ^ եթ^ անցեալ փորձևրկ՚և և. պււ.^
գաեգստցւ֊ոց տնասեր օրրնէսկէս ու֊շարերելով
չլս րսււոու֊րԱ •
է՜յ "Ւր^ւՒգ հմ՝ ^ամու-էի ք*՚՚9 է յէ՚" "՚–
ո-ր ր սասէեսութեաե "՚ք" գստսս^ ււու. որ դեռ
ՈԱ֊սաեող ես ս. աԱսնսէւ.րԱ սանաեսսէեսքն եեսուօրս
յէ9 չհ մտսւրէ ^ս՚ւց քո որգհասկա՚ե մեհ– պստր՛
"՚ոՔ" ^$ գրւոես§ւ ու. երստքսաս/գէա լր"եի թէ
ոսսմաեգ ու. դաստոսւրակութեաԽգ ^ասար որ»
չափ անքսնաք հ՚աասեր սէրսւհ՛ ամ1 ալս սասրե
յհք^ Աքնաեսու֊թեան ^աշիսն իմ՝ չափէն աեցու.»
- 116 -
ոհ^ ւսՈւ սւպւսգսէսէս ւուսոսյ ւորուս կեաեռրգ
աւոոԱսբեր ^**ՐԴՐ^ՔՐ ռսւղսաէսգէէոհկ պուոհ
ռաո1քսէ
է1ւս/ւրյ որոեսէկ քւմ^ ու սոր էսւժւք^է^ որ էսլե
աաաոաւի՚1ւ է^^յ էորուէՐ գուռէ ես ի գերեզսէսս
ի^ւսհ՜ ւհ^հ*^^ դու. ող9 Տնս^ւոյ^ բարւ–ղբ սաաե»
սեէէ ոո կհսւսօ 1ւ. Կստ§րեսհ ւէնս1անոռ% Ծա Տօ#–
րույսա սէս՜ճսւռասշսէկ ռսէոսԼռաօր ^ե՚մյ որ բւսպէէէ֊ս
գսաձ թոոու.ս օեզ ժւսուէսԱգու֊թրւ֊սէ Մր պսւս»
գուլսէՈ ԳՐ՚֊՚1՚*^յՒ ՚^"Մ "^ ես^ 1ւ. օո օ–ս»ռան»
ռ.ու.թ րոհէ^ սեր դեոհ ՚՚^փ՛ "՚֊ դաշէոե էւ ԱԱ
Կոդ սեւսւս կր թոդուս ^եդ^ ՚՚^Դյ ՚*Ր էԱ*դս*ր
սւնդսւս ոսկեդանձէ^ն ա1ւրսաստռ աեկոդոաու^սէ
գսքԱձ կ* ղոր ես քո ասէա1^ ժսառաեդեռո^ /ւ.
ւ#///ւ սւնգեն սյւսւնդ ոդ^ ամրոզ^ աաոեր եէՐ մեՆա
չև. ռաաօրւ կօթն ւսեդսօ/՝ ի պա1էդհւէոոէ.թու%
Ս"1* ^ 1՚"–Գ"Տք՛ Բ^*"՛– "Ր ԹՒգ ՚^հ դեաե՚ե ՚1սք
՜ճաէւեւկ ՚Ա^՚^է "՚^^ք֊Թհ՛^ զՒ^ կր ս^հպէր /՚֊
պա րսէէսաեստ րռ դե" ե բա՚եսէ կր ւ1ար1^ո*1տ% Աք/
սրշէո սէշլսստաեռւսէ ւսմգե բաե ք՛^/ ո՛– ՚ողւս^
§րՆ կալու֊սւ&ներս աստԿեր
սւէէսէիւ. 1քեդ պստրսաէսկսոէ կո կսյցուցսՔ"
սեէկ Որդեէսկյ որ Կօրդ Օ ր Ոե Աէկ ե՚ե Կեսէևես^ Օ/»–
լով կեաեքոփի ^ս/եսքցեր գրլյլ սկան ւոԽս»եսուա
թեէսս սգ^ ւսօւսք^սքդեսեր կս ռո մրտռ *"1Ա դ***^
սերովս էքշակեցե յ որակս զի դու. և.ս քո Կոդերգ
117
ու. դաշաերգ րարւոք մշակ ես է Տես գու. է այլն՛
ժամ՝ աչն էԴար արգաւսսնգ մոզերն որչափ ա՛
քսաա խռա ու. ցորեան պիաի աա% քեզւ
նթ-է ող^ ԱնաէՐ ու. ^եւո քեզ գհպ հ 4ա#–
րենքւք դաոՏւամ) վաշ^ որքսքե պխոի ^ր1ճու.ի
^ոգիս^ եբթ աեմԱաէՐ քո ւառա^դիէՈէւթ իւ.ն Դ^՚ւ՛՛
դակաՆ ւոնաեսութեան է^^յ "Ր"՚1 ՚/"*՜ Բ՚^ԲՒ
Օրինստկ պիաի ւյ՚նիս ալե խեղճ գիւ.ղացւ.ոց ^ որ
Կոզագորհ^ութեա՚հ աո^եաոի՚ն մկ^ դեէԱ. մ1ս1էուԼ
էՕւացեր են։ \քիթԿ իրաւունք ու.նինք յեզագ՛
քել զիրենք^ ^ԲԲ ՚"–"՛"–*® չու՚եինէ նմ՝ /ւ. քո սե՛
պուկ պարաիքն է զեղացի յանու.1լներր զաոա
Գ"՚Տ Լ ԿԱքրե-որ ԼրթութիԼն ասքր ֆոոճոմ
կլլ աեսնաս դու. թկ թնչպկս ւ/անկակիցնե ոգ
շու.սւով կր §առա^ադիաՈանւ ^դիւո1քս գու Թէ
գրւզսքկստն գսքշաի ստոսէէո մաեոլյ/եե ր ռա1ւի սքշ՛՛
իուժ /ւ. կորովւսւՌ՚ո են է
Վյեր^ին բասն^ ՚Օ՚ԲքՒ՛^՛ ^հ Ք^նի խո սա ե-Ա
ս^ւ֊ստնգես քեզ^ որգԼսքկ^ և. սւապկս աւարռեմ^
*"1" կրթ"՚կան գասգ^ որ սդխար^իս վերա է
կեանքգ ուզղավարոզ ուղիղ անաեսու թեան ղե»
կշե կւ Ա^ւ# ղեկն՝ քո ^երկագորհութեան «/ա–
՚ճին պէս ուղիղ բ՚ւնէ^ Լ մի թո զուր երբէք որ
խոաորի» ղի աչգ կ միա^էէ որ կեանքիգ բոլոր
ակօսներն ուզղութեամի կը^ վարկ. Լ մինչև, ի գե՛՛
րեզման քո ^տսց Լ. ^արէէսաութիւն չի պակսիր է
- 118–
ՏԼգ"(2յ ԳԳ՚՝17^ Աք#ւ##/>ւ–0՚#> ք բս/ն իսրկէսմաոկռա ս. մհա
ս*ւե ոէսռոս էսպրոս դու.* էէսՌւժստԱ սրմոոնսէս
յէսրոեոէ֊Թեսէև շեոր1*ե ու. աաարւյ աեասեոռ եր
Կաւ֊սւսսէրրս* սւսպրրսօորս Աէսև. սաոէէտւրո*սօ/ոո
^րն^ք՚էք Հօբ դհ"^ ՐԲ ""Ր*** ուսոէէ ու.էոես 1ւ. ռաքև
չօր^%ռսէ ւյոսե բերստսու օո^սութբլյտ բԱսւ.ստես»Ն
չէգ է^Ա ե– պէսրւոէսԼասս ես արգէոսէ/բռ փասէսս–
ւ^ոբէվ զսւ/եէ Երբ ս^ւգոգ կր եթես^ ՚ճոյսօաղ մհ
սւունռր* "ՐԲ էսրտերդ կո Կա^մա թսէփօտհ՛ ու.
քքնառորգ Կսքսսեր Թ՚^Ո^ "/՚ ւոէրրսեր^ որբեր Հւ
էսոօէսս^եր յ-ողովե՚ե ղասլհւ \]^էսպI^ս եո աաա»
ուիրկ \\սաու.հ^ու օր հ՛ևաց \Տու,րբ գԽքէ Ա«^^
սւրմահք1/ե բէսյ-րս ու. տստսաեորգ աուր Աք#ք#ք«ււ.–
ձ^քքքփ €Պս*ւոու֊եա գՏէր Ր Ք^ւ՚՚Տ "՚րգ՚՚՚ր ւԽ»ւ»ա4ատա
եոոյ 1ւ Կուն ՚եմա պաու.ղ ր քքց Ասրգարոա֊՛
թեան արմւոեառէ Ա^ 19 ցՒ^ շաեմարսւեք քո ցո»
րե՚եոէք 1ւ. ^ն^անռ գրեեաւ. յթոմ աուսօ֊ել ե-Ա բՐ՜
զխեսցքէե։՝է \\գա^ Կաւհնե ՚նմաե աԱոէ֊զիզ էփ
բաժստ%եր* աո արդար ^բհւհ ՚՚(հ" Աքաուզգ
ոաճոէաագս նու.րրէ \ձսոքուօ՚ոէէ
Աքք# Հ– ա լաս եկ ^ացե% ոս բասնբՆ ՚^՚֊գՒգ
ա՚նաեսու թել*ե ^ /լ. ես կօր^1§եէՐ ղքհզյ որ դե ակ
րմ1 որ բուոր կես/կռրգ §11^^ ոս§ռ1ւ Ասռստեռ Ա<՚«
էոու.Ծու բաս ես չուսաեսգ աւէ Կս*ցն ու. բան ր
սեասրև եէաոՖեւոս կեր* որաէս դե կեզթ\բգ կսէ՛
էոարեաւ ւՒ"Ր^ ^ դու. Թէ առ \\սսքու.ահ՛ ե. Թէ
֊119–
.ասռ մէսոդոկ աէսոէոհբևերգ սաասւրԾւոէ/ րբրե.
Այր գար ու. ԿէսւասւոԱսրրս ահաես ապրրս ա-շԽւսրա
՜Կրս վերար Շրշէ \\Լեէուսրանհն առէսկր^ Ք^Գ
էան&նուահ քանքար ր շակհցոսր * զի Տերո^ առա՝
^ս– աաէոս§սո»ան ոէ-եոս ւոէս ի եթ1^ աԱ^ոգու.ա
թեէաէե յէւէրշւսմանոն մգ^ ՆրԱսրեէոմ ակշստդ աստ»
^հս ռաւՆէ Րսե սԹԷ աոսոսհմ ոասււ1րրձ ոսւէոու.ա
ՕւսՆ1րսյ ՝ք^րրսսէոս գք"Գ ք/ր Դ՚^՚ւհ* *\\պսրւ–՛ հ՜էԱա
ռաւ Բ"*րՒ ^ ոստւ֊ստսէւսրրս^ որուրւհսէ1ւ. ր սէսկսէա
±.ու.գ ուսւէսսէսէրոէյ եղեր^ ո ԱՄրստւ ռւսպսաո
ճ՚օ/0/ււ.0^քւ 1Ք"Գ* սուսէ ւոլրԱսլսու֊Ձ– րւ-ե օեւսոՅտ
քո։ւ^
/- .՚
\էնքնաշխատուՏՒիւն՝ ւՐարղոյն բը^
նական պարտի բ հւ արղ՚ք՚Ր ՔԸՐ"
տինքն էք խր կեանբ պահող ա–
ւ/ննէն առաւել պտղաբեր յոյսն
է* ՀԼնիրաւ է ւՐարդէ 0Է ուրիշի
քրտանց ու ձեռաց հացին սպասէ*.
ւ<^վաստակս ձեռաց քոց կերի*
ցես* երանի է քեզ ել բարի
եղիցիսոք կը խրատէ Գաւիէ^*
^ս/նոսր աշխաաութեան դաս՚էէ ու.սար^ և ՚եոլԱ
աշ1սաաութևա% արդիւ֊՚1քքե ուզիզ ա՛նտեսելու,
գասե ուսար • աթէՐ եկաւ. կարգն որ ժոզովոսր^
դին ինքնաշխաաութեան գասն սկսի ւՐ քեզ. ու՛–՛
շի ու-շով միա դիր դու. վասԿւ դի աչս ամէնա^
կար/ւ֊որ դասն կ^ աշխարհիս աչլ և. ալլ ժոդո՛
վրդոց ւաոօս^դիմութեա՚ն^ և բարգաւա^Տյան
յի^ս^^սքալմստն՚ե ու. ՜ճան սէ աստ րկսւ
Գաք^ ի յիա աէԼյ որդեակ իմ\ և ես թուեէՐ
քեգք թկ^ թնչ են ժոզովրդոց ինքնաշխաա^^
թեստն պարաիբֆերը^ զորս նա պէպթ Գ է՚֊բ /«•*
- 121 -
ւոր ՚էեսԱսռ սգ^ սքշիւէսաե ւոս^ պԹՆ1քւոս կաաարեր–
\\շէւարկես ՚ւ^Ր^^Լ ՚՝ I*՛ հցհ "է ՚"ՂԳ ^ քք՜ո»
ոոմուրգ^ րէ-Ր եեւսսռ սլստ^ոզ^ աեաեսոզ ու. բար»
ւ.ոբոզ ռ րանւս^ան մշէսևն էյ Ր՚-Ր ս*րւ" ղ*^Ր*^Գ՝
մԱԱ՝ճկալ1§ 4յ է՚֊ր ս1էրմ՝ ցւսեոզ ու. կնձոզ քքկք՛՛–
սօւսէսրձ սէշլսասէէսւոր էյ Ր՚-Ր գրս^Խաս ու. ււստ՛^
ոէսսաէսսս ռաձագոր&ոո աստրս9րպպւս%ս էյ ր՚-Ր
աուս շր"ոդ ՜ճսէրւոստրսէպեսէե էէ Ր«–Հ» ո%աաեհ^
կէսս կեասքր1է պէսւբերն Կոգսքցոդ ՚*^էր *»*- ՛որն»
ակսկ էյ Ւ՚-Ր ^"՚քք "՚՜ "^7"՛^ ասէւորսէսէոոո մսւ»
աակարար ծ^հուբն էյ իլր էսոոսևսա ^էնաոող ^ա1։»֊
՚ճսէբես սէոռրւրե էյ Ր՚-֊Բ գոոՆ-արաերե սհօա1ասւ»–
սերր դարՏ^ւոզ յղհչ ՚*ոգե՚1ւ էյ իւր ա՚սձե՚ե մհոա֊
կութոսե ր պւսասաւս րե ւու. կասքլ.էսգորհ–Ա է* Ր՚֊բ
էսսէԱ շսէԿստւես՚ճԱԱէւ ութևսսՆ մաճսէռսւկան և. Խստ»–
ԱՈէ-թաւսսս էյ րւր դաոոռեսր շր^ող ու. կստր»
գսէդրոո րւ-Ր ր%կերւսքւաՆ ԿանգսւսակութրւՔտն է^
էւր մաԱու1լէւեր ՚1րկ"Դ դասաոարստ1րէ էյ Ր՚֊Բ
ներկա §/ք^ ՚^է^ գորհող ձեո^թԱ^ և. ապագա է րՆ
յէ9 սւսԽաաեսոո ասչքՆ է* վեո^ապէս ժոզոսուր»
Ղւ ՐԿք*^՚՚"շհ՚՚՚^՚՚՚"՚֊Թհ՛^ աէ1ռհալև Ւ՚եչ էյ ւսչէ^
ստշէէէսրորս սերէԱէ Ր՚֊ր աււէսեօևիե էսոԽ
^էէոք է 1սեւամււ9ր ու. ^աե^ս9^ ժոդոմոէ
թէ Ր՚֊ր կա-աեքն էսրդուես^որոդե յրգհ/ք^
122
որչափ զօրսէւ-որ և. որչափ շաոսւբՄր էէ ԱԲ
՛ազգ Լ. ժոզովուրդ^ ^Թհ Ւ^Ր (ք^՚՚^%ք ե. բաաւո
ոԱ֊ոհշէ եաս1/նեէսլէ;ա շստսք ռնէսնւսե և. §§ս§սէեր է
յ^հ ՒբՐ"– "Ր"^է1է**1՚՚ւս աւաւկ սր գոշՄրա-սա ծատ»
ւԼՐ Ք՚^՚^Ր^ ^հ9 ^Ր Խաւաւս^ և֊ էսուԱԱԱՕտ ոչ
^շան ժոոո91ու.բդէւՆ էսնժեւտևւր ու. ռեստեաԱ
պւորէոհջԱ է^^ որ Ր՚֊ր էԱ՚էքե ոնքնոն Կոգա1^
բւ-ր աս բակ րեբ% Ք^^ոհ* էսպաս Թհ "յ^ էսոան
ասոաևո ռստոէէու. եբ Տնասէ • կր ե^զՐ "^ ^Ր թօա
թէոփի՚ե ռորե%էս^աաևր^ 1՚Թհ ^«՚ ԴՐ^՚՚Յ^՚՚Ր՛
զաս ասոսկստյան սաստսէ^է Ա#ււ ՜ճշմարաութլււ֊ե
հմ՝ կեաեբհս մէ^ փորձով ՜ճաեչցաՏ՛ 1քմՀ դու. որ
դեռ անփորձ ես» ուշ դՒր% "" "Ր ՚"՚՚9 **"*֊"^՚ր՚1
^ստսէսեէք սեպ%
\\րս9ու֊սէ թռչուհէ՚և որ Թերևս ստրա ոէ-սա՛՛
ակն ասռեր է ւսա §սւրէ/ար սէնույ/եա Ր՚^ր Բ"0՛
՚Կասեսէւ.որ արսէո սր մկ^ դեեէոյ ձստգեր . Կստներ
յէւ կս^ւսասսաս ձսՅգսփմաւրն սիշսք եստպսարկ Ր՚֊Ր
•ձստգերու.ն^ որ պոո ււնե*ն ստրսէհն, ՚^րՐ՚*9յ Թէ
յ՛ է հր է՚^*՚հ^ "ՐԲ ՚^"՛ Ւ՚-Ր էոզու֊ն Կետ
եու.գսքէ սւեսնեւ Թ1^^ ւսրսւր1ւ կՆձեւու. ժսէսանստա
Լբե Կստս1քր կւ \\»Ա.ԱՅ^ե*ն ասնգսէէՐ կր աեՆ ձսգեր
սէոու. կսէսկր^ է\րգեսւկյ արար Կստս՚նեւու. մօա կփ
123
գեէս լսօսհր սեր դրսէռրեեոուհւ Թոզ յեզ1է քօգե
գաե ^ էսոան հ մբսաոԱ քաղեմթէ \\րաուէոե կր
պաէՈէսսխաեէդ դեռ. աեկոգ նեցէռյ ռաեե որ
.արարն աէր գրստռրսև րու֊էէ օգեա֊թ՚հաԱ ԿՐ"՜՛–
աասսկ^ ս՚ւս արար չի քաղու.րր% ^Ր^Բ՚՚ՐԳ ա^»"
■գաէՐ սարս սաէսւոս ձստգերե ս*էԱ եր ասէԱէսեււ
Թկ գեոսւռր% Ր՚՜Ր ասու^ կսւսէրփ ԴՐ՚*՚տՒ""Ր
չեԼսսա գոե1^ րսէրեեէսսներ որս*ւ.րրէէ ք9Ծւսւռր
սքրսքՈէ-սէե գսքրձեստր Աէոլաէ կր կր1/և1^փ ^անգրսւո
եպրռ^ յ^սքգերս^ երբ գորհ՚ր ասրեկսէսնե րու֊ե
Անսեռեր Հ–^ §սօ–.րաեահ չր ռազսւ.րր սէրս9ո%
սրրորգ սէսգստս կր սրսսասռն ձս§գերն ^ Թ՛^
յսրարե ակրս դ՚՚՚շ^ 1^7 աեեէոմ ր^ր սւզուե
կսւսէր* որգեստկ ես ս§ռ դու. քո սանգստզ՝ ե. ես*
սեսռ սեր ասրսար ԹԱտոե%օ* ստէւ ես դրսյոեսէռյ
բյսէրեկսէմաց սա§սսեբւ րնդու-եսս^ 1^% ք^սշսքգրր
^աքգերե երբ ՛՛՛է՛* ՛է Ր9Ւ^ Խ՚^ՎԲ կր պստէուան
հրե՚եռ ^Րյ մա էրն կր պաԱ9ս§ս\սաե1^% Ա /</«/*
աւաոլգ կր ^սէւյսասէէՐ^ թէ սէրար աեսըր քս՚գ"
^ւ.ր» աէաք է պձեզ աեոսյփո1սեւ/է
Աք«# կրԹԽ աոյսկե օրենսէկէն ստրգեօք պէ՜
սգր ^ԱՅսկաԱստա ու, Խեէաբերր րւ.րսՀբաեչհւ.ր
սէւա.ս/ե^րե մստրդ ճւ ժոոոսու.րդ^ Թ՜է ւսշքսսքր՛՛
կես գր՚՚՚ցրք՚եր ե բւսրեկս^սսեր ես երենց սէր^
սէեր ույեեն քսւզելու֊է
նթէ աա աապէս 4) է*^է՚Ղ^" "Ր ^ ^Ը2.՜
124
մաոոէո^ ոսրեՏա Թ՚՚դ Ծոդոմա-րգ հւ֊ր քք" ւ1հ»
էսլէ՛ ("–Ր րէՀքեէսշքսաաու թևսքե վերասւ գեէ^ւ \տթ1^
Է*՚Ր կես/հք պսէՈՄլու. Կա մառ ^աց Կաբկաւ.որ 1;^
Թող »»ոագ աաՈւռասղ 1ւ. երթաա Բ՚֊Ր էսրար՛
քա՚ղկէ ճտթւ; ^"^ք ՚^^՚՚՚ք 4 /"^Ր է"ՐՅ"՛^ արա էլ
ոռոգելու. Կամար^ Թ"Ղ Խցու֊ԱէՏ– աոբ/ււ,ներոս.
սէկերս ռանւսէ^ սաէսՄեսոու. էՈոէ֊ասՀէ ստէւուներբ
Կորդէէ սԹԷ Կաեդերձր էւ. աււ զանազւսս պէ^ա՛՛
ռերու. Կամար սաաւ. կար1ւբր է^ Թ՚*Ղ Բ*""^
բ^սԼ ռանէյ կաաւ. գորօ՚էէ Րէտե եթ/^ փւսփեու–^
թեէէ/1ւ. պեր՚ճասռ սրրեւոյ կերաէսսր եր ռաս»
կս՚ի Թ՚^Գ շերւսսագորհոսթևաե սէրու.եսարՆ
^եաե-ելով՝ չաոա^ աա՚եի զալեէ
սԹԷ սւսլսաս^ե ւով յՏւրոաաեաԽ ազգսւց դե՛՛
ոեռհկ օրհ՚եէսեոս գրւասր Ա. արուեսասէ ր Կա՚նա,
՚ճէսրսլ կուզէձ ^"7 ^՚"/" Գ՚էՐ՚՚Ց ^րք^՚"1^ ԳՒ՜
աու֊Թրւն սորվր^ րնսնսւշքսւսսւութեան "Գ^
ււԼբԱհ ^ րեչպէ^ս նոռաէ
\^սկ սթէ կէսսէ» ես րնչակս րէէքեւսշարժ
1է\ք%էս^հէսէւո \Ր^հ" "– ոսռէս^ երթսէէք* ••••••
Ղ*որսք գւսրմաՆ 1ւ. ՜ճասրն ^»>. 4) գաոԾս*.
դարոռ1է 4| ՚ՒՊՐ՚Պ^ ^*– աելու.սս*Կ§սսէ րեբ1ւաշ՚»
ԽսքաուԹրւ.^1» *"–ր1՚2 "էՐ՚^՚է^ "՚՛ ^Ր "՚եսեսէւՐ
պ^եօ "՚ւգ Ք՛* յհ՚ճէսեր՚ե %եէսրագրրր շաա
^շդրբ"՛ 4< ^"՚ք^ գոլ. աէպք 1^ աեվկէսհգ Տնաս
ոգւուգ *^9* էսռէսսռ եբբէ^ 1Ք*՚^՚"Ր1 շարու.^
- 125–
՜ԱԱսկհս ոՆթնստշիսյաութրւնգ^ գէա՚եւսքու/^ որ 1՛"՜
էււս^գր մութ ուսն ուղիս լէ1ւքԽաէնու կր շստԿսէտստա
կոսթ ևամբ կր ռառու.ո% կս ղհաԱւՐ որ խոչեր
ու. րէութեր կան քո ՚ճսքմբուՆ մէրսքւ^ մէ սաա՛»
սհր որ էսմբոզ^ ւ/ւո/սու.ին գոռստ 1ւ. դիւրսւ%ս՚հ
օւսկերգէ \յր սսլստսեր Դ՛^՛֊^ Ւ՚^չպ1^ս "^1^ ՚՛*"
տտյու-դ ու. սթասրսէ ՜ճսւսբորդս^ որ գհ՚սաափրս
յմօսէ կեռահ՜ կսասքսկր սրՆչ1ւ. էսՆռնհ գարուս^
օաէսոսհ սքմւսէւն^ սէշուհ գստկ Ոէսմքր գՄսւհ ^ու.»
իր էւ. րնբր ւսսթսէո ոսՀբոմ ասսցՆրւ
ծ^ողոսոէ րդ^ դու. հնբսր^ գրւոես^ սեր ասշ^
/քքօ/ՀւՏ ւ՚^րգ աե^րև^էեր 1ւ. ձու֊ներ շ§սա ուհէո*
սեր գեաերու. կուրեր ոմ գրսէէ "՜Րբ կր Բ՚^Հբրն»
.ուրեէքԼ սրուեթգ բ§սո^ աԱսաքս մւորր ո գեսա ^
յրհչ1ւ ասքրաեոռդ ^րսէթստզ "ԴՐր "– "՚^՚ՏւՐ
ր յու.ս կոոքքնէ
\^սկ եքյ-ք^ կու֊զես գեէոերու. ւորդ ֊ ^ու֊րևրէՆյ
աշհ§ար^ոս հ՚ոյեր1^ աեկ§սսկւսհ՝ ս/նո1ւեի Ք՚՚՚ք
^է սհր լոզաէու. սէրու.եսս/ն ^ և֊ ու.ր սազյ ս՚ՍԷ ե֊ս
յսւսւո կրթու.թո ստէՌւ %
^երե-ս դու. էսւսպէս կր կստրհ՚ես* որ ստրև^
մ1ոեա1» ժոզոսու-րդքա §սէռյս^դհմոսԹասՈէ ռսքյլ»
լևրաձէ դ1քմ՝ &ովՄր ու. գեաեր չելան է Ո^/^ գոլ.
կսէրգսէ ս՚ւգ ժոզովոէ֊րգհ ասքօ9մու.թրւն ե. պրսէո
յսաշբս ու. զստրմանստսյ որ %ս» 9բ՚՚( "– ^^փ"–
- 126–
^ոսա1Հբեե ր1^ սւՆռսէւ.^ սրսչև, ր գւա.ա աարսէւ,
ղէսոօս^դհմու.թ1ոս1ւ 1ւ. ռրէոա֊թեսքս §ստզլժ աեէսեէ
%ո$^ յե ւրէէսարր երբ կր աեսեսքս^ որ ուպր՛՛
սերգ դյ–ոէ.էսրրն աէւ.էսա§սբ1ւեր ե% • "՚\Գ ս՚մգե
եսռս§սշէաԱԱէՈՈէ.թսսւ% ոառրգ ւսռսւ^ եր ^ստր^
թուրե Լ. կր գրւրաեաՆ* յիէսՈէ թկ դու. սր
ղսէւոէսս րւոհ ր %
Զէեռօերգ ձ-ոցէգ ոաե ^ էէր էսնգսէմ՝ րՆօնաշ*
լսսւազԱ^թեաե սկսէ^ ր զուր գ^ ւուսէոՄքէ օգ"
Նութրւս սի* սպսւսեր ^ սրթկ փոր^ոս չր ւոՄ»
ԱէԼր թէ էսշիւարկրս վերէսէ ք**զ ոչ ոռ օգեասնաԱ
կս*կ ու֊սսւր ր բհրաե առ ^ւսսլժրս աւս ասԱ
և. աչՄրգ գէսք Ր^^Էց բարձրութես/ե գարՅւ^
սև լող ազօթկ ^Հաէ/բսքրյ^/է զաչս րմ՝ ր ւևրրնսյ,
ուսա/է հ-եեսցէ րեձ օռնութ/էւ.ն*ւ^ \\սւէ^ դու֊»
ա^Տգեու-թ րսն րէւձ ի Տե-առ^է եկեսռկ^ որ էսրսւր
զռրկրԱս և. գերկ/՚րէ՛^ \քհ մոռնար^ կարգսք նսւէւ.
%ս§ւԹրե մէլյս էսրաա* €\քր ւու.սաւօ էոշոէօ^նս՛
որ գես մարոկաե* զր ոչ գոչ փրկու֊Թրւ֊Ա հ՝
*եոսւատ%՝ւ^ \Տւ. թկ* էՆրաեհ ազգէ "Ր՚՚ւ ^էր ^^՚
սէուսւօ– ^սքկուքբսէլ օգՆսէկաե կ Ասա և. ^ուս սո»
րաս ի Տէր \\սաու֊սքձ՛ կէՅ
ք\ւ.րեո ւ՚՚ւոերգ ւ\\սաոէ.սքձ– և. է քեզ ժո^
ղոմ1;^ յ^աաես§լ ժոզովոսրգ^ Լ. գոե1; ԳՐ"՚Տւ1՛^
աէսոէ-ՏեաԼ. թ^^ դու. է%Քգ ես յէսէոէ քեզ օգ»
սսքկասէ
- 127–
հ՚Մս^ արոէ.Լսււէակ%ւսր ւոԱոս% *^ո աչքն գ Ք"Գ
օգեւսսսՈւ ձ երթ սւսաէոս շու-ր^գ Կեռսւսաս ւե»
սրս^ ԱՄոսէսւէգ ԹՈ էսաւսգսէՈէ քւսփես ու. տհս^
%էսս1 ՝^ո սրպքե է աՔ"Գ օգ1էԱէե§ս1ւ^ "Թհ գէԱՈ^
ւա֊սւսւ-որես 11֊ Թոզուս ագրտութեաս մ1ոաւ.ոո
ու. կամաէ֊որ Լոսրոէ֊թրւեոէ ՚^ո գպրոցեևրՆ
են ^եո Օգ1ւաեաԱ^ եւՅ՚է^ մա1էու.1լեեռգ երթես
գրաա֊Թեստմբէ Գո ^սէւրե1էո ^ոզե է Ք"Գ ^Դ՜
*ևսէեաս%ձ "ՐԲ Դ՛*՛– ք՚ւ^ Ասր^եսւոոէ– մշասսլոս՛
բեոՏնաւորեսէ ՚^ո բստաքւսրօա ւեոներ ե. Կոսա՝^
սու.% ԿովէսէԱե ր*ե ե% քեզ օգնական ^ եթկ խաշ՛
նագարման ւենես եւ ւեշես դու. նաոաաեանե՛^
Րք՚֊գ էովու.էսեան կեաէէռէ *^ո աւգեաուՆկ որա
թ՜երդ և. պարարզի ձ՚սքքւերՆ ե*1ւ քեղ օգնական ^
եթկ քս՚ք մշստկեւոյ՝ գոնւ֊ոմ ու. աւողոմ էնու.ս
մէսճառանոռւ ^ո անաոեսական ՝ճարէոարամէոու.ա
թոլյէն կ Ք^Գ օգնակա՛նդ որ գա շարն մգ^ ՛ող
սրրեսյ Լ. քազաք/էն մ^ք արոսեսա և. վաճասոյա»
կանութ-իւն։ Գո ^աքրենեաց ւֆութեան սէրՆ
4 Ք^Գ օգնական յ եթկ ԷԲՐ^ ՚^ԼՐ ԳէՐ^Գ /՚"՛*
նաս^ պանգա֊իտա ու. գաղթական որգրներգ
անգբէ֊ն ժողովես էւ. չր թողոլ.ս որ աո ե-ս
գրկկգ ^եոյսնանէ ՝^ո ^ա էրեն ի Կրօն^ Լաւ.աա
ու. նկեղեցին են քեղ օգնականդ թկ չրմեղկա^
էէստս ի կրօն^ չր լհնրս ոսքւաաաքրքեր ճ աքա ^էնգ
- 12Տ —
.ԱվէսԿես Դսէւոեսր ^ւՐ^՚Ւգ ոուրբ էսւյսկդ ^ զոր
Աքբձւ.%ով ու. մ աո ով քո նախՆրռ Ք"Գ անկո»
բուսէո աւ^ա՚1էդ1ւռ1ւ*1ւՀ Վյևո^ասլկս քո չԱէկսՐսր^
ոու.թեա*1$ և. յիալօգ Կոգին կ Ք Գ <^գեակա1՛ ^
եթկ Դ՚՚՚ծ՛ ոէ խաքէւ. պաԿհո^ և. ի թ**՚3 "՚՚Ր^՛"՛
ե րկասէռսէկոէ֊թևան ոգ/էն ^ որ աւերրչ քասգրչ
յէ ացգրս ու. Դաւբեե/քւոռէ
Դյ աե^կալհգ Ւ^ \էամուէի պ$սկ ւ1հ ԳՔ"Գ
^Թոոհ^ լսօսքրս դկյ ր առ ժողուէուրւիե "՚–^^ 9ւ
/ւ դու. սոտ գրրր * էսշ1ասաու.թհաԿս սււ–աղ կր
եԱսրդսյսՀ որչափ ստւսպրսո ոգետու, էորոորսեր*
հէօսքեր գրոր ու. գրեր ես ոսքէ յ՚ոդոսու-րգրն
կսէմսւրւ \յԱ1 սրշւո մսււսդՈԱ^ր ւսեռ ու֊ կստրգսւց^
ռաւց դեռ կր աէսասւմսհ^ սււս րանւսմոէո կր ւհսր •
^ր Դէսմոգուե ռսէւ. թկ Ր՚-Ր ^"՚Բյ Ր՚՜Ր կոաեբ ու.
րսէրեկեռութրւ՚հ^ հւ֊ր փսւոք Ա. ւէւսռւս^գրմու.»
թրւ՚հ ււրււլոս^՚ե Րւ֊ր ր^ւքնսէշեւաա ծւեռոոմ^ ոտ՛
քոմ ու. աոքոմ կր 1ր"ր» ր՚֊Ր ՜ճսէկաար՚ե աՔՐՐ՝՜
էոա1ա վասաակով կր ւէ՚^է^ Ր՚֊ր ս*ռա%ձհ% ^^/*
քոմ ու. լսոր^րգով կր ւրեո% ւ^գու.սս*էՆ ^
■օաարր ձեռքին ու. սեղաԿւփէ ՚՚**ց սպսէօեր
\^%ք1ւէսշև§§սաու.թ սս/ե ւսւ^ող օ՚ասյԱսԱէսկԱ մհշսէ
՚%երկարտ 4յ իՆքնաշխասւ մշակ Ներկա։ ի% մկ^
չրաբոէ-ւլկ կր ւյա%կ^ որ ՚եա ապագա է են ւ^9
.ւսո֊ստաասաէ^ս ՏՆձ^ւ
1Լ """ Ր "՚^^՚հք՛^ ոզբաէ/^ ոբէւեակ հմ1 թկ
1
- 129–
I
2^§ յ՚ողովու-րգ սրտի մւոօօ ւսա դասեր ^քսհ^
^ամսհէա1իէ աշհւաբ^իս §1^^ վարժապևսւԱ է^
դժպ^հ գակազանով պհաի լսել աաւ րրհս^ և.
՚Կւա աաքեմաէՐ հբր1՚– Գ"/Ր"Ց/՛ բթա՚ֆէո մւսեա^կ
,պիւոէ նսաէ ու Ր**1^ ^ոկևկալող ու. կոՆով սեր»
աո1^– ստա դսէսերրէ
\^սկ Դ՚ւ՚-յ սրաէ1յւտ որդեակ րմ^ ակա%^դ րս՚ցյ
առա՚ււց գաւազս/եէ լսկ է մ՝ դասերս. 1ՐԼհ "Ր
օռեզ երբէք ոտնապիրկ դանոմ չ1սրսէտեցի% 6^–
շկ Թէ ես /քմ՝ Կաւրական պարտքս լէ՚^՚Ս՛" կ^^
տա բեռի, թկ ^ացով^ թէ ու.սյու%քով միսալկս
ու ^աւասար անկարօա կեանքգ զարդախուց ի X
\\լսու.^եա1ւ զքեզ ազաա կլլ թողոսմ\ որւղկս զի
դու. ի%ռ՚հի՚ե ռո ինքնաշխաա ասքով չառա^ա»
դիմես դհպի լաւ.ագո(հ ապագա^տ^ որչափ սէա»
քիգ կորով Լ ^արաաևոզ ^անքդ քեզ ասպա»
բկզ կու֊աասէ
Գոլ. յի՚եչ մանուկ կիր^ իմ՝ հ^էողակա՚ււ պար՛
^ոիքս կր որ ձեէւքկգ բո%հլով օգնէի ակար քսդ՛
չափոիւու.թեա՚1ւդ% Ա^*՛՛^ ք ^ձ*^/"/ ու սրունքներ գ
դօրացան^ ումաւոբ կտբի^ մի դարձար^ աԱ
1ւս ազատաքաԱ կը թոզում՝ զքեզէ Ե« բ13աւ
չկամիմ՝նմևտ%իլ ա^է կարճամիա ^աչրերուն^ որք
մթտչև ցմ՝ա^ խ%ամ՝ակալ լի՚^՚ել կուզեն, իրենց
րբուն ^ասակ որդիքներուն* և աչս ^ռո-եգոչե
գասէոիարակութեամբ աիրապեա կշ լինին^ կըլ
9
^ս
^ւ
- 130 -
^լսօէէես ու. կր ՜ճ^շե՚ն նոոէս գորհ՚՚1ւ1;ա.ԹեաԱ
րգրե • և. աաու եր դէսոհէաէւ գակգսէա կո ռւսռ^
սան թէ մեր զէսւակներ անգոր^^ աԿաիսէ§ս% 1քեէ
է՚ոոԿՄլոէ և– գորձ-էրէոէ ր%ռ՚եէսշիէաւա§ւթՄս/1է
աազւսէո հրասոէյկք Լոէ֊սւաս օեզ^ Բ"^ՀՏ "ՐԲ^Ք չեմ*
Լսււ/հրյ որ դու. ս^ւգ ս*զաաոէ^թևա% մ1^^ էաոճա»
սրս^ ւստ1էձնսւաէսսս9Ասն ահ սոս ^ ս§նաորոու^րգ Կչս^
րուրս և– բսէրձոոէ-թ և՚սէցդ գստԿսօւրյ՚րս հ փ՚՚1Րյ
էՍԱ սէէօ-սգն Լսրսւսէ Լէսււաեգևմ՝ ռսզ^ որ աաեաշ»
լսասւ գորհ՚ևրու.գ սգք էս^րգ|^ս ու. ասյս§ու.ես ծա»
րարուե 1սոոաե§սե էսրսէէո և. քսորԿուրգա վսէսե որ
սոռա եեօտեբր փհր^առուԹոան գստսերր ք^^9
սոսորստՆ ևս* մոնչոհււ դու. ւսսփորձ ս, էւաե ես ^
յիաա խօէՀբով ու. գրով գհտևսէ
Տ*«"^) Պ^Ր՚՚՚յՒր ^ ՚^րԴ՚ք՚կ րմ^ գրւզսէեան ես»
սաց րեք՚եաշքսաա Աքրռստր մշաեու1թեստեդ մկք
ձեռօովգ օանկ^ ^եռօովգ ւ/ն^^^ Կստցդ ու. սե՛»
ոաեգ ^եռռոէէգ պասւրսւսսւգգ սսսէրր^ ռրսւաԱցգ
երսէւ.ուհոՅՈէեւ կեր ռո ձեռաց վասաակգ ս*1Ա լ^^է
լքքեր մրշա քո րստրեվալել կեա՚հթ • քանհ որ
կե՚եգանր եէք1 սէեսես§մ՝ ռո ստշլսստէոոսԹեաե ք՛՛^*
ռա^դիյութրւմե ^ և. որ՚ճուհ ^ոգիս% \Յա մրցա»
սսւկ կու.ս9Աէմ՝ քեպ յես»^ ոա§րսէկսա օրկսու֊^
Թհւհէս էւ. սէ՚շյսսսրկփէ ոՏր1ւՏ րս/ե սե սպսէէէերփ
հ՚աեիր^ որ քո ՚ճշմարոա մրցանստէլե^ ի%քեսէշ՚՛
Խաաա֊թաանգ արււեանց^ քո ^եռսէ^րւ.ս պսա^
կ^ր^՛ 4 5 ^ ՚"^ րաւ. 4 Ք^Գ^
ԳԱՍ Թ.
^նքնաշխատու0իւնք հանմար եւ
ընկերւսկան զօրուՏՒիւն. այս երեք
հզօր միացեալ դաշնակիցներ աշ՛
խարհիս կհանքը յեղաշրշելով յա»
ռաշդիմուք^եան հրաշքներ գոր՛՛
ծեցինք եւ նոյն իսկ մարդն ինք~
նին կապշի կը զարմանպ է^է
ինքն է գործող արդեօք»
#14––
Ն Ա I՛՛ Ո Ր I* րնօնսյշէէայւոու-թՄաս գԱսսու/
սսքՈյ որգեւսև հյ\ Թհ ս^շԽս՚ր^հս յՄՈէսւ ժրօէ^
գոոհ՛ սարդոյն ^եռօ Ր՚֊Ր րկԲ"Ա՚շԽս*էո օօրու.»
թեսՔԱ/բ ևւսրող է լստոյս^ագրսե ւ ստռյան^րն յարդ՛»
Լսէէո% բնկէրրոսթե-աե մկ^ւ \*սե ստէս ռասիՆ *Տ^9
՜պհսսր ու.սաԱհս թէ ^^> 4 Ոօրու.թրւ% է^եե^
րստեան սոուՔ՜ես/ն յ "Ր"^ սւոյսւ^ ւսշլսստր^ոս գր՛^
յ–ուսէրու.թու.սսՄր կր գոսոասԱան • ււ. րսէ որ սր
մարդո/ն ձեռօ եսւրոդ չ1^ գորհ՚եի է^էեերստեաե
ոոգ1§% էԱութեսօքր կր ւՌձ^ագորձ՜էէ Վ^ասն զբ
՚^ԲԳ՚՚ւ^ քքկքեա^աԱ ռօրու,թիւ^ եթկ յքսկերաա
կան §Դութեան ուժին ^ետ չէԴաեաի էթէ աա
- 132–
թ ևա1է էսրգԱսսհջ մբէսւն հ՚֊Ր ^^^ էսմԱաոփհէոմ
պսէ^ւ^^ էէս^էքէօտմ՝ Ա՛ՍԻ էսււ֊աեծ^ե§սեաե օօրա֊թեան
սերմ՝ ո^ աս՜ճր^ ոչ օեոԱՈւաւ-որուու/ սր ռւսզյա»
պւսէոԼոգ ք1/ եր սհւսւ սո/եչափյ որ*ստփ աւ ՚է՚ե^ա՛՛՛
մէսբդ է՚~ր րեբեսէշԽէԱէոութեայբ ^եռռ թորեր կ%
\\որԱԱ Կսէմար »ահ ասւրղ ու. Կսամհզհչ ^ՐՐ՜
*1էաե էոամ՝ օեղէ նքՅ՜է շոգւ.ո^ մեհ– ղօրոսթհս1ւ
գէոեող Կեղո1էւս1լն ս՚ւգ ստշլսսյ րոսէշկււ դհւյւո հ*֊ր
մւղթոն /լ աաե ւ/|0 թէսգոսռա1ւ1^ր ու. չիաե1^ր
ււաքքք ր%կե րու֊թսսէս ^րւսաԱսրսւ1հէ ^ Ր՚^է "՚ՐԴհ^^Ք
կրնՆսւէէր էսշեււսրկրեյ ոչրնչւ \սԼթ%ստշ1սասէ Տօ՜–
որնԱս1լե հ՚֊ր ^ւսսճէս րսէօ՜ գու.էորԽ Կեսո եր սեռ^
%էրյ և. շոգրե ր՚֊ր մաշասհ– ու.զեզրՆ կեա եր
Օ^դհբ դերեզմէււերհ "գ9* «֊ ստւսպկս ոան՚ճէսրն
և. գրւ.ա ր մրաս հ՛հ կր եորսու–էրէ
ԱէԱ "ր օրրսաե քեզ բաւսւեատտն 4* ՚իու֊ Ր^Ք՜
էտրն եմաստստսորկ և. եեմաԱաս^ թկ յասրդոքս
ր1ւօսէս^աև զօրու֊թեան Տեսո պկտք կ սոաԱս§ա
րնեե րասեաՆ սոոէ^թ-եան օօրու^թիւ^ • աէքպստ թէ
ոչ ոահ՜ճարրե սերՏն ապարդեւՏէ կր մհաէ^ կաէՐ
շաա շաա Ր՚֊ր սեր^ագեւա մ^ ակ ե՛ն մետսւն էս»
ռօրեաւ ՛առ կր ^աէթաւթկէ
Մի մարգ^ յի զօրու^թիւնյ մի հան՜ճար թոզ
որչափ կու.զկ ի%քեաշխասէ Հ^^/՚յ մեր չ/եկերա"
կսէե աշխարհ չի շիներ։ Գու. էոեսէք ր եսյ որ մի
- 133–
մարգ սէ քաոաբ– կամ՝ մր գհ՚֊ղ շհ՚եէ^» կստմ՝ մո
թագստւոր րեօս ւսւՆսէնձոս մո սէկոոէ–1թուն եէսոա
մէ ս§էա.աեց օ–ոոոսու.րդհւՆ%
Ե#^ որռհաև րմ^ ևոթաեք քե՛զ ոեա Ա պաոա
"՚գզ^ ե՛ս Աոա էուսմ՝ քեռ բն§սևաե օոոՆս»Մներո%
օես ւիու. ^ԱՀԳ ^եռւսաու-եե &էսո.եո ^ երերրր փո»
րէյ արմաաներ գոա^* դէ^աի ի մսՐ %ա§րր ք/^պ
ւարս. րար^րԱսոէսհ՛ .ստ1ճեռուն ՜ճլ§ւ.զերր դբաէգ
կս^է մո €էսօա յ որ մո ստրմաաոմ ս. մո ԴևՈւղոմ
առհ ու. աւոոսւբերէէ Արթսւսռ ր ռաշւոա որ քեռ
ւսւ֊ելր շսօո բնէսկաև է^ Լլ ւքու^ տեսեր ես ու
գիտես* թէ մէ մշակ մի եզևով կամ՝ մի է^^՚Լ
կսէրոգ Հ– գութաս ւ^^եւ ս, գեսւիՆ սարեի մա՛
սէսւաեգ երբ կորււսէօահ՛ 1ր^ի^ կսէս սերսհացաե^
որ մի Կս§աիկ ցհրենոմ մի ամբող^ ս§րա ռաեկէ
Հյսքսւ ՜ճշմարիա են ^ի՚եերայե առահ^ր^ թգ
մի հ՛ա զիկ գարու՛ն չի բերեր, մի մեղույե մեղր
չի շի՛ներ ♦ 1ւ, ոչ իսկ պու.էո մի 9 ուր՝ Ջրաղացի
Նանր ք՚*»րՐ կր էէար^^կ. մի կ՚^ք^իէ անձրււ.
մի աղբի լա 1ւ մի մաակ գետեր չեն կազմեր։
Աէգ աւէենուն պատ՜ճէսււ մր կետազօաեր ^
ինքնին ւաոոնի I;* ^ՐԲ փ"ՔՐէհ ղօրութ՜իւն մի՝
մարււոլ մ1^^ կր ւէՆսէ§ աււյսնէճին սէոսանց բնկե՛
րական մեհ՛ ռօրութեանյ Թհ ՚անտ^արոմ 1ւ էյ-է
բսւզյոմ Կումկու մարււն էսաիկստր կր ղաււ1ւաւ*
նէս մե /սեէքոմ ս. ումով ոչինչ կարէ գորհել ւսշա
- 134–
ւ
խարարս վերա ի էւեոլճ հ՚եռնաշխաա մարգ կր
վարանի ի%ք՚նի՚ե* կշ շեք^՚^է նաև. հա՛ն՜ճար հ՚ե
լո§ս ասռաեո բւ֊ր 2"^ր9ր լա֊սստւ.որե ւու%
Աք /էյ ԿաԱճար^ էքօրութիէձՐ գաղափարի
ազրիւրն կ* որ կր բզի՛ ի մարգողե ւքւոտւորա–՛
կան 4ատ1լնէ%* եքՅ՚կ 9րոց փոսմլնևրու. պէս վապե»
էով չր օ՚աււսչի ոնկորութ1ոօս Կրաաարակր ^
կսէԱ սւսիւանձոա ^ան՚ճստրր ^անստէ ի՚-Ր 9 Ր՚՚Վ
յիալն Ի՛Ր պէսրակզ 9ր1քի /ւ չիմանա։ Թկ
ԿանԴօսրիս փ՚ւքրիկ "*ՂԲհ^Ր ,2՛**^ Ի դ""1հ "՚֊
ւոսւրստԾի գեէոի ագս կստռաաանստւ* Թգ թումբ,
կանգնես ի՚֊ր գի՚^Տ ^ արգիլես անգէ՚ն ի՛֊ ր
էոեզր կր ոսամաօի և. կր չօանստւէ
\\շիէար^իս բոէոր գիլտերու, րնքնաշԽասա
գրի է ՚եզի%ս§1/նե ր*1§ իրե%օ ՛նորանոր գիւ.ւոեր
միշսէ փոևէ էոու^րն րՆկերոԱ-թեէսս^ և. աոես դու.
թկ ինչ Դ"բ^^ց չլնկե րական զօրոէ^քՅ՜իւյնէ Հան»
՝ճստրներ1^ն մի փ՚՚քրիկ ս*ղբերւսկ կամ՝ լուսոչ նշոլլ
մի առնեւով^ ստ էնչափ &աւալեց Լւ\ րնււարձէս՛՛
կեց^ միէնչև, բովան ւէէսկ սէ^էստր^ ողողեց 9ր՚*վ
ու. ւու.սով* և. սէէսաէս ստէՆԱէէւեէ և.ս աստէՕՈԱէա.
պսԱսկեց ^էմէէ՜ճէորին էսրգիւ.նօբ /ւ փէսռստէ-ո»
րեց ղա^նւ
Նթւ^ հան՜ճարին սերւ/ան գի՚֊՚՚՚Ր նմէսնց»
նեմք մանանեխի Տատիկին ^ որչէճփ կչչ 9 "՛ր՛
մարի \\ւ.եւոսյրանի աս էն սէէւսսկին ^ զոր Գրիստոս
֊135–
հռրԱ. օոր1ւ€սկ բՄՈսյլյ սէապ^ս ՚ասՄլով* Մա1եւս^
^եիտհ Կաահէ/ե ասմփէ սհ-րէՌրէՆ փօքրագոչե էգ
/ւ սրբ ցս/եես զսսյն՝ կր ոուսեհ և. ա՛ճ որմ ա/եօր.
հ–§սռ եր ռստո^էւսկ էՌնչ1ւ. Լոսգա1ւ թռչոլյէկեր
Հւ սորա ոսւոերույն մ1էրէսէ եր ոա1էգչրե%
\\էսաէս նւսէւ Լթէ Կաեւճարռե ^աւորսե ստ»
ռաե^րՆ սհսււ Ր՚-Ւ րեբ՚եսւշասյււո մշասերԱ . աւսր» դ
"՚էվՐ ՚^էՐ^է առսյւեւոէ-թ/ււն չոկերէ րսքչց "ՐԲ
ր*եկևրու.թռա1է դա րստստա1էրե մէք ցաեուր^ ւսսա
ոէ^Ն մԱԱոմսէՈսւեո կո բոսսԱր և. Փճևլով աԿագբն
ատԾ– հ՜Աէ/Ն էՈէ կր գսաէՕէսաէ • Ր^Ր ճրւսզեր Բ"ք"Ր
սէշլսսէր^ր սերստէ կր սփււէ^ էւ, ր*֊Ր ս^եոուս /ւ/–
Ո-1Ա1Ո աւոու^զեեբր կր մսւէհէհ մ՚՚»Րգկ"*էհ" սպգէ
ւ^օսրյ՝ ու. աասէոմնմ՝ ^1քէք^ որդեէսկ^ Թէ
Կանճարի՚ե փՂԸրհ^ զօրութհսն՝ րնկերակսէն
էսսհս^սսհՆ ռօրու.թռաե ոէսէ մրս1նս§էոմ Ր"ք >
գորՇ՜եո էւ. քւ^չ արգհւհէռ ստրաասգոառ էսոէւմրէո»
եաե աշուարկրն մէ^ ^ "Ր՚Ք ստրե^եւես/ն անգկւո
ժոզովրդոռ Կաւքէսր կր թուհ*1» թկ "՚1Գ Գ"Ր՜
հ՚երր գ1քրմւսրռկաւ/էն կրաշքնևր ե%է \կեկերէս»
Լա1է սր§սոևսէւ ղօրու.թրւ%ր^ շոգւ֊ուս ՛ւ. սեքե՛^
^էսւրհ ոէժր Ր՚֊ր Ոօրու^թՄԱսե Կևա սրաոԱՄւոււ
հ՚ոֆէ ու. ոամաք Կ՚եստզս/եդեռու ց Բ*–Ր ոտռրՆ
տսռաս 1
Դա– կար1քս թու1քւ թկ սւաօո ոոչափ էսն»
Թհւ– ա1»^ւս՝1ար շոգոնէսւ^եր կան ու կր շր9ր"
- 136–
աշքսար^րս Ծովերոէյււ փր^**1% յքաւամաւր ^^յերսէ»
%ոսհ1ե աստրէսհութէէքկ^ զոր հրռեՏն մարգրկ^
ասհրրո և. անսէսԿմս/ե եր կա ոօ՜գրն ^ շ՚^գՒ" "՚–
յհքե%ա^ւ ԳԱ՚Ր՛ յէ ք^**^հ ալ.ու.ո ք^Օ կր չա^
փե*ե% է՚եզճ Կօլոէ/րոս ՚՚^/ք՛ է՚^է աարքքնռոոմ եր–
դՄգերկո Սոր աշոօսր^ գւո%ռւու. Կամաո* ստաօռ
Հօնգոնէ՚ն յինչ1ւ րձմէրիկա աաս1ւ աւուր մկք՛
կչլ չափեն։ ՚Ծովու. մեՏ–՛ կէա ՚/հթ՚ք՚՚՚՚^րք՛ \^եւիա»
թան զւսրմացսսլյ է՚՚րր "քե՚սաւ որ ք*ս1» զքւէւյ^ն–
սեհոսգո^է Կէսզարաւոր փաոուսկե րւո ^ մւսրդսէ^
շգէւ Լյեւէաթէսսնևր հ^ովու. թագւսւոոութեահ֊
տրրՄՈէվ աղէսաէսթէսր կր ւոզաե » Ւ՚֊ր Գ/"^Ւ՛
տու֊ա քս*շեց ու. սոսկասւոմ մտաւ. հ^ու1ու. ուորու.»
թ՚ևան էՏ(ք^ հ՚ահ-կևցաւէ
ճովռ կասկ թկ ^Լգ յե& ձ՚ովաէեն վր»
շապր սեԾագորօ– \\րէսրր< ԿրեշաԱս1/եե՚րու. ոէս»
մար սաեոհեո^ որ զբօս՚եուն 1ւ. 1սւսղէս1է %որա՛
Տե՚աէ Թք»^ աւժմ՝ ***1գ զթօսասէր որեշւասսեեր
մարգոց ո՚էւարաձ՜ \^եւ.րսւթաե՚1էերու% ^եա ո§աս»
ոաե ^ ու ՜ճանչԱա1ւ թհ ^ս՚^հւարարս որդհըեառ
ռա1ւ զրՒ"^՚ք էսւե§ո ոմասաուհ» և. ոս*արստգկսա՛
են* որպէս ղկ^^Ժց 6րսոէ սէ
%հաՏ–ս և. չկարհես գու. թէ շոգենաւ ուց գէ^֊՚՚՚թ
մԽսՒև մարդեէս§րէւ շա^ԱսմաճւսռութեսՌ» շա^սէ^
բ՛եր եղսէս^ ստ§ւ /ճ. էէորստ ոեսւ ստաադոսեց սսյ§ւ.
աքարււոլե ձոփտէգնացուքմեան կե՚ա՚եջր* էս^ է "է
֊137 -
Ասսէոո դոաթկ յրեչ1ւ. Աէսա՜սու1ն ւուսոհ աոյւս^
ԱէսւսւպէքԱէ^ նւսւասւորս^ ուո1ւոր աւլկասսւրս*քր \
&ոսստւեեոհր էսոեո փոթոոիկսարու. պսէԱէսքԿելոգ
շէսէո էսՆգամ՝ Լու֊ր եր ւրԱէ;ոս աոսու-ե ու. ^րհ"
սհրու%^ եւոՐէսսգույԱգրե մէ^ ^ոէսթէսդ ւրսսւոէ1^
ւս1ւ^ոզ և. Ասնգեոեզ՚քա1ւէ
Մարգ ր^ր էէսե՜ճստրոս «ւ րսեերւսեաե «օ–
ոուիհեէսմբ. Ծոսու Տոսստսու֊սւ սոԿսքսսերու. սե»
քւ«ւ/ք. ււսզթս/նակռց յ դարձւսւ. գգար Ոէսմւսռգ էԱ»
ԱէսԱ Թգ եստրոդ եմ* ԱսրդՄՕք սէսրԱ ու. ձոր
կԱսրթեւ Կսէւ^ասարեք աւՆւ/էգս ^ րՆչպէս Ծովու–1Ւ
մաեՄր/ւոէթէ
Աք/ք^ մարգԱ \ձսսւու.ւսՆ չէր* Բ՚^1Գ սօ^սւց
1ւ. եղսւէ Րւ֊ր Կւսււ՚ճէտյրոէ/ և. ւէեեսրսւկս/ն ուժոէք
էԱՍԷ էսւքկ1ւ գորհեռ^ Կոոե% մորսսւ ևր/րսթէ ու֊^
ԴԲ""ՐՐ ոսրգստրեէի ոեէսրրչ ւճարաւսրէսգգսէհ սո
ծւեէէփ շոգսսէսոո շհ՚եեռ * րսեերու֊թեստՆ զօրաւ.որ
ձեուօ Կսւպսւրսււոր եւսււէսեէու-մբեր *1էորէս ես»1ւս՛
Լստպեո ու. շարեց է սսքրգրե "^^ ^Րհ^ գրտես–
քՅ՚է Թ՚՚֊է^՚^Ա Թ1ւ֊ սւոէՌէ* ւսշեէար^գ էաշաւսր^^
^առաքէ ^՚Աքյ^ՀԲ թւէ-չեւոս էսհէւագւսր սերթա1^
եոէ֊գաեէ
^դ /յսւրօ-ոս ր ^ամւսր բեր ալ. ^սւշու.գ^ "՚^՚Ւ
երկու. էՌէսոեասւ զօրու թրլյէէօ^ 7^ԳՐ^՛ "՚– "՚ՀՔ"^
1էա/եյ Ւ^է ""^ "՚րգր^Հք րսձէսւեցլոէ ստշհէսէր»՛
՚Րէ նԹԷ ալսօր \ձսհաց/է1*^ \Տւ֊րոաստցհ%^ Աք/է*–
- 138–
բոզ ւ^ե սասսհլ ու. ՝եստսչևս§ի աւգ դեոբկ Կան^
՜ճարրհ և, ոՆԼո բակսւե սօրութ-եԱսեՆ է» որ յի%
Հոգենաւ. և. շոդակառք ունաոէց^ հւ մհւ.սԱ իբրև.
՚օօրԱսմհգ ձսո^է էոսէէոմ ո գորՆ գրստւէ Եէ– էսւԱ"
աէս ւսշհէստրո աո. աշաար^էյ ժոզոսոէ֊րգ առ ժո՛
–ղովոււրդ րբրԱ. մի քազպօացո Լլ գրս^ցր եապեցէ
Ո յ գրաէ^ թերևս էԱէքլագէսւ աշասքր^րհ
–*1գ^ սեր էս»սէ1լաէ1ստւր Կոոէսգուեգն ստմռոզ^ "՚Ր*՜
պ^ս ւհ՚^հյ հ՚^էՊհ" ^հ ք"՚դ^*ՀՔ^ զանաասե ազ<^
դեր և. ւեզու-ներ մհս/նաՆ^ ւ1ե ս՚զգ^ ւֆ ժոզո»
ղու֊րգ եազմես • աշաարԿս դ1^պր ր^-ր սսէէսեսէ^
կա՛ս վէ՜ճսէկ գառեալ և երթալ ոասեե մեսյղ»
գո^թեաս ԱԱսլսադսէրփ "Րբ ւ/արգեե ւգ "ՐԿՐր^
I՛ Լ 1"՛՜ ՚"–^4^^^ է^էՊ^*՛ հր Պ*"*"^ \քովս1^ս*
•«Ե<– 4/՛ ^րհ/՚Ր ՚^է ^ լեզու. յիՅէ
^ոզուեթ ^ւսզորգակցու թես/և գրւրութրւ֊սր»
Թ-ոզույևբ շստ^այսքճսէռութեաե ասեսստսեհ՛ «<//>•
դհ^՚Խ^^ Լորու.ս աշլսսար^ոս ազգեր ու. ժոզո^
սուրգեեր կրզբսէզրԽ ու. կր սոսրաաոն սեր
•սնէագ կեա*1էօ19ն աԱ^ու.^ պկւոօեր » Կոզւսլու. Դստ՛
մար է թոզու-՚էքք »սլե սէմ1^ Նելթստկան շստոաբե՛»
րու.թե՚» // էսրդասրռ^ զորս ԱԱսրւսէլն ցս^սկու.–
քժրւՖ ր*֊ր ՝ճստրտարու.Թեա՚ն Ասրույոսէոոզ ^Ր՜
՝%արեց* Խորհենք ^ ւառա^ բևրենք ու. Կաշու.ռեք
ռսքր որսկան սհհ՛ շաո1ւ%
- 139–
Վ^ասն զր քժ4ք շոգեսէԱէ-ե Լլ Թէ շոգ1էեստռռր^
4Ա1Ա երկու, աոագեթէսց ղօրութիլյէնԽր եթ՚1^
Թև. չհ աալհ՚ե մաոդոց ք^էկերալրե Կազոոա
դսքեռա.Թ1քս/ե ^ ^Մռսօ-որ էսշեաւսրոստց^ ՚հ*՚1Ր""Ր
/լ ևրսայսէքր1Ոէր ժողուքու֊դեՄր ևր էաաւռէւ
ւսլնակս Ւր^՚^Տ ՚եու-թ՚աաե *^9^ "Բ՚՚Ձ Հ^*
/ւս/ք տբրեր էր ւոգոաութրւ.ն^ Թշոււսքաոլա
Թ/էլյե և. էէստւ֊էսր կեաԽքէ \1լե օր1^ե երբ շոգ1է*ե
յոա աւսրէսւ. Նոցստ^ "՚Ր՛ ^Ր^ սկսեցրե ւուսԱս^
ւ.որրւ և. ւոէսկէսւ. էՈէսկէսւ. սօսէՄեաէ սստոաքստերրթ
յսշհօսրկրն %
^աղաջԱսերթու.թրւ֊ն ուր որ օ-սսօ֊^ Ր^Ր
ահճու.կ ԿորոզոերԱ Ա. լսաեձա րուր րն ^^9 կր
ա§ար • նա չ1^ր կարող ե՚֊ր Ր1**Ր սրեչև. Տեռա»
■Ճ-/1/1 եւ. ասԿՆանօԹ՛ սւեղեր էասրահ՚եի Ր1" ՚"՛^/
–#քճ. սաղաքակրթևլ բարբարոս ազգեր ը%
Հ%սն՝ճար1էե և. րԱկերակաԱ ք»ւ.<ք^1Տք ղօրու^բւն
յիաւե ալգ ^րաշքեեր չի գորհեց^ աԱ Լս
շաա և. աե^ամար ա րու֊եսէոակասե Կրաշքսեր լաս՛»
յա.ա9 էոարաւ^ և. ալեչափդ զոր ես չկարես թու.ել%
ւձրուեսէոից Տ–նու.նգեեր ա չնքան բազմապա՛
յոիկ են^ "Ր՚՚ց ՚1ք՚Ր"*1 ^^րգ"ց ՚Դ""Ք կը ^է–
անաի կ"*"էշհ "՚– էէ Կաւաաար թկ րեբեաշա
Տսաա մարդոլե հան՛ճարն կ ձներ զանոեքէ
\յւ.րոպհու բիւրաաեսակ արուեաիյ աչս
^սկաչ մե&ագորձ– շէՆքեր^ որք գիաես թկ մփտ
- 140 -
յֆ մեՏագորԾ՛ ռԱսզառեեր Ա. աԱԱէսւսէեեո հ% ^,
ւսՀե էսեդոէ-է սէեգԱսդսւր շոգեշսէոժ սէԿստգլւե ւ/է–
ռ1ք%ԱքՓտ ս՚^ստգրե զօոութրւՖա "Ր՚՚Բ մրո/ն
ու ժր Կաօար սէսեսՀ^ Մոսու. ^ազար ԱԱսեսԼ,
է/սւրռոպ ևստմ՝ ^րոռ ու.քէրհ Կսէւ-Ասսստր էէ 2^պստ
«ւ/#% ՚ բհւոասԱ^որ մոլհօնւսսոո գո րհ՚Ասւո ոառ աշ՛
1սէաոու֊թրւՆր^ որ շ՚՚ԳրՐ" ոօոու^թես/ե ^եաո՛
ւ1րԱսեէւ§ւոս աեբաւ և. էսսչստփ սէրգէէւ^էռ եսէո^
ւոԱսգոևս /ւ. րոսաեէւսյս սյշԽսյրոհս սարւիոց–
կևւս%բրՆ Կսէմար պէ"ԼՔ"1^Ր ղՐ Ա(՚Ա"ւրսէԱԱէ1էն^.
որոռ չէսփ% ու. ռասստեութրւ^է աեԿ%ս$րրն է
կշ՚^՚՚լ "՚– չափեր
Օա1էկաոԱսւ ես^ ա§ւ բա1սաւտ րն^ է^"*9՚*Ղ 9ք
ոոգեա1լ /#ւ/^ երաեր թկ քեզ մհ նու.ագ լստա
ք՚^ղհր "րԹ^^ւՐՐ ^Յ՚֊րոպհոէ ա§ս ՚Ր՚՚*7ր9 ս/շ–
լսէսրկր^ էլոՆոսքսԱ սւ<Օյթ ւսհսՆսէէոր^ սւսրմէս՛»
սւսլրր լժկ ես չագս ասրսոլԱ ոստսռստո և. րկ»
եԼ րս§քլս/Խ օօրու թելյէ ^եէւս ր Հտե/է^ ւոսւէոմ^
դիսւուքքհեստսբ^ Օէսրւէտսքրու.թեսօ/բյ ւսոոէ-եսսէոս՛
էքէսրդկսէվւս ԿէէՆ կեաՆռ*ե^ ոռ երբեւքե ոԼ%ստ(լ1ե
տւ. էէէսաստբկ կբ^ Գ՚^(^ Լ9՚"՜9 Ր ^^ ^^ Ժ"*9"՛՜՛*
ցեր սհկչեւ ՚ ռբերօ/ե» 1ւ. ւսւեէոբւք^ւ ւորգեսէւ–
գեէոերու– ձւ ոեզեոր սմէսե սւշեօսրՏրս Հ^/"՛՜
կողս կր վստղ1^ ու. եր ասյրստձ-ր «՚ք՛/ աս^ուՆ
շստ^ւսվաճստոյէլթ եա1§ ^ոսս/կթէ
"ոս#^ քսելսօ/սէեցւճբ յ ոբդեակ հէՐ^ որ բեբնա՛
- 141–
^էսշ1սաէէէ ^ւսհւճէսր՚ե^ րեկևոակաԱ յոու–թեա1ւ
՜^սեաուէթւսԱ ոտռով էսրագապկս 1էԱէւսյ0սւռրյեց
աշ1սարկքէս ւ/եոասւէ ձւսոաարէսգրաաւ Կւսն՚ճսքրե^
իւր §ֆ ոպռով մէշա կազ կր էքնար^ և. կարող
չկո *1ւա գհք^ դսհէդաղ կրէ^Ժ" է՚"Փ ծաէրս/–
օս/ք/ ևրթէԱի եԹք; րնկԾՈսւկասն ու.յ^ օյստս»
դակելով ւաոա^ չըլ վաբկր ղաւ1է%
՚^աւ. Թհ^ ւսուպկս գասէ1էւոս ես կու.րաԱէսմ՝
^աեյճարր՚ե րրւսւ–ու.1էբոյ ււ. դու. աւեակս չր
յլստրհ՚ևսյ ոաե՚ճէս ոէսսկր որգեակ րմ՝^ "^11 "՜ ղՐ
յւէոսսէուքւսսքւմք^ որ սեՏէ մոասեստսե ու. փաուք
^սա1ճստրրե կր ժսււեւէէ Վ^ասս զո ւաէւա^գր^
մհւ-թեան սւռստ^ոՆ աստրեռբ ^ ստււա^քւե ^իԱնա»
օասրոո կաե՚ճսէԲսեր կր ^ամա րու.րե • Ր^կ ^4՛""
^րե րնկեոու.Թրւ.ն կսօ-էսոտէ» ււ. ւՈտրթ ՚է֊ս մհ
՚ԿւսԱ՜ճսւրրՆ պակստս1§ սր "՚–ՐՐ2Ր քքՐ /Ր^՚՚Ց"^^
Րսչ որ ոանւճարր կր &սասր ու. կր սէոռոհ՚կ^
ւչեկևրու.թրւն գասւևակ կր ւրեհ 1ւ. զաւ% րբր/ւ,
սէսեու֊կ սսուցանՄլով կր պստրգԱսօԽկւ ՀաԱ՚ճստրր
սր ասէոաեււ կու.աս§ւ^ Ա. ր1քկՄրա֊թրւ.ն Գ^**Շ* Ւ
դորՇ կր էէեկ ււ. ստս^ստսէնու-ս շստ^Մրոս կր բաոա
յւսասքակկէ
^հ՚՚ր օրոնու-թաաե և. ք^շ«<#ք#քւ«/^օ/ո արժաեհ
^ուաթկմրկրգ տքնէոէվ ւոձն1քրվ վեբ0սէաէս
^ւսսռսւբռց ւոաստգրոէ֊թեասե գրււտ%^ որ ստռստ^
9րս աեգսօՐ շաա փոքր ու. ս/եկստտար էր յ եկան
142
մհր^քէն ^ասն՜ճաբնօո և֊ եասոս բո րսոո բհ ոցրն գ՚սր՚է
\յրսն նէսէւ ոսկերութրւյեք^ "ՐՔ ՚սք(աէս§շ1^էէ
ապագրսէկաՆ աուհ§նր ^սէսաաասցրն ^ մեհոաօահ^
շոգհշաոժ յհքե%ա%Մո ԳՐր^ ՚եոցա ՚^9յ ^
11/1% չափ էէսռյս^ էՈէսրաե ու. զւսրգառոււռրե ար՛»
պսւգրսէսաե արուեսսէո^ "Բ"1 Ար՚֊Թս՚եաե ոս
բարոլաեաՆ շաԿէսռսբու.Թոսնր թկ ասսԿւՐ Ո^–
կրանոսրն ^"*փ ^ոփսցաւ. ւսշԽաբ^րս վոբաւ^
ոասսքսւէս էւռւէ
\1չե եբԼաթէ Կրաշալի Մամուլո թէ ոսկ»
է֊ոմ Թ1ք քուսույ սոէս1էգաւ1ա^ փստւլեցոէ֊ց ս»շ»
էւաբ^է Թ4 ^Ր ւբ^հբ լու֊սասփրւ֊ռ մամուլրք
հ՛եչ կր ւՒ"հր ստքեչափ գրԱսգգս» ոողրսակաց
Կան՜ճարոս ոբկասրբու-թույնք^ "էՒ՚^է* աէեպէ^ս
ասւոա անոոգր կր աաաբ ու. կր §/եռ1ևէբ րեչպէս–
վոժւսհ^ մաեու֊կ ժէ հ՚֊Ր ^Ր ս՚բգաեգի՚ե 1^9 1
Աքքք^ եթէ մամոէ֊լ Ր՚֊Բ ԳՐ^Ր՚*4% Ւ^Ր Թ1^՛՛^
բոգ ^աԱ՜ճաբոԱ սսաեոՆւսՆ գասոափսւբրն ւոա չր^
ԱէէսբստԾկբ րմայցէսկան աշասաբկրս կոբրռոնրԱ–
սոբէսւ^ սէէէ ԱԼՍ «ո|ւ#ա ու. գասոափւսր ոչ կոե՛»
դանր կր սնս$ր^ ոչ կս§բգրլյտաւ.որգբ մաբռաս^
ւրե լուէէէսւոբութՄան ՈԱսմաբ^ ոստասէ մհ ափ–
մոբէոբ կր գստո%ստբ Կս/ե՜ճսքբրյ մարգոցն 4^^I#^
կր Աեո՚եկբ և. կր լցուկբ գ1քբեզմանփ սափո»
րին յկչ։
Հ^լեպէս չեղմքն ^մեբ %§սէ§եեաց ^անւճար1^Ն
- 143–
օ-սստօ– աեգրւ.էո ձեւԱ.ւսգր ր1ւԾ ր 1ւ. ո՚եութեէսս ւր»
շէսս9էսս§սրսՈւսերւ Ո՚Տ| եէս1՝ռւսրասրոսէսո ^եռռով
՚րոք Ռսքրակ ՄՈէսն^ եէսմ՝ րբրևւ վսէոձթ և. ռա»
ր1քպւէտշէոութչէւ,ն^ աեգէա մարգոց ձեո^ոյ րբո1ւ,
սեռահ գիա1լեեո ^ոդհ% մկ^ թազուևցահէ \քհհ–
գովութեաքւ /լ. էսզգր ե Ոէս1սաէսգիաոէ–Թեաե ստո^
ժասր ես \ձ 1սհթս§ոեսւ1ւ ու/ւէարե գրսէււէսսւասև՛
Լաոք^ որք րնքեսքշիէաա ^ւս1էքով աստի ն^ անահ՛
մեր որս գրստսԱսս մնէսցորգ եշլսար՚ներ մոոո»
մեէոմ ր քոա ընօ-սքւեռրսէ Փսէսասւօր ու. փոշո»
ւոաօ– օ^եոյսգորսերյ որռ րռրււ. ՜ճրւսգ գրու.ա1ւ1է
ւոսէկ գրոա֊սէհր մանռերու, մհէ֊քժ լսորշերա-ե մգֆ
ս՚սւ&՚սու-ստօ՛ սնէսռեր էրս^ ասւուս Ա. ս*պարգրւ.ս^
ւււպագրութեստս ւուսոմ եւստՆ եե%գստսր մողո»
մոէ-րդրԱ մգ^ մւուսն ^ ձւ ստլսույ^եսէս. աեմաԿ եսէ
Ե/74։ մի Գուաթւ^մբէրգ ե֊ս քսան դարդ
երեսու֊ն Գ*"Ր ձ՚""–"*9 ^"^սի՚՚Թ ս՛ակ ժ՚ն^ր^
մեր աշխսէր^ին վկաեր^ մեր ք"^9 դէ՚֊Յ^Դ"՛^՛^
գորձեր^ թկ գրական էւ. թէ մեր Կին Կարց՛
կօնգանի սէւ֊անգա֊Թիէհէռ^ և. ի՛նչ որ մեր ՚՚"1^
րե%ես§ց անուհէ ե. մէառռո կր պատմեր ^1^
՚ներկսէլի% ^9^ անշու^շտ ս՚ւգ Աէմէխ աԱցեւուն
աոույէրոն տսէկ ^ր Անստր^ նւ մեռ ստլսօր մի՛
քանի կր՚ճսէտ^ բևեռստգիր ս§րձսէ%ստգրու.թեանռ^
չէի՚կը ԴՐ""Րք ՚՚Ր"9 ՚*՚յե՚նսէգմուօսրի% մերՆա^
- 144 -
՝^էու.թեա1տ Կս»1ասո էսշիէարկրս ոնագոաւսց ու՛»
դեէ^եր կո §ասն^ոէ–ր1էէ
ք\ւ.ր1քա§ էւոսսաոսաերՎք^ որոռւսսա թէ սր
Կս/նւճո§ր^ իւ ր կստաէսրեսււ գրոոոս ււ. ապսւգրու.՛»
թեաե սամու.էոս գոէսւահ մշասՄնռոօւ. սւսս»
.էոսէ1լե աեմակսւռու.ց^ /ւ սորստ փոէւաոկ՚Ա գր՜
րէսեւսե կԱաւ՜ճստր1§Մր1ւ . 1ւս պ^ույոթգմբգրգԱ աե»
աքա^ացու^քւսէ կս "՚ձ" /՚"^ զարէ/աեէսլո Հ։* գ/՛
^ւսս^էսրեերու. կոգրեերս որսէոու. էսնէքակու–^
թհւ–1է կո ււՄոշեշենյ 1ւ. որե՚ն մրւսոն գորհ՚՚1տ
ու. ւրշսւաակ կո փառւսսորէէ
սեսռ 1ւս պսյ րսէսւկս/ն հսք ւ/րշւո Ա՚7"1 "՚–
.փառէու.որ1քւ ^ւսս՚ճարնևրու–Ն ՈէշստէՈէսկ^ սասս զբ
՚նոքստ և.ս իոե՚Առ Տօ*եացոէռն ույերե^ 1ւ. 1րՐ"՚ՀՔ
կո ւոօ%ւսէսէՌգ ռաղառստկհ րթ սյշաար^է Աւ. սՈ"
թ1ք Ասոյ՚սւնո չ1ք՚Ն ՚էտոռա^ "ՐՔ ՒՐ"^9 րեջսաշ՛
/ոոէՈէ կեա1էռ գրււոե րոս սէրգու^աւ-որեռրե ^ ճւ ո–
մւսհօ Ա.Ա Կսւցաեւսրօէո ան\նազո^ մեռան է Աք՚՚ւ
*սւգ ^անճաոոէ ՚հադաաաննս ր մարգ գոս ու
մեռանք բ՚՚^ձց ՐՐ""9 աազաբեր կևաեռր՚ն աս՛
մաս^ ս. ա՚նսաաո, արգրւ-եռ՚ն աւսօր բոմաեդակ
յսշլսարկ կո մսէ§հլկ%
Գրոսսաոս \\ւՄտարա%ր ռարոզութես^
բ՚Աքեաշէ§աա մշա1/նևր օրո1նեց և. ասաց* էՏէհ
^էու֊ք "ր1"՚*՚1Տ^^ ^ պաղաբևր 1Բ^ր9Ւք ^
օաչաու.^1 ^ևո կ՚**1ց^՝»է ^ձ^ք իէաչ1։խ մէ*եչ1ւ ցաաօր
145
Կապար ութս Կարրւ.ր սւաչափ տարի ^^յ "*1Գ
•քսէսչակրր մշակՆերու աւոու.ղև ռրթստւոյ եաւ1ճհ
ու. եր աԴւար
\^ԷԹկ եր յեղանչ1քյ՝ եսէէՐ չափազաեց կր
^ամարրս Գ՛*^^ "Թհ "" ւրահ՜ճէս ր՚նռ ր^ քէԱ*
էէազբէսե ր թ ու֊թեաե էսռսՀբեէսւ կոչեմէ Վ^սէսս
օր "1՚"Գ ոստս՜ճսէրսե րս ռապպքաԼրթութեան
սնա-ցրչ ձւ գւսւե§սկ չր §բ՚եէր1ն^ . ռաղառակրրա
թ–ու.թու.ս Ր՚֊ր քսաեձարուրքւՆ ւ1կ^ կր էքԼար
հրր1ւ. մանուկ էսռանո սաճ ման %
ւԼ Ս^է"1^՛՛ ԳԲ^Տէ Ւ Հ^/՚յ ՚ա%՝ճար%երն ևս
մանուկ կո սեաէրս^ ՚՚Թհ ^ւոռա օժանդակ չր
Կասնկր հնկօրական քա^էսւերհչ ոգի՛ն և. զօ՛
րութիւնւ Ր *#չ պիտի ա՚նկր ի՚եբն1էն ա^ կո՛
Րողի և. նկատող աչքն^ որ ՓղՔրՒ^ կաթսա ւ ի
սի V /՚"՛/ յ եռացող ^ուրրն , ՚11՚րմղիչ բուո1ն շո՛
գիւր» շստրժող ու սստրող մի սւԿստւոր զօրու՛
թիլն գտստււ \3իթէ կստրող է^ր սորս» չռւսւոր
4\եռս ՚1իթՒ՚"*րի մհօե%անե ր ձոււեւ կստս ւսոս»՛
գքքե շոգեկաթսա%ևր կաղմհր Ի՛^^ պիտի անկր
Ա՛լն քո՜ագուն ^ք^քս՚րիկ ղօրութեան գ*^իչ^ ՚*՜
րոմ անբսւրրստռ երկստթ/^ թռւի% իէօսիւ տուսքւէ
Միթգ սորսէ 3^եէւ^§ բսէւէսկան գր^ որ ստստի
մրնչ1ւ ի 2^էգկաստա*1տ^ մինչէւ ւ\\մերիկաւ եր»
կաթկ^թևլ ձգկրէ Մ հր ւեո11ւցի ՜ճարպիկ քիկր^
ւո1է\ր սէՌէէսկս կր Կսյւսօոէսն թէ "՚(՚/ երկսէթւ^
10
- 146 -
թելերա-ե սէ^ սասէաեէսէ քք՚**է$ Բ*"19 սստաաեսա
էրեղբ ես^ գրտԾս գու.^ վաաւ ղհ դդքա շաս»
յա/եգստյ՝ ձողրներ կր կորհէէաւօե^ կեո^ստգրր թե^
ւեր" ՐՐ ^9 Թրերով կր կւորռ*ն^ որա էս օր
րր1քեո գոզոք^թեաԿ– րւր Ոստզորռսլով չբ ւստէսաէ
Լւսռսէսս»րու.թեաեէ
\\լսպ1քաւ §սկստ^ ցս/նկէսւրգ րէ/՝ Աամու^էի կաե»
՛ճարն Լ. րեկռրսէկաե պօրու^թհսե դաշետսգրր
եզան^ ւֆ%՝ մէալե սերմ՝ աոսաւ^^ և. մէւյս՚և զս՚է^
ռաեեռ Լ. ժրսէգորհ՛ ձեռռոմ ու, ւաօ՛ սաաեսսէ^
կտսՆ գրսէու,ԹեսՔէ/բ մշակեց* ւսսեսսքլր բստրոս^
թեսօ/բ ասււ.^ լոսէռսէս^ թստրգսէւէս՜ճեցսքլ, ստրս.^
էհոեէսս սէշոէԱսրԿէ Այ<՚<>/՛ Ր՚֊Ր ՚^րդհը^ե ր ստւաս»
ԱՅ&ԼԱՍէո սեղաեո սերսէէ Նսւոէսձ՛ կշսէւսարեգ կր
մաւեւօԱ ոաԱ՜ճսէրրԱ և. րԱկերսէկաԱ ձեռաց աասա^
րսքսսէէսհ՛ րսէրհթեերէ
ԴԱՍ ժ
\)րշանկա Քհան ծաղիկնԱր եւ
ււ։պերշանկու1Տեսւն փուշեր էՐարրա
կուէ^հան ղարաստ ւէնին խառ՛
նաթոյսհրն հնք որ կը բերեն
ղբտրին եւ զչար/
\*սկ հՕԷ ին^ է ապա թարւոյն
եւ չարին աղթիւր հա. ար՛քատ —
\քարղոց սիրտն էք զոր տեսաւ
Գիսաս եւ ասացւ
ա\քարղ բարի* ի բարի դանծուց
սրտի իւրոյ բղխէ զթարիք եւ
ւՐարղ չար* ի չարէն բղխէ զչար>^*
ՍԻՐԵԼԻԴ իմ՝ \\այ1»սկլ^ աշխարհիս եր^
^ասնու֊թեան ս. սէաեր^աՆԼութեաՆ դստսր պր՛՛
աո աօսես ռեղ^ աե ւստմաոու֊թեասմբ. ուշ գերյ գոլ.
որ հ–Աէո1լաւոե ^էսսէսերգ սգ^ մասյռոր ծա էսշքսէսոա
տես ևր^աեեոէ-թես/ե Նաղհ1էե\էոր մէալն քա՛^
դել Լ. սէաե ր^էս%կու֊թռս/ն փու֊շհրէս ր բս՚ց
^եռաեէսւէ
- 148–
\^օսրԱռգ Ր^է ^^ եր^աեեոսթեաե ՆաոԱկ^
%եր եւ հ"^ ե% սէաԵր^ա1էեու.թեաե փու.շեր^ "ՌՔ
լսէսւ^աբոէս եսէ՜ճրե էքէսոււԼու^թ եաե էսգսւոասրս
»1է^ • դոբստ գւսշսւր աուոերա սմաս րնքԱէսբոա
^1 ք"^ ւ/2ս/ւ/ւքքքծ ^ևռռ չր մշէսեէ^ զաԱոԱթէ
\$Թկ ոո^էսմհսւ սէեսու-թեէսմբ գաաեսօճ ,Ա1Ր՜
էոքէ ա »ս%ւսմթ որ ^^ԼԴ ԾէԱոհնԱե ոու. ււ. փուշեոու.
մշւսկր մարդև է^ րւ–րաթւսեչրւ.ր անճն 4« րետէԱա
՚եհքԱ 4) յ՜ոոո9աու.ոդ1ւ կ^ սէղգե կ^ ւսշ1սարո1է գ* ակ՛
ոու-Թրւճէե « կ^ "ԲՔ՛ էԱՈ-՚ասւսրսէե եսէշոէսււոոս ւսշ»
Խարարս Ասգաոասերն </^^) կաւՐ հ-էսղհսեԾՈ կր
մշաեես ււ. եսւմ՝ ––փոսշհր* ՚^ւԴ եոեու. ռոաեոու^
սերսերն րՐ""Տ սէղւսա ԱԱսյթե ու. սոուոս կ%
Ա/ւ/ւ "Թհ մարդով ^աոՆքն 4 եր^ա՚նեու.^
թեաս ս. ւսպեր^անեու.թեաե Թ՚1ք օոսոոՄեո ոու.
ււ. Թհ փու.շՄրու. մշւսՄն^ ուրռսհ ռաԱո որ մար^
գհև եահ էսշհւար^ոս յհրսյկ մարդկու.Թեաե ուօ/–
րասսէանրս սկ^ եր^անկու.թեԱսե 1ւ. թշու.էսռյ1ւ.»
թեան Նսւոհ1լնս ր և, փու֊շեր լ§սւ.ուոԾնսէկս/ն անա
^րաժեշէո օրգեռուլ պհաո մշակու^րեէ \ւԹԷ ™–
օ/#7# Խէ"1 ու֊զոեթ փոսշՄրր^ "էՒ է ^Դ՛*՛^" չու.»
ԱՈ է գարՀձեէսլ աԼգրկն կր ռոսսնոե* պասե զր
սոցա բուՏԱ սէրմաան մարգն 4* ^արկ է որ
ղմսւրււե էքլե՚եթ աշէօսրԿկսէ ^էաէա կահ մար»
գրկֆ որ գժնրՄե ու. հ՛ա զոկ ե մրսւսո1ւ Խէսէ կոյս»
- 149 -
գ՚քե^ ԱէռասԱց իէն§սաԽլու. եաԱաչհ% և. չորե%^ մար՛
գրե և. փոլշրեէ
Նթէ կարենս/եք 1ւս միարւ փա-շևո /""/է/ ^
հ՚էսզո1/սեո թո զուի աարեբն թշու^ստռու-թոէյն
բւսոյեէսւ Լւ որ^անկու.Թոկն աակևի չր գոսէեէԽ
ւաւնՀքսէմ՝ Թէ ե ր^ւս%կու.Թես/ԱՇ–Աէզր1լեեոս "՚Ա
1ւս եր սսաե փ եսօՐ էր^աերկ կա րհ՜ուէսհ՛ մարգ
Ր*––ր եո^ակեոէ-թրւ-ե կր ռասճլ առանց թշոէ֊էսռրն
սհ՜ճէսկր էոեսեաւու-է Վյևոոու-ո աոռաէո Ղ^ս§ասբոս
սեհոսաան գրաս էսռ^ս.կհ^ Լւ սւԿսէ սէԱ և.ս %ա րկք
եր^անկոսթրւ֊Ն չր պգւսո և֊ առ ՚^էհնչ կո Կամա^
բո րւ֊ր ւսէոՏափ ոաճողռ և. փսէփկասու^ կեանթէ
Վ^ե՚բռու-բ սստեւ մեձ-աաու-եՆ և. րւ֊բ 7-^7 ""^"՚*
բանռ Ղազսւբոսր "՚էքր ԳՐ^^^^ ^ օ՜աՕ՚կէ սո"
բա բե^ևզԱ ու. Նբեահբհ ^ սեհոսԿասց սեզաԱ ս.
ձ՚ասռա §նո բ բ • ս. աՏաս սա չբ զգաբ ս^Ա ե.ս րւ֊բ
թշու-առոէ֊քժոլյէ * Սա րՆքսրս մեօ՚աւոու.1տ կո ւո*
սր^ ու.բստէէ և. գոԿ կռս/նք կբ մաբգ բաբեկստԱ
շնՄբու. Կեւո%՛
11 քո կո լսեալթ ու. կր ոաւաաաՆք^ Թգ էւաբգասա
"էր քազաբակբթու֊թհւ.Ն աեաեբոսե^ ս/եկեէԱէ
Ղ^ազա բոս%և բ ժողվևռ աշխաբ^իս ^բապաբա՛
կկԱ • ^հւ-աեէէէսՆոց^ դաբմանոո Հւ աաէոսպէսբաե
սբսաբասսառռ Նոցա ^ամաբ^ ^"1Ր^Ր^ ^սօքրևբ Լ.
էաուէեբե անգաէՐ գո բհ՜ոսեկութեա՚ե ԺԷՕ գբաւ.»
սէսչդեռ մեբ աշիէսքբկր Խե զանգա մ՝ թշուստռ»
- 150–
%եո Ասեգսւրման^ էսսաԱսասաւսր Թոզույահ՛ ես
փողոռներու. էք^քէ \քարռկութեէս% ***1Գ աեաո^
դոէ֊ասՆ ա§սսէԼերեեր գեսէԱստսոՈճ գեսաաչարչար
1Բ""րյ ԿոզԼոոագրն ծ^ւսլևոմ եր ասւզէստրս^ անա
ռսււ֊ոոասռ կա րեկցոսթ եէձւ կր Կա§ռե%% )Յլ. գու
"ՐԲ Վյոսփոոի հովակէաքու-ո^կ՚ն "^՚^ց "՚– գս»րձ
կանես ^ կր աեաւաս սւ\գ թ՜շու.ասռյութեստՆ սւպսէ»
ժոլժ օորսսէսեե ր բուհէ մա ւրառսօէաբես մէ^ ^ որ
սսրոպրու օստզառւսկրրթ սւշքսստրկրյյ ասբսսւ մեր^
ձստւ.որ գրւսորն 1^%
իքւ/ք|1 սրթւ^ թշա-սւռու-թեան երԼւոէթ ասէսւ^
՚քերսեր սոթէճ ես սրս$ւ1ւ^ որ ուեղա%դստմ՝ ե՛ն ^
աՄ "՚՜ ՚՚**"Ր ե^^ "է ք^՚^ձր ^ ""տՒ Կ՚*՚ր^"^
ես^ անաոԱ^ անւասրկ են^ ւարկ ու. մու.ոսւցրկ
կր 7Ր9րն փոզոցներու. մ^^է • Ո>յ գոքէս թշու.ա՚»
ռութես/ն փոքրրկ եոև֊ութՆեր են • սորս մար՛
դո էս Ա՛չք սովորսէհ՛ է ւոեսՆաւ և, աւնակս կսւր՛
/ ^^ ԳՂԲ^Ա մոսէ^ թշուստ§ւ. ես է
^շու–սյւա.ուԹրւՏն սւշասքրկրս ւ/երսյ§ ոամաաաս»
րսէհ՜ է* քւ. մեր սեր ռես ու. սքրսւաբրս կեանքրն
մգ^ 0-ւսւ.սյւեւոմ ւհ/ւրեր է^ ւոեո մր սւռ^սյւել ՚ւ.
աեո մր սա-ԱէՈ^ սորստ ասէակե րր19 րրևութսեր
շւսսէ բսէռմագրմր ես* սասյ որդեստկ րմ^ ե. ես
՚եոցսէ աստտկերսեր ԿստՆեմ՝ ռո ստռւս^է
^շու-սօւ. քՄն ՚նոռսյ^ որ Ա^^Ք ուՅէոն^ /՚^Տ"
չես աեսՆսւր • կս/մաւոր կուր ե% սւգրաութեսքս
151
յէ9է ^շույսո, չօՆ Նրբսէյ որ լեզու ուերքէ^ օ/«
կա1»^ ՈԱհէոե* աէւ ոչ քսօսրք կարոզ են և. ոչ ւո–»
սել կր կամէնէ ^շույսռ չթ՛ե աղ1է մաոդրկ^ որ
ոպք ույէոն^ ռստլելու. ՚ճաեապսէրԿ չոլնհս * ձեէւթ
ուեեն^ գորհ՜ել չոկսէրեն* սիրա^ ^"գՒ ՚^^Ւ*^^
Ք՜մրսւհ՛ ու. լռսէհ՝ ե%% \\ոյսւ.ել թշուսւռ չ1էն
ս^քե ժոզհվու-րգսւե ր ^ որ ոեւոսւեհթ ու^րն^ աաե»
գըխէոութեստս ա^9 չսէրւսչար կր մաշբհ^ որ կեր՛
^էսպէս կես/կբ ուհէհե^ կր շէւչսե և. կր շր9րե երկ՛*
րհս սերասլ^ "^11 կրասկեսգան ես,. րաԱստլյոր
կեաԱթե ե– ՜ճշմարհա 1անգանու.թեաե ա*– ակեր
չուձէի՚նէ
*\ան ԱէսէկսէւրԱ լ»եդկ§սնա֊ր թշուառու–թես/ե
«ւք// եւս շատ էարկաաեսեւ ոզորւա§ր աէստկերներ ^
զորս կր թոոու ս և. քո սքչռրս ասռւս9 չես ^սէ՛
սեր^ որակս զր յւսսէւսո ոգրգ սյՅժս^ չր ՛ԷՐ 7՜
ասէկրհ եւ դու. ւու֊սաԿսէտ ւրնհս^ աես%ալով թէ
մեր կեանռե թշու֊աո-ութեաե փուշեր որ չափ
րազմաաաա եկ ե%^ որոո ^հք շր ^ապսքաուաօ– գըօ՜՜
բազդ մւսրդ մէշէո խաւթոցաԿար էէ՚՚՚՚է՚^՚Լ "՚"ե՛
%աչե վշտաբեր ութ եաւ/ի կր փ"րէ ք"–ր կեաեքլլւ
նւրոպիոլ ռազաքակրթ՚ութիւե գիաութեամբ^
կրթ-ութեամբ^ ^ե\է աշէւար^ի բարբարոս կեան՛
քշ ւկ՚^շրջեց^ Լ կր ջանաչ ւՈսրդկաչին թը՛
շուաււութեան փուշերո բոլորողրս քազեի ար»
մաաախեւ րնեի և. մարդկութեան կեաեքս եր»
152
^աեևու.թսաե Նսէոհ1լնաոոմ զստրդէսոելէ
ԱքՀ բն^ օգոսսէ քքրբ եր աեսսսււ^ ռր աե^
գփ՛ Լեաեթհ՚հ յ^^ թշոէ-սքռոէ-թՄան սոր երե՛»
է֊ութ՚եևր էսյէ էէ. սէէւ եերպսէՈէ^/եքող եր1ւյսս կու.՛՛
գան* և. Աէ\դ ՚եոո աշհսէսրոո մաոգհկ հ՜սէզր1լեե»
բու. ոետ փու.շերե էւս եր մշակենէ ^ասոհ՜եցող
ռւսզառստեոս)–ութիւե% րսկ . կր օաոմանսալ^ թգ
ոլյսար արգէքօռ կր հրեաերն ա–շույաոյու.քժ՚եաԽ
սորաս բոա փու֊շեբր • կսէմ՝ սեր րեկերստկսէե եր^
^անկու,թ–հաե ս§բսէ1էն ^9^ Բ^"ՐՒ ՚^եբաարուՆ
ոեւո ոմ կր 1սսէուն1^ ու. կր ցաԱգ դսւոյտստոսէս ու,
Կեղձուոիչ ոբոքքնևրրւ
Լրեշսէստկսեր ոսէրպուռրն^ ճրսուս պսէտստս՛՛
աա% աուսէւ֊* Թ/^ թշԱստյէ մարգ ցս/եեր Հ։ զա^է
Ա##»1 չստ բա րու.եսսէ մաբոՆ^ Հ։ ոբոսԽառս/ե մշսպյ
որ բեքնսէբոա կաբաստգրկ Ր՚֊բ աւբ^ոկն Ո4– բԱոէ֊^
թ\էեփէ% ք1ւ.րեէ1ն մէճբթ 4 բառնալ Ա՛լս աշ1սար^
Կփա ս»ր՛ ^^ՐդհհՐ^ "Ր Թշ^^*"Ռ ^^ րհկե բսէկաԱ
եր^անկոէ֊թհան և. կս§պս§կս/եե% մհշա սոբստ ււօ#–
բո սեր սաս Աքգստբակրէ
\ձւգ ռա%կոսթ–իւեր ոբեշաա1/եեբ% էւս ցան»
կացան • ^րամա% խ%գրեցի%^ որ եբԹա% ոբոէՌ
%ա բուսերն ի Բ՚՚՚Յ քազենէ է^աչց նախաքսնամող
Լօբ Արգբն ասաց* ք^"Ա ՚"Ոէ–կռ^ Թ՚՚Գ ^՚*–^^՜
մանակնաԼ մի եբկուքՆ ի միասին ա1ճին մինչև^
Տսձոց յ՚սւմանսքկր է
ւ֊սէսո
- 153 -
յ^էպէէո \ձւ֊եէասոանռԱ ւսուստկր աոոէսպգս ^ա^
՚օաօ՚քքքօ և. թեոաԿէսւ.աւոոռ ^ւսմար Աոլց կոս^
աաի որ *ս§գ երկու, գւսսե Ասնռւս^ս/ն / սրասրե
ստ՚ճրե էլ ստպրես^ Թէ եեեոոռւ^ոէ ահգաստանրե
յհ9 և֊ թէք աշ1սս§րԿհս վերա1%
յՅստկասՐէ շստա բեւսկաԱ կ հմասսոսէսրրեէ աէս
ասորՂրդէսւոր էսռսքկէ^ւ^ Թէ "Ր^^Ւպ ^^^Խ^սԽս՛**՛
մհւ-թնաե էէհ թագուն ա%քւԱՈս%ալէ հսոր^ոսրգե
է ս*էԱ^ որ ՛ես/ կր կամէ օր ՚սւգ երկու– ոաեսէա
ռակ բո էսեր որ արու Կեա աՐճոե ու սեւսս։ \3ր^
թկ երկորե ե-Ա ս^Սի օրէնռ//ե տսէկ չ1~ ^ գոլ չԾս
տեսեստր որ սէեո սի հ՜ւսորկԱեր և. աեո սր փու"
շեր րուսաձ՛ հեէ Նրկրե բեակաե փուչեր ոեաա
գանգ ես սարգոէՆ* և. մարգ եսքրոգ գ ղաեէաք
ւսրմասէոս օսւՆգեւ Լ, աեգր ՆսէղոսԱեր աԱսեր
ձ9 "եր ւլնեերսէԼսք% սքշխսէրկր փուշեր ^ "՚/^՜
Հօ/ա ^ր% ու հսորսէրմաա ե%^ սէքև^սէփ քսիսսէ
՛ու սսէսէՈսէե ես^ որ ւ/ւսրք±ուս թսՈւսււորութեաե
և. ՚ճարսէսւրութեան սքռսա^ չե% հնս/զանգրր* ուս^
ար գձուարքքե^ աե^արի՚ե կ թ^ Կեն և. թկ
սոր փուշեր մարգեութեաե սՔտգսքստստէւէե ր
բաց խլել։
ք^ոսսէ րոեւոԱ յերնաէսեսսմ՝ Տեսչութեան <«/•
ռստ^^ պէպռ է ԽոսաովէսնեՀբ Թէ մարգոց ս՚էո
քսսէո^սէ բո ա էաեե րսէկան կեանռր ւս/ւրաեսսւկաս
օրհսսւց մի փսէկուսէհ՝ սեհբե Հ։* մարգով ձեո^
- 154–
Լութրւ-Ա ասէկեի թշու.առու.թու% ԱԱսրել սաշ^
Ղր էսօսրեթ և. եր գոե%ք յ որգեստե ոմ1 Թկ
՚ յ1սրւէուն եր2^ա՚նկոԱ,թեա% Լ. թշուառու.թ՚եաե
՚ճշգրրա %կարագիրե 1^Նչ են^ կաէՐ ճվ է եր՛
^ակոկ էւ. ով է թշու.էսռ աշքսար^րս Հ/>«՚քէ
Ասքրգրկ կեզստկասրհ– դէսաասստաեոս ստքԱագս
կր ^ասմարոն* ոս որ ՚՚^Օ I՛– գաեձ ուՖր^ ոս
որ ոամրւսւ–ոյ ^ ^էսրսաու^թ ռաւ/բ ոբր1ւ. սէստզ կր
փսՔԱր . ոսկՄրսքկաս Կորրզոսոս մրսւա^ ոմ որ րշ»
էէւսս 4) կր ՚^րրգ ժոզոյու.րգի% յհրակ ոժ որ
գսյկ ույւր Լւ ռօրոէ^թեէսյո պևր՜ճւսռասՇ՛ որսւման՝
կու-Աէէսւ աշէւարորԽ * ակաւասեկ սոռա եր^ս/նիկ
կր Ոէսմէս րուրն մարդոռ՛ էւսււոսւստանի% ստռւս^է
ւ^սկ ով որ 1աո չու^ք՚յ ւ՚է-ր աստղ ազօա կ^ չի
Փ"՚1ԺՐ* "՚*Ր^ Կւսմար 1ւս կասե՛ն թկ թշուառ էէ
19 /3^4 մա՚սե՚նռ, մէս ր դկսէ ւե՚ն րԱկերոլ.»
թեաե ր է– ր առան չուր կարգր ւքարգոռ սրրւո և.
ոգիս զէւԱէՈտք^ պիէոի աեսէէսււքք էսքե մարդիկ
զորս ժոզոսուրգ եր^ւսէւիկ կր կարՆ1^* ՚նոօա գՒ՜
րե%ք աւնպէս չեն կարհեր^ 1ւ. ես 1ք"1ց ս»աւՐ
քեզ սի ալ լաբան օրինակու1է
13 եր էԻոքոս էՌ սւսնգու.ո սաեոՆէՌէօ^ "/"՚/
հ՜աւր ոասնի յինչէւ. երկինք ե իւր մէիւ մի ւսս^
սէի՜հսւեներուն սերաէ աշիէւսր^իս բուոր մարդիկ
^^
- 155 -
եարգ քք՚՚՚րգ շարա֊ս^ էՐ Ր^Յ թ§սգսււ.ո ոեե ոգե
սկսևէսլ յհ%չ1ւ. էետբե սարու.կ հ–սօւ,անեո% %ու.
ու. աեսյ թկ ի՚նչպկս աշխարհիս իւ.րաբանչիւ.ր
է/արգիկ իրենց կեա%քէ վի՛ճակեն անԿոգ ւէ""
էոմ^ սանււուոո սաորոս էսսւոր՜ճաեկս րէս սկսեէսւ
յ^եչև Ա՚/եր^ ուր գրոէ֊ահ– ես թստգաւէսրաց օ.օ/*
՚եր^ բոէորե և.ս ր յեսէսհԱ ե ր^անկոսթ իւհէ եր»
0ս/եկու.թրսե կսՅզսէզակե՚ե ^ ս. գէաե սէսւ կր ^գւոոեէ
^ագասոր ^ ^"Ր կր ՚Աէսարրեթ Թգ երևանա
կութեան կաաուսր՚հ 1^ ուսսսւՇ–^ կասէ թէ սէււ ււս
երջանիկ կչլ էէ՚եկի^ ^(^հ գ"*^ս "՛՜Ր էշ. ^"՚^4 «^
յեր գ^հէ^ ^եսար լէ՚^հհ^ Ղքապօլ^օն լենէե ^ և.աէւՆէ
^յ»Կաժառա%գ կսքսէ* "՛Ր* ^Ր է րմ՝ եր^աէւիկ օր^
երբ գա^ւսկաւ ոստւրս ր գերեզմաե կերթար ր^Ր
գւս^Ս րնձ կո Թոզու. և. ես թագ կր կապեմ՝ ու.
կր թագաւ֊որեմ՝ ւսշաարորս յերաստւ \քե1^ սւսա
լսէսրար րշասւն կ§սս1^* երէէուր թկ արռաւէսզու,%
էհ"կհ Ա– րս գաւ-լսս թսւգոս պսստկու.գր^ էա§եա
ժւսս ես արրսւպէս երջանիկ կր ւր%1քր%
\ձ§սպ1քԱ սաէէդուղր գւիւ1^ս ւՌնչև. ցմսււրաս^
սէր՜ձաե մարգրկ Օէսսեոսթեսյմբ. կր ^գւորՆ Դկպ
ր յերսւգուս կստրԾՈէ֊էսհ՛ եր^էս՚եկութրւ^ * ււ. սրշտ
դժգո^ ւրնեւով րրենց կես/նռ1^ն ու ւ/ե՜ճէսկէեյ
ցաճկութեաււ մկ^ մաշուեայ^ կր է1աքսճասրս ՚Լ–
յիաու կր ոսգենւսն գերեզմէսսր Կողոսէ
156
Րսչ զարյանաւհ խս/զՄո Լան ու եր ւբերե
աէԱ եր^սւսեու.թեաե^ գոս ւսսստ^ թշոսէսռոսթեաե
սանդոԼորե սերէսկ ւորուս մարգրԼ ել ս. է^
աո%Մլով կր մրոին Ա, ամ1^ ոք գէպ Ր ռար^՝<»
ոոսթհւն եր ձգւոհ^ էոսսսէւոմ Թ՜կ սաուգ եր
^աեեոսթեան եէսսս%ր բյա րՅ^րութ՚եաԱ ասւորճա՛»
՚նէն վեր աչ կ% ^
^Ասա^ ասլւեղ^ ^էք մարգկսէւրե րնկերոլա
թեան աա գժուսյրոն եքէւէ^երոս ա1գ^ սեհ՚էս՛՛
գոլե մասէւ սա*եգու.որ էսստր՜ճաեՂէերգե սաս»րէԱա
^ոսեէոմ ^ եր ԹօԹէսփրն ր գեէորՆ^ ւսապն մարգ
րւ֊ր Ասփաւ ու, թ՚ասփոյ եր ^աքս^սքիուր , ս. սեր
աչ ռես սէռստ^ եր րսյռու.ր ւսւ^Հք-ստս սստրգոռ
թշու–ս$ռու–թեա4ւ սէեսսէոաԱւ
ք^շոսսէռի% կեանքն աոէւ1~ն ի*եքնե% ^աեւ^սյ՛^
էաոէ-ստհ՛ է Բ՚-Ր ես՚րօսաոէ֊Թեաե և. զրեստ՚եսւռ սգ9^
սորս§ սե՜ճսէե սրշսա գեւոԱաՌասսս§սս§ ր կ^ %ս§ ասր^–՛
րա–թրլ.ս չայեր ^ որ "րկ^էՐ եորհ՚աէէոլ^մ^է ^սկ
եր^անրկ %ԱՅ րՆ՚ու^ասհքն ^ ՚*Ր՚*Լ բ՚սԽ՚՚՚ն ու. վրճսէկ
րաոծ^րասգո^ սէսարճաԱոն ՚Ս՚ր^՚ւ կս»ւստռսէհ– էք
սրսչգեռ րեբ՚ն սէ%կստսկսէհ՛ 4| սս1ւկս»րհ՛ սսՐ^ե^
լող կր կորհ–ա%ե 1ւ, մեհ– շառաչմամր կր «օօ/–
պստլհ ր գեարէէ րնչա1^ս մե աստսլստրակասէ ^^1^
րր Նսէռ% %ստԼեժսէմ* սրապէս կողասն անբսփսսե
ու. րսէրերաիան * մե՚ե հ՛՛ր մԼկ ոառէ% ե. ւՌւ.սՆ
րւր փարթ-աւՐ գլիւկն չարաաէս 0Աէխ^ասխու֊երէվէ
- 157–
սթէ աապէս^ ւսպսս ու-ոեսն ւսա էսշքսւսրորս
գթրաւ եր^սք%եու.թհւ1է և. աաոր^սւսքաւ-թուն
պհէ֊գահ-րե եոբստէո հ%* սեր ԼոԱէսո յճաեաաւսոա
որն մէ^^ մհշէո կամրնթառ ես* ս/եո՚եարրս կր
թու.ր սեզ րրւսրսկ րսէժանՄւ^ և. մարդկաւրն
եեէսսռ րբրեւ աո գրաքսւո մշաձեւ ւս^ագս^ որ
բեստւ. թշոււսռութեաս փու֊շեր չբու^սսրնէ
ԱքՀ որոսկևսք1ւ. մարդոՌւ եեէսեռ լսսքոյեստբոլս
է երեր ես սերստկ ռաեե որ րեօս ^"^(է փու.շն
ու. հ՜էսղեկ սե և. սուե սւրմսէԱէէս աեսւե շսքռստւեա
ղգ^ "՚ք/ "՜" ր1»դա–ևսէ(հ է ^ս/եէսւ սեր ստա փր՛
շ^^ւրւյ սէշլսսյրւ ՆսէոԼկրոԱ-րսւսսէան գստրծ^ներ
*\ր քԱ^-Նոսես ու. Լր ս^սէէոր ս^ որգեսէե Ր"\
երբ ստապգս ւուսսյ^սււո եր եւօսես\ աեոսսւէոս
որ աւսրէոեռպան սե Ր՚-Ր պսէրս^գռր ւյշւսսեւող^
դարմաեե ւոյ ^ փու.շերգՆ եր մաօրկ^ և. անբեր
երևհրՐ^ Բ՚՚՚րՒ սերմերով ու. ւոու.նկեր*1վ կար՛
ռեւյնաւորէ^ միթկ մսւրււն կամ՝ մարււկու թ-եան
երկեր քան ւրողՆ էսնահապն կւ
Աքքք^ մարգն Կողեն ւոհրստպեսէ եշլսանս է
ե– քան ւրողն բհ^Ր անգսւս գե րսյզանո ^ Կոգսա
ոփէ ^րրք՚^յ "*– բանսէւ-Ո րութեսէմբ ռոքսսյոսւքէէ
րսքւռ գեսէես^ մարգն ե բնկ Տարրն Կսքկսւմգսւ
4» կր ՜ճան աս ^ ղբարրն^ Բ"*\3 է՚Կք^ Դ^պՒ է"*՜
րրն կր ^սէկսէմեսէեգ մսէսն սէԼԱՈրեկ կստրգս/րսւ^
սստէ Հյյսսւույսհ՜» Թէ \յրԱ»Բ մարգկան ե էւնէսմս
Հձ
- 158 -
չւսրրե ես արձաԽսոեստւ ր մասեութեՆգՅէ ^ւսր"
գրե ոչ սրսյււն չւսորն ^էսկԱսսրա ցյ ստււ 1ւ. Աս*
րասաեռձ– ու. չսէրէսոԱար 4* մաոդԱ րբրև. Կե^
դրեա1^ ր՚֊Ր սրար գորհ՜աոստ՚Արե ^հ^ եաոեհճ1^
ղչաոն և. Լր Կանգ ր գուրսա էւ. ւսԿա ա/ե է
թշուսօւարՄրութՄահ "՚դրր՚-Րձ "Ր ^Ր փ^գհ սեր
րնկերսէեան գսէՈԱէսսոաԱրն "հ9% կր ս^9ու.ռան1;
աար էսպհ ր^աեոե սեաեբհ թ շու.ստոյու–Թեստե
փու֊շՄրրէ
՝^րհսւոոս սէշ1սստրոոս փրւՒ՚"՚փ^"1Ր9 *՚(հ"
ղմարգն Ւ՚֊-Ր երեսով և. երԼւութով չյթ1էնեռ*
%ստ թափաեցոկ ՚ոգր էր^ մասօ– մարգողե "^/՚*
ք///ք« երսաեց էւ. ՚1Կ^**1"Տ^ "/՚ Ասրու֊թ՚եաե ո§.
րսքրութես/ե ^"ԴԲՐ^֊ՐՐ մարգոՈէ սրրաե էյ ոս»
րհ սորսան զբստրի% կր բդԽհ^ ^ Տարն՝^ Պյէ^Բ^
Աքւք ե րկսսէստկ դոսսւեբ%եր կր հոսւ-ստւրե սեր րն»
կերստկաե ^Ր^րՒ^ Հ^/՚՚՚՚ք* որոցմհմ Թկ եր^ան»
կու.թեան– Նսւղհ1լեե ր և. թէ թշույսռու.Թես/ե
փուչեր հ յրասրե կւս՜ճրն ու. կր զօրաեաեւ
*^օ#0 եւեւսէմաեցէճրյ ռսէրեսէր որդեստկ հս\ որ
Դր^եէոմ դԱսոհէսււոս գւոս/եթ մարգկս»ւրս րնկե^
րութեան րուե ւսղբե րստկրն ս§1էնյ որ 4 մար^
դոքե սորա ու. սրառւ
^1;տռ է Ւ՚9^Լ չ^րք^ ա1Ւն ^ որ չարու.Թոլյէ
էՐ ԲՂՒ^^ Պհ՚ՂՔ հ բանալ բարւուն ա1լեյ որ
բարութ ի ւՆ րզէ՚հ^ ^ՂԲր^կ է^՚՚Ր^Բ^ Փ"ՔՐՒ^ է"՛՛"
159
րու.թ–ևաե վաա1չեևո կր րզխհ՚Ն. ^^4 առանձին
ա§ան^ արւչափ կարող չեն ողոզել մաոդկաւին
րնկՄրասկան աշքսԱսրԿրւ
ւ^սկ սե-ձ առուն չարերի ե֊ս սէսենայեհ՛ չստա
ոութեան գետեր կօ էորդեն րրենց եէհրագոա
սրակնդ և. սւռ^ասսւրակ ^եոեռեէոս կաաակւսնեն
ժողոզու.րււրե դսսշաոե ու. դսէրաաոաևրէ 0^ զստր»
մաԱալբն էԱէԱ է» ղր ք"*Ր"ՐՐ^ չարքերուն ե֊ս չեն
ինւսչերձ որռ նոոէս գորհ^ստկրց ու. ռԱսժաեսակրց
են^ Ա՛ս ղչարն ու^ ռսւրհն յաակայհսռ ^րէստստր
սւոՏեե ւով կր դեզ^ուցաեեն ^ և. մհ կրակով կր յա՛
ռեն եր^անկութեան ձ^աոեկներ ու. թշուառու.*
թե սա փու.շերր է
\քեհն Ազեքսանգր և. Գսերքսէ^ս մէ մի մարգ
էրնյ և^ յէ յէ սիրա կր կրէրե^ Գ"Տ"՛ լայլնա»
բ՚՚՚ց սրաէր» ԲԴք"^Տ ՚"/^ աշ1սսէրԿսւկարւ.թեաե
^ր^եղեզեփ մրնն ^արսկսսէէոանէն սկսեց ^ստսսէւ.
մէնչև. %ու%ասաան 1ւ. Գոնիական ձ-սվր թափե»
ցա՚֊ւ ւ^սկ սրւսն \քակեււոնիու աշխարկփտ սկսեց ^
ր՚֊Ր ՚Գ^Ր սէ րշսէւ-աեստց ^եռեզով քսեդգեց Ղստրա
սրսե ու. Հեդր1էն^ դարձսււ. հ ^սէբելօե և. ^սէր*
սից հ՛ոց թափեցաւէ
քձյլսպէս նսէս. ու֊րրշ ստշքսօյրոսւկս/ւստց ^ասէր*
աստցող սրաերգե բռ1սեոեն չսէրուՔ՜եան Կեղեղ»
ներձ սւասէկսէնեցին մարոԼու-թեան գրստքսարւ
էՍանք ^՚՚ւԴ՚՚ւՒ՚՚է արհւնկզակ սրաերէն կու.զէեն
- 160–
ձեուք լու֊էոնէսւով չօսեղս 1Բ"եէ աշքսսյոկին . օ/«
ռէս^ * ուստր պարԾ՚եւող կէսս1^րե , Թհ "հք 11"**
էոուձու ձեոյառ ՚1ր^<էր՚՚եգրր աւսէոուք^&սաւե եմօէէ
Vրս9եՆբ "՚ւգ* Թհ "ՐԳ^ՐՑ ս^րգս՚րու-թՄաե
սե դւսւասստան՚Ա 4| ՚^Ր սեղաասւրա ժոզոսրդոց
Կսյտուցոսսն §սէգպէս եո էոնօոլւԱւ^* գոռաս աե^
սվ§ճոա կր Կամարհ՚ե ղհրե^(օէ Ա#/ գիտե%ռ Օ՜կ
սսշէաա բոհս սերաէ շասէ անդաս ս Տաոեոոէք Տա^
րեր եո պսէաու–Կսւսո% ^ այո. որ եր սարանր սարա
գոքև յեսԼԲ և. Լարող չ1^ ոմրռնել Աքւաքք«.&–ոք էսր»
գարոսթեսքՆ ու. գստաստսսէա1§րս ահքսնեէր րաորա
^ու^րգէ
%եսէճ՝րա սհրելհ՛՝ որգեստկ իմ՝^ յեհասրրտ չաա
րեր յեձ-ագո/ե չէսրե-աց աղէւոԱՄր կր րերես
սւշԽարԿր մերստի "Ր՚՚Տ մազաբեր շու.%չր1Լ Աէ»
ուա^ կր էսստմրրԱ բո/որ եր^աեկոոթեաե ձ՜սք՛՛
զ^Կ^/քր ե. կր թօթափի% է յ^ւր * և. ^ծ* ՚*ր
աւսօր ե ր^աերկ Հ՚է 4^*՚ԴՐ ^Ր ^""՚Ր Թշու֊ասռյէւ.»
թսա՚Ա աոզհ վերսք§%
ու֊ կւսսկահրսռ^ թկպկա ւսռասձրս սքռանձրս
մս1ԱւՆե ւոս գոռւս սր սր փ*\քՐրկ "^/"՚՛ "– Փ՚ւթրՐկ
առբ/ււրներ կր ոաէքարու֊հ^է • հսկ երբ վտակ առ
ստակ գւսւոյ սիաԱւսս ատ Ուժ աս աոագրԱ գհսա
կր կազմես կր էորււեն "Ր^ՐՐՐ^ ՚"ՂԳ ժոզո»
սուրդ սրէսՆդսւմա^ դեսւատար ^ րակեո^ կր
ւինին։
€էւ.
- 161 ֊-
նս չեմ՝ Ասսեր չարութես/ք* բԱահ–Ա% սհրսեթ
եւսթոլԱերն հսասէէւ. չքառնՄւ յաոգոլե *»րո^
«օՀՆյ ւորու–մ՝ եւև.է^^ եաոհ§ՈԱ^» ոնէա1;ս ^րւվփտ ս»–
րև-էսշողրն մէ^ * ճ. մարդով չաոսէմ1^ա սրոար բւէ*
Ր՚Ր՚՚զբե ասբութեւա* ասզբրւ^ո մի դարճեեի աԽ^
քսէսուԱ Լ. անմասն չստ ւէու֊Թսան շսէմանգադնե ոփտ%
^րչափ դմոսարէքն 1ւ. ան^նաոքՒն է . կէսպա^
բր սման "րերհ ՚1"Ր**՚1 հ՜աէւ րսէՕԱէհ՛ երԼրաբաոշ
յաոգ էս^չափ գևրագոքն ռսէոութեան սԱրսփ՛^
ծո-Հյ և. Լարհեւ թ1^ Նա կաոող 4 Բ"՚ՐՐ 1Ր^ Լ
էէնչակս կ \\սաու.ահ՛ Հւ ո րէքշտակէ ^ֆէէու^ս տե»
աօսւ. թկ ք՚^ք կր կրհ *ե1քոթու.ատ մաոդոլն կեղ՛»
օ՚ք»^ ոգո%ա ասաց». €.2ռԲ ՂԲ Ր^ՐՐ^ Բ*"^9 "հ*"(^
\3արգուն սրրօա րբբԱ. աբկհ՜ոբԱսկ մբ աոբրւբ
4–» ա/եբքժ չաբու.թրւ.% կր ԲՊՒ՚հ "– մեբթ բա բու ՚
^րւ.ն» մեբթ ււաւՆն 1ւ, մեբթ Ք^**Ղ9Ր^ \Տոբ§ա
՚^ամաբ մեբ Կոգեկրբ %սէբեկէսրրս մաբգոին ք"/–
բսքփոա մբ՝ճստ1լն ոդբսւաոմ կւսսէ^* է\\ւսօբ մաօուբ
կոգեկրբ * վաո1էւյն մուո /սևւագսքբւ^է Հ§էստ 1ւ. բսէա
4-ական կ^ "Թհ կս^բենաւ ստաիկաբ մաբււ չսք"
ոութՄսւս ակս ոբՏափ ^էնսւբ 4 Ւ՚9"1"Կ ""՚֊՚^գցբ^
Ի Բ^"Ր"^Թ1"–^ ԲԴլ՛՛"/ "– "ՐԲ"/ ւ"՜Ր "Րբւմե
աղաղւոբն կ աթիյ՚ն եբկՆ %
Աոկբաաբ ՛նման բւսբոէւսկւսն բմասաւսսգբննբ
Լո աօնբն ղօբուււնւսաառ և. թեբես <բ ոսէւսք
է1
- 1Թ2 —
էոա՚ն ու. կր խօՄին թէ^ ՐՏ՛*^ գքւաութիւն^ գասա
էոհասրակութրւ^ւ^ քազաքսւկոթուլժրւ–ե ^ 1լաոող
ռե մւսրդուն սրոէոր ԿրԹ"րփ^ մշսէսեւոմ^ ու֊ղ՛
դեւու1 ^ սրբե-է չստրու.թեա*1ւ սւքսառ-րէս ււ. թ շու.ա–
ռութ/ււն աշիէսւր^էս բւսոՏեալէ
Աք/ւ Տրսէշռ եթկ սիսէքՆ մարգոքս ձեռռ ար*
ոսհսւուսւոոէ* ևս չես Կւսւ.սէսէստո^ որդեսէս Ր^
րսն եԹ1^ մարդս Ռէ դսէսառսւրստեոո ^ե^ռրս ^եա
\ձւ֊եասՅրահի ^ոգհ՚հ 1ւ. րեկո րութևան ձՄռքե նւ»
Կրստշստգորհ՚ք^^ ՚^քո* եր Կսււստսէսւս էԱՕկե<քսյս թէ
մեր րհևերւսկան կևա%ք կր հ-աղկազարդի^ Ա.
կսւդսյսէր չարա^թռան 1ւ. թշու–Աէուութեաե փա–.՛»
շեր^ն։
նրկհւղաձ՛ որգեակ հմ՝^ ես չեմ՝ էւրատեր
քեռ^ որ սւշԽսէրկե կրԹու֊Թեա% և. ռիտու֊թեաե
րմառստկսէս /ուս չրսգու.սրս^ "*1/ քքՐ ("րդ՚^րես
ԳՔ"Գյ գՒ Ք՛^ սաառսքՆ րնակսւն էոաբ^ 11ւ–0՚քք7Ա#«
րսՈւր էու.սուս և. **րր՚^1^ ոես9 /սսւէւնես* երկու,
լա֊սով 7ր9ր՚* աշէէար^հս մերալ* մհ էույսոֆ»
քո աււօրեալ Կացր գսէեես 1ւ, մհւ֊սո^էլ \աւ.եա
աեսստկս*ս կեաեթէ ճձէսու. դու. մրս/1ւդսւմա^ւ աւ^
զաա կր Մնաս մարՏեոէդ և. Կոգւուդ կորստսաա
կէ»Ն թշուսօւոա^թենէՆէ
Աշրէաարր^ որ սրաէգ բուրաստա՛ն բարեբոլէէ
Նաօո1ր§երոմ մշակես * աշհփաաիր ^ որ փշ"՚Բ՚^1՚*
չլլ լր^է սրրագ և. փշերով չր վարակէ ոգէգ*.
163
կես^ փոէ–.շե զքեօ եր սւսռւ^^ եՄւսսքգ մոոտրր կր
դսէւմեւս\% Աստրգ ես դու-ձ ա1էշու.շա բԱստհ՜րե փու.^
շե՛ր սր բուսս րԱ ռ քեռ* միշսա ^օՈւստ Լատստմոս
սրբՄ1 օսւևոեռ * "Թկ սրէսնգսէԱ լսորւսրսւսա ..ձր»
գես^ գոսէՄս^ որչավւ դՀՐուսէրոս Հ ւԼւսոլ ս/ոա
սաւոսէ^աԱ սյոյյեր ՏԼգու֊շստռրր սստԼւ եսստահէ-Աէ
չստրութես/ն սՄոսեոէն. "ՐԲ է"՚Ր *՚7՛^^ ոնեՄր՛՛
սեր զստքն սերմս/նեւ ուսեն սասէստո սրահդ սկ^է
^եկերակս/ե կեանքհգ մկ^ ոչ չարութլււե փոխ
Աք ուր ս. ոչ չսւրուԹրւն փոքս ստռ^ սյյլւ սրշսա
բսքրուԹրլԱ փոքս աուր 1ւ բւսրութհւ1ւ սասւցրրէ
Ր ^^ր9՚^1^ մեձ– երկրւոստհ՚ութեամբ. կարգստ
%սէւթրե սրւոս§կակ ստոերս* է\ձրրէո սու֊րռ կստս»
ասէէոեստ էՐԱյ \յ^աուսւ1^^ և. ՚՚^գՒ ուղող սորո»
գեստ ր փ՚^րր րսուսՅէ
ԳԱ ս ժս. ^
]*Դչ է նորա անունն , որոյ աւՐէ^
նակալ ձեռքէն աներեւոյէՒ կշիռ
մը կայ երկնքին հրկրխւ վհրայ
կախուածէ
V ՚ %՚»/»ա սուրբ անունն* Արդտ^
րոււ^իւն էք որ այս աշխարհիս
ազղերուն մեղք եւ արդձսբոլա
»իւն կը կշռէ հւ կը չափ է
զ^ատուցռմնէ \քարււիկ զայն
չեն տեսնար եւ կը վարանին
ք^է ինչու հաէՐար ազդեր ւՐհրԹ
կը բարձրանան եւ ւՈրՏՒ կը խո՛
նարհինք մերՕ կը րարգա լաճին
եւ մհրԹ կընուազին*
Գորա պատճառներ զէնք եւ
զդրու^իւն չեն. այլ մեղք եւ
արղարո։»իւն։ Ուստի կասէ ,
ւէօղուՐոն. ^Արղարու/^իւն ղազդ
բարձրաէյուցՓԷ* ւՐեղք նուազե"
ցուցանէ զադ ւտս \Լքւակ ժդ. 1 1
ն Ա I» Ո Ր Դ ,^սին յկչ ^^զ 1սևլամ1ոեցաք.^
որգևակ իմ) թկ բ%չ տ մ՝արդոր. լլՆկևրա.
կա՛ս կ1,նաց ևրչա՚Ակոտհ^% սկզքւնաբո^ղխ աղ.
165–
ու.»
բիւրներէ Աորվռցս/ր թէ բարութրւ.ս էւ. չք^Ր
թրլյւ էր "՚ք^9 ՚^ր էառսէք կուգւսւ սաոգոլև
սոէոէ֊ե րՆչա1^ս ^ուրհ մասէ1/ե աղռու^ոո էսՄեկն%
\\ա դասիդ մկ^ պիաի սոովիս^ թ՝կ րեչ^էՆ
ւսպւս Ասւն սեղռԱսէսլէսաճսէէՆ աոբուրԱՄո^ ոոոմ
սւշէււսրկրս բոսաեդւսկ ւսզգևր 1ւ. ժոզոսու֊րէւեևո
յերԹ կր բա^ոգաւա՜ձքէե և. մերթ եո ՚Աու֊աղրս*
մերթ կո բաոձուսնէսն և. մերԹ կր էսոՆաո^էս
սերթ ՚օտռսէա ռաոաւռառհ կր 1Ր"Ր"% «*- ՚^երթ՝
սէորկսէկէսԱ հ՚Ասռւսւ* մսէւսււհւ–.ր ^ոգւ.ոյ ՚ ուշ դչ՚ր
և. ես խօսեէՐ քք՚զ "^(Գ Ժգ^^Գ"^^ բախէորս
պսէա՜հսօա^ե ր%
Երկ ր ես Կամա/ե աօգերյ ժողովուրդեեր^
եշխանա թեւնՆեր ճ. դաԿեր 1^Դ^"7Ր9՚*Գ ՚"– փ՛*՜
փոքսոզ երկու. Կակաււէսկ ւքարրչ էսարերք կաս*
միոլն ա%ու^ե^ արդստրութհւե կ ձւ սիւ֊սէն
սեդօ* սւա երկաբանչեւրեն ոեղե՚նսյկ և. հ՚սող
դարձեստւ մարււե 4յ մարդուն սերան կ 1ւ. մար»
«յքք1> աշխարոես վերա է վարահ՜ կեանքո^՛ ար»
գա սիքն կ%
ւՅու֊րբ գհրք ^"\Գ երկու– որոշստկհ բստէՆերոմ
կր Կասկաո%կ նսրէսէկե ժոոովա-րդեն կեստսռր^
ղե աւդ երկու. բւսռերուԱ ր1ւդս»րձս»կ սրշաՆսյ»
կոէ֊թեսա էոէսկ կր էեւսկկ մարդո^է կեՂէւսռ բո–
վանդսէկ դորՆքեր^ մեղք 1ւ. ստրդարութրւ֊Խէ
V Ա՛րդս ս*ւս ստշ1սստր^հս մերսյէ ՚*՚1գ երկու.
- 166 -
՜ճաեսւաէսոկոս վերւսւ եր օաւգ» եէսս սւրգարու.»
թեան ձւ եստս սեոացէ ^^ԴրԳ ճանսւասյրՏ ւսր"
գարա֊թեան ՜ճւսսսէսլսէոոն է* մհւոր ՜ճանասռս րՏ
աագքհ ՜ճան սւ պաս ո^քն կ% \^Ասոդն աօասԱո անբրէւ.»
սւսղսւա կփ ո1ւքն ասզսէէոստ բստ ր նրնաոկ ր՚-Ր ՜ճաս»
սապարԿփ եւսմ աոգարու–թոլև գոոհ՚եւոյ՝ Ասոգար
ԱՈ 1Ր"Ր^ եաս մհղք գորՆսւոմ սնոսւաասոէո սո
ւՐ՚Ւ
կւ. ի՚կչպկս մէ մաող^ աւլնակս է1է ազգյ մհ
Ծոոոմու.րդ^ սի "Ր^րր "՚ Թ՚ասգսքւորու.թրւյև ^
գէսբձևաւ ս*էդ երսու. ոսյնասպւսրկով սրԱթաԱաԱէ
ՆԹԷ ւսրգսէոութրւ.՚ն գո ր^^ե% ^ դո ոստ ասաոլղև
կ փստՈ-Օձ **՚ղս*ս^Ոէ.Թուև ^ ասսւզսյղութուս^ Աոա
^աեկութ^ւն^ և, բաոեԼեցհբ կեանռէ Րսե ե՚թկ
յեդք և. ա1ւօր1։/եութուն գոբՆե% ^ "^^Դ •" ք"–^
մօսէէսւոէ-Աէ ւ1սւլս՝ճսՅ%Ն ու֊եո^ որ գ աԱս*րգա1ւք^
սսէրկութոէյէ ^ սուր էւ. պստսէերսէզս^ սէԱէոյւսսէէսԱօ
սէոռստսաւթեսէս 1ւ չաբսյսսէր սեսւԱռէ
Աղ 4) "Ր ս^քս ^ստաուցու.աաեբ եոլաստւ ստզ՛՛
դՄոուքն* ոս կճ որ եո եշռգ ու. սո չսյփէ էսպ՛^
գե՛րու, սեոօ Լւ. սէրդԱսրոէ.թրւ–1ւ ււ. ՚ եո փևարկ
փո1սսյրկն%* ու1 Հ– որ էսրդարադորհ՛ ազգերս
օրԿ%ելուՐ նոցստ եեաեք և. սերուէէգ բաղմա^
ասէԱէեեւոս բստրգաւա՜ճ եաօՅ՚կ "Րհրր" ՚Լ Ր"՚1^
րնչաէս եո քսոստասար սյրգար Նա^սյպեարս •
էՕրանեւոմ ^ր^^"ցհց ՊՔ^Դ^ ^ բազմացուցասե^
- 167–
էով բաղձքաոու֊ռրե զզաւ֊աես քո ր վերւսէ "Ր^/քհ՝*^
1*սե ոս էք որ ւսնորսյլ^ սեուսւոո ւսհգեր
րւ–Ր օրԿ%ու֊թՄս1^ն կր գրԼհ* ՚եհռա 1լև§ս1ւռ%
սաճեէՈյ աեսեոույնդ սր թոոու. ւսոյւէ1ւո ռսւբգսւ՛՛
ւ,աճե էու.^ որոմ Լւսս րսպէԱէՆ եր ^1>^ու^րե և.
եասս եր ^ոււսորՆւ
\յրսօ–ւսսրե ՚^էգ ս^ս՚^ն չսւփոո 1ա. անօրրսոռ
\ձրդւսրութրւ^% կ^ էէոՌտ լէ1ւքն \\սւոուԱսՆ որ
՚ստրդսյրուա–րւ1է ււ. ու.ոոուաու11ւ կր սրրկ^ Ր^՚է՜
պգս ^ ևր քէւօսր Ղ*ս*^րքՅ է Նոէն սէրէւս/րութրւնն
4յ որ րւ֊րւսբս/նչրւր ւսզռհրու. գորօ՜ոց չափոմ
եր չափկ զիրե\բ\ ՝^րրսէոոս եեաւ. ասշէսւսրկ ՚"1դ
սւրգասրուսհուսս ^սէմւսր սկստ§եո 1ւ. ասւսռփ €\\րսմ
չսյվէոմ է"քփկՔձ Ի՚՚փ""^ր ^"գէ
\*սէա *"րգ սկսրս ՜էօսռնյ Ք"Գ^ որգեակ րմՀ
թէ րՈչպէս կր աարաձր թ1^ սեոռ 1ւ. թէ
ւսրդարութուն մհ ազգի և. յ–ոաէոմու֊րղր մ^^%
Հյասէո ր1էւսկան 1^ որ ւ/եռռ նաքս սւս^էսա. ստԱա
ձաւք1ւհ րփւ կսկսե Լ. երթասլով կր րազմաես^ի
կստսաւր բոյոր ժոոոմու֊րգր գասԱսկԱսրգու–թես/Ա
^9* ւ"1սրեքե գւէսէն սբևչԱ. ոաքր սոԱսԿէսմու-ռ.
եսյխւոանսււ ժոոոյուրդր մարսրսն» ստ^ստւսսսրե
ս#ք/ւ. կ էսմբոզ^ ազգ/ւն /ւ. ժողովոլ.րէւրե սեղքէ
ւ^սկ "րբ ր1ւէւՏԱսկս»ռւսսՆ ժողոսու֊րգր բստ»
րո I ակա՛ն մարմ1էՆր դւհ՚կ^՛ սկսուսէ սր1ւ^1ւ. ոառ
արոԱսրութրւՆ կր գորհ՚ս՚և* սեհ– ււ. փ՚\ԸՐ ^"՚*–
՜ - 168 -
հասարակ իւ.րառա%չքէւ֊ր կ^"Րգ1՛ մարգ կը 1^"՛"–
էէ^՚աւ էւ֊ր պաոտէք 1ւ. իրաւուձւք. ^1Գ ՚*
ժողովու.րոի՚Ա և– ազգի՛ն արգարութրւսն էէ
Թ4 *^ղք ^ /^4 արգարու-թիւ/ե իրեն^
*եկարագիր1է ունի%^ ես ՛նախ աաղքի% ագևզ
ստու֊հրագէո ^ւսՆռէՐ քեղ^ ^4 ՚Ժ՚^Ր՚է ԴՔ
հւ֊ր ստմւ^ ոէսևգէսմաՆօք ոռր1ւ. • Կւսմաաարստհ–
ւսլսա "Րբ եր ՜եսւրսէեհ ժոոողոգոռ բուոր ասր"
մր%ուն «/յ^յ մսէԿառէթ եր էէ՚եհ նմա^ "Ր՚՚ք
եսեսր ւաՌւօ՚ւսս ւոէսեսյլ. տւսսաւ. ^րւօ՚եէոգ
մե-ռնիլէ
Եւ. Ր^ձ հ ^1Գ ՚ք"*՚առու^ռէչ մեղռէ յՀեչ որ
Երբ սր "՚ԳԳր "– յ՜ողոէքոէ֊րգհ Ւ*Դ^Ւ ԳՐ՝*
տսէսռութեաե իօսւթ րսպստռ սր ռթանւսւ^ "ՐԲ
ասէրէոու֊ց ււ. րրւ^է-Աէսց արււսէՈէս^ւսփ սշրռր
յ–ոոոսու.րոո րսսերէսևսՈւ ևսսքնքտէ կր բարձու֊ր^
ե՛րբ ստօդր և֊ ասշքսար^ր կ^^^րրէ րշլսաԱսե ր ւսր^
դէսրուԹեան պարտրռաեր կր էւոո^ահ ^ "ՐԲ
ւբսսէաւ^որ%եր կաԵրրաւեսյ սւ օրրԱէսռ տեդ
կամք և. բոևԱութրւե կր արրէյ "ՐԲ յ՜ոզոմու-րգ
կր սուայւսէւ էսՈտ պատուէրՆեր ս. ասւրահքեՄր
զորս ՚ք^րրսաոս և. ^օզոս աատու–իրևռհ%^ ^այլսՄ–^
րհ"Ր կէսւսեր ասււ Ա. Կւսսէոէ.ռաեե I ու.էք պսւրա,
աակաս կ ժողովու^բգ և. ու^մեռ պա րաական չր»
ա/աի երբ կստասկակռ Ժոզո91ու^րգ^ երկրի% 1ւ.
- 169–
ասզգրն օոէ^յթնռրո ^էՆսւղստնււու.ԱՒսւմբ. <ր §ար^
Գ^Ր^ քէՐ ^ե՚սսէէ 1ւ անրշխաե փ^րՒէ ^՚"՜Գ^7
"րբ օ՚ոոոմու.րգ Ււ-Ր ոեեե րսւնասն շսէոստղաճւս^
էէութէքան մ^^ սէռաՆց ւսոդասո եշո֊ր ե՚ր գորՇ՚է^
էսէւ Աս րւ.բ քսրդօե ր բաց եր Թո դու. ^ եւ որ»
չափ կարող I; կա*ն1ւրս»ւ.կ և. կո նենգէ^ ^ՐԲ
սել.թապաշւոու.թրւ–Ն կո սէորէ ժոօոյուրգրե
յ^9^ ^ոգհՆ կո %ու.աաոաեաւ ու. կո մեզկանաւ^
^ոսուՆ հ՚^ր աՕաոյ^ աւս՚շւյոօԱսա^ Ր^Ր • ^՚^Գ"՜
ԿՐրԴ՚^՚ւ »- հշԽէսՆ Ւ՚^Ր "Ր^Ր՚՚՚ւ ք՛^ Կասասրաս
\յյս1ոու.հոէ ւճսւԱւսպսէր^գե կո քսոտորրս^ "ՐԲ ^"՜
ղոյուրգ ՜ճշսարաուԹրւե կաստկ^ Դ^Պ Ր 1"1՛^
երթաւ չու.օեր^ "ՐՒ Խաւ֊արս^սէր ւրսեւոս
քսսււ.ւսրագորհ՚ու–թեա% աՈ^^ կո թ ավւաո-հ^ "ՐԲ^
*"1Գւ Ր^րՒ կաուԱ»յս»րու.թօւսն աԱ2էեհւ.ո
կարգեր ՚1"րՒ՚Է"*1Ր ւՒ^^1"՚Լ հքԼ շփ՚*^^^ ժոա
զովու^րգե էբՐ^ իշիտան կո էհ՛ե ի ^ մանույլ
Նարոէն սէթոռո կո ր*"՚ի1հ\ ռա^աեաւլե էբրև^
ժոզովու^րգ կո լրէ»հ 1ւ֊աժողովու.րդ՚Ա էբրև. քա»
Կւսհաւ^ ,ակր*ն հբր1ւ, Նաւ\.էԱւ 1ւ. ձ-ս/էւաւն ոբրԽ
ակր • աիկիՆ Րբրք^ աոախեն 1ւ աոա/ս/էՆ եբրքլ.
արկիս փ "ՐԲ աեէսրդն րբրև. պաաու֊ակաէ§ կո՛
ղարգոսԼէ և. աաաու.ակա*1էԱ կւս1էսքրգու.ի ^ ^ՐԲ
ագկպբ ու. խարեբաւք կո աիրեն^ ժողովուրգքք
ԿաւաաարոէէնՄր կո յերժուքւնէ
Մր էաօսռոգ ^սսսառօաեմ՝ ռես * "ՐԲ "Ր^րՒ՛^
- 170–
–յ-ոոոսա^րդ ռանսււյէրոսթՄա1է /"է") ասրդսա֊»
քՅ՜եաե աաաիւ, հսսլառ եր մոռնւսւ» թէ թԱսէեաե
1՚*զ^հ օր1^ռ՚եեր^ թէ ]^սաու.^^ՈI լալսէեեէսլ Օ–
րէ^ւ՚քեեո^ թ1^ քաղսւռաւէքԱ և. ոհեհոական օ–
ր1,՚կբեևր^ ԳլԽ՚^՚ւհ՛^ ն/քզձ՚անէ և. կապրէ ՛նա
.4սՈ§ագս^ րնչպկս ՚Հ^ոէսան դսւոու֊ ւսարրսօո
ժողովուրդ^ որոռ ^սւսւսր եր պկ^^ւհ ^ոսոռ
Գւ՚Րք* գ\\պակա՚նևռաւ. սյմենսսւ՚ւէ մարւՌ՚ն ւսռա^ր
օհաոն՚աէ
» ****Ր^**1հէՐ յ՚ոզովոսոււէ մաոյհն երբ ոսւբ1^%
սրնչև. ցգրլխ եր օեզհ^ս/ե1;ր ու. կախտանւսւր^
ՀյսաւիՆ հբր1ւ. բյ՜եշկ ՚եորսւ ցաւերր շօշափօէոմ
կասկր^ է\\մռնսւԽ դւու.հէ ի ցաւս և. աաաեալե
սիրա ի արայէ9ւ.թիւեյ Լ^՚՚^Ւց յհ*եչև. ցգլուխ
,1րք ր ս^ա առող^ու.Թք§ւե^ և.աւլԱ՝^%
Եթ՚է կոլզևս թէ ֊եբրսյււսկւս՚Ա օ–ոոոմու֊րււրն
Ա. թէ աշէւէսրկրս աւ/ 1ւ. աԱ ^րե <է"Դ՚"1րդ^ց
բւսրուց ա՝ասւկաԱու.թեաե բուոր %կէսրագրրր
աեսսաի սեշ՛ ստսյգրոԱ^Թեսյէքբ կէսրււսւ \ձու.րբ
^րոց ^գ^ Ղ*Ա9ւոաւորսւց և. ք^ագաւո րաց աատա
ԱքութրւԱ • կարդւս բորր մւսրգսէրէութես/ևւյ գրր^
քեր ու. օողոռսհրր. սէես որչւսփ կեսդաեր Նկա»՛
րսէգրր կրԿւսհհս \\սէոուՆոէ րսւորեւսւ \3սէրգարէռ
^Ը. Դ^*՛^ զաւլե ժոոովու^րււր աչ օր՛ն ^աեռ^ա\
^"ղ \յուրբ ^ՐԲՔՐ* կւսրդա ր%դ^ւաւու.ր
ՊԳ"^3 "Ր""^""՚–Թր^՚^՚"ՐՐ ^ ("Բ" ւսյււոսր կհրև.ո
յ4Ա
է
֊171–
սոքլն ժսքմաւէսւսր մար գոռ եեէսնքր ^աՆգւսմսւ1էՕա
Աէերս^ ս. ԱՈ աեսեւսս դու. Թ1^ ժոոոսրգոռ Տօ#–
մատարահ– սեղօ կորհ-ս/եեր I; աշ1է§արկհս կրե
ազգեր և. գակևրր^ ե%չա1;ս \քգիատոսի^ 8ո^–
*եաստա%իյ ^ին Լռովմաւ ՚է^Ր^է՛^ ^արաոու.^
թու֊ե^ ՝^սէրօեգոսր^ Րէտտբրւօնրյ ւձսորեսէոասր^
1ւ ալլԱէ ^մոձ^ւա1ւռ *եա1ւ. նոր Հռյւվմաւ Կւքք|–
տանգիաեոսո գւսկ ր ^ որ ^րւսանգրո՚Աո գագա»
թստս սերէսւ բւսր^րէսցահ՝ գրէ
1Լ աաեաէ-է՚Ա աշէւար^իս սոր աճզգՄ»
բու. մհզռ արար եորհ՚ա1ւ1^ աւն օ/</^^ ւսզգևր^
^ր ՜ճշմէսրրա ռստղաթակրԹու–թեաԱ էոաէս հալս
կուաանյ և. գեւա. աարիւ Լուզե-ն կնութեաե 1ւ.
^րն սԵզքերու. մկ^է
՜ձշսարրսէ օագաքսէերթու թրւՂւ սասւռրյ որ»
պէս զբ ււու. ես*րե*եաս ոբոշևւ թէ ստշէւար^րս
* Ղ. Ր՛"^ սուտ ռաղաօսէկրթու֊թևաԱ սր1ւութսեբ
ն-ս կա%* ոբք Թհ՚քհ"^ Ւ ՚ևռուսա <ւ#1Հ ս. "՚Ա
գոՈւե րոս շաստբՄԱէւ կր ԱէՄսսու֊րե^ "՚ք/ Ւ ""Ր^
օու֊սսէ Ծոոոսուրգոն կօւսնռ հբթսւէոս կո սստէոա
թւսրեն^ կր զՄգ&՚անեն գևգհւու.թհաս% ու. ^ոսւրսք՛՛
էեգ §սռաւոութեւսս մէ^է Նղբւս 1ւս թէ^ ղ^Գ
Թ՜1; Աս1ււսգա1է սէւժսեսւս բւսրգւսւ.աճու–թհս1~էւ կր
նու.ազ/էն /ւ. կր կորձ՚անինէ Վ^ւսսն զր ցոչց կու."
սաէսւ սէշլսսէրորս փործւր Թկ էսսգ1ւ ձ՚ւսւրստւե»
գութե-ասո յս§քս՜ճսէ1ւր կորժա1ւու.էՈւ 1ւ. կորուսա կ%
I
- 172–
^ս»ա դու.^ ոո^ւսսետ որդեաե րմ\ սր գուցգ
ասւՆպՀս րմբոյւես ու. դւսէոես թէ ՚՚^ԳԳ ^ ժո»
ղոսա-րգ երբ րւ֊ր մսյրր^երոյ Կանգեոձ սէէս»
Ղս^էքուռ Լր սեոանչե% ^ Գ"Ր Ւ 7 /* ա^ԴՐ "/»–
սէսր§սդոեռհ ք*՚դ^ էսւ(լնժւսս Կստմարւ ստզգ^ ոստւ»
րեն/ւռ^ 1ւ. աեւոա.թրւէէ Լր եո րՆանոն ՐԲՐ"^
սէուրսր և. աեէսչստռ ^սւսէոլոու.աա բու որն ի միսէ»
սր1է կրհւոմ կորսէոհան ստոգար^ ՚՚/"՚( ^րշ"՛ օ–^
րր1էակ՜ Լր սւեսՆսյմք Աոռոմաէ 1ւ. ^ոմորսւլ օ#«/*
բարԱշէո ժոզովրգոց վՄրաւէ ճձրդս՚ր ՚եէսԿապեա–
Աբրա^ամ՝ խոնարոերվ ^բր1^ ^ոզ էւ. է/հլսրր
"րքք^՚հց արդարու֊թեաե ւսռստ^ Լասէացաւ. Եորսք
ցւսսուաա րքուցասէքի ուսար սսաե՚րմօրգն Կէսր"
ռանեոէյ Լասէրփ Տ4/՚յ ^Թէ ^"1^ ռէսղաքնեոոէՅք
մգք յթառասուհ» ս$.րգար գաեուր^ գսւոձևէսլ պբ^
ար ԼորԾԱէ%1քս^ Նոցսւ Ոամար չր պո ար Է՛Ր՜՜
սաւես օնացևԱԱւ Ծոոոմրգոցէ Ե<– աւսպգս Կէսր^
ցանեւոէյ Կսէրցաեեւով րՕէսլ. սրնչև. որսգ ւսր^
դսսրոց Թրւ֊ ձ "^Տ^ ^՚՛ Հ/՛ գս՚նու֊եռսէւ.* սհսւՈ^
էսրդէսր Ղ^ոսսւ սի Կսւր պէսՈւ ր ոյու^ս ոանեռ
ճւ սՈտգկս Լորհ՜աևսցա սոլս հր գստր^ուց սւսա
բւսրշաաց օսւղսւթներրէ
քյսյԼսէ/ս շէսսէ սէՆգսօ/՝ ստրււսքրա-թեաե ոսւ^
աուցուէա ^՚֊րհշ ԼոաՆակաւ. կր աես՚Ասաէ(բ* "՚ք"*
բեռս ժողոմու.րգր կստմ* ե-րկրր սր մասս կր սե՛^
ղասչկ^ օրրնազս/1ւց կր ւհ^հ» ^ատու.ցու.ք1ն ստմ^ -
^173–
փ
Ր"Ղ9 ՚"ԳԳ ոստւսքսէո րստա1^ս կրՆգոԱհէհւ ՝\յաաքԱ
՚%ևրեէսւր՚ե ս1^^ սեր ԱՏ չ ռոմ կո աևսնասՀք^ /լ հ%չ է
41/#«ւ^ շստա էէսէաեո է ւսշէւսէոկրՆ սւււէս^է Տ^ր
երերր սարրւ^եր կո գոոհ-ոՆ մեոռ^ "ՐԱ՚Ր
Հէ-ոոոսու^րգ կո սէու֊ժկ էւ. կո կորՆս/ևրւ Հա§րեո
յէՈւյո1քԱ §սզոէէյ ււ. որդւոռ . ասաամու^^քնև ր կառ»
ոոայւ* առա^սոոռներ կո լսուոորրե էւ. ժոոո»
Վու^րգ սոլորե լով կո ոևաև֊հւ Ս<– աւսպէս աշ*
1սաոկհս սհՆասսհԾ ւՄուեեոու՚ե սեհ–ակուէո մեո^
Օ0Հ» զաւՐէսոէոձ՛ ոեոեոււերա . էւ. գեսարու Նմաս
րար^րադհր էեռ%երէ% կո թէսփրս ժոոոսոէ-ոտւհ
դսէշւորև սերաւ^ ս. զա^ւ ^եոեոաւոսէո աոԼնեւոս
տսԱպե ռս» րռշոնու-թ՚ոմս կո քաևտւռՆ ու. կստւ.ե»
րրռՆբ էսս կո սսէորե էո ւՆու-Կևւոէւ. աա.Մոակ Կո»
յլւսբէու.րր% յեոսյ ւ %
Լ^ամաոօէո էսնցաւ սէւս կդսւոե սՄրաւ^ ոոպ^
աւեակ Ր"\ ուշոս ես գու֊ձ կր Կսւսկնաս Թգ
ր^՚չ կր էէօսեմէ ^ոզլոէք ^"1Գ յողովուրդբԱ
. մեոք^ ասւ. 4 որչափ Ր"է րւօսեցսււյ սկսես
յսւժս ՚Նորա ա ր գսւ րու֊ա՜ե ւսհ սերւս։ լսօսեր
է^Նչպկս ւոեսւսր ր կեր Թգ սեոռ մեհ՜Նսյւոս
էուսրսէ^եւոս կր ռսւեդէ^ ւսշլսար^ ե ժոոոսու–րգձ
էւ. սորա սսւա՜ճանր Դ^Պ Ւ կորու-սա կո սոս1ւր^
ԱԱէսակս սաե Ասրգսւրոէ–1ժրւ1է կր շՐ"հ ե. կր
յ
- 174 -
ե. րեռՆ ^ոս եր Կւս1ւգչրւ Արեարութոսն ժո^
զովոսրոո գ1^պի կորուսա չր աաեոո^ ստ/ւ Դհ՚ք
ր գրւ.սո^ Դ՚՚Պ Ւ փս*"–՚՚*1–՚՚րու.Թրլե ^ բսւո^ոու»
թրւ% ււ. էսււէ/ւսկուլժչււս* 9.ՏԼր ւււրււսյրու.լժրւ.ս
էքշաե^ռսասւո ր ււ. սՈօքաո կ^%
Ե«֊ թ1; թնչպկս կր լհ՚^՚է որ 1քրքւ1*ր յէ ք"–Ր
ժոոոսուրդոս^ մւսոոչււհոոմ^ րւ֊րէսբանչրւր եւսր»
գր 1ւ. յիւճակի մէսրգհե սգե յհ հ՚-Ր պարւոոսց
բստժհ՚ն արգարու֊թեամՆ. կր գորհէ^ դու. միւո–
դեր ե. ես կար՝ճւսռաեեյ՝ռռօ%
Սրբ. ՝պեէոսքկաե էսթոոԼՈ սև ուս ւ սսաոո թս§»–
գսււոո սէոգստրութեսէսբ. կր ռորձ-է^ րշ1սսէսս
րոստսույւօոյ ^ՐշՒ՚Գ^ գսէսէաւորն օոէնռոս կր–
դսէսէհ ^ օ ոոոսու^ուրէ Օրհսսւռ կր ^Ռււսվսոտգրէ
Ե/»^ ւրւկեոակս/ն շէսԿսէմաճառոսթհան ^ք^
գրեւոլն մ^ք 9 "՛՜Ր էՒ Խս՚ո%եո^ կաւՐ ս/եփոո^
ստոՇ՚աթր փոոձեսքւհՆ աեզր չր հ-ստքսեր^ Գ՛՛Ր
մերէս կր սէեաէւսր \ձսաու.սէհ՛ ու. կր ւանգրսա»՛
սէր է^սրսքւէւր ժողովուրգրէ
Աքքք^ ստրռսէրութրլ% օսէզգ ե֊ ժոոոզու–րգ
կր րսէոձոսէոհկ^ "ՐԲ ""^ ՜ճշւ/արւոո§–թՄսօ/բ աս*շա
տէ Ր՚-Ր ՚"հր \\սէոուսէհ–ր դ չկեոհ՚սէէ-որո սհսէՈէ
շրթստսհռ սլսէաու֊եէ զսէլն* և֊ երբ %սէ Խրաքս^
Աէսքգէա կր լհ*եո իլր աարգնւստտու. Ա/"^/>հ4^>՛
հ. չւսպՄրա/սաեր ենչպէս նսրս^քէլէ ստսրսշեոո^
- 175–
ժոդոսոէ-րդ^ որոռ սւաՄրաէէտու.թրլյւ դսւտհէոմ
\\սսէհւ֊սւՆ՛ էքեսէւ եո գո^հՐ "Ր^/Ր^ՀՔ "՚ Ր^ՐՐ*
ու. սոէոէսռու֊չ կեր աո մ եր գԱԱսգսւէո1;ո^ էւՀքւսսեաւ.
ևզե ղսաստոիչ իսր 1ւ. կշ զմսու֊ր Տե-սօւե հ^Ր՚՚1դ
և. Րսրսէքկէ զրս ոչ հ՚աե1ւԱԱւ. ււ. ժոոաւուրգ հմ՝
զրս /է միա ոչ էառՅէ
\ձրգս*րու քժբւ1է եր գորհ–Լ*ե ու– եր բսէր^րաա
սան^ երբ ռաԿասաւս ու. ժոոորուրգ եր կստէասա–
րՄս "^"Գ"Բ՚–՚՚1 օրբնսւց աարտթերրւ *8ւ<«՚ք՚/<*
սսքլԱ պաշաօ՚նսքսէր եր էհ՚^հ* ժոզովրգասկր եր
1Բ"հ* «- գլււոու.թբլ1տ չի յերմեր^ աեսու֊չ Կո»–
ղհ^ ու. ^օա եր ՜ճանչՆաՆ ռրրեասր •՝ սրսԱ անծ^^
սաղ որ էրեր^ էսրթ^էու-թեաէ/բ ^սեէ ու. ոոսուէ^
էւ. մրւսս եամաեստր ւսէ սորա ձաւսբսէ
\ձաա1^ս երբ Ժոոոէ1ուրգր Բ"րր գստսաեարա–
գու.թրւև և. բւրաթստ%չրւր ա%Կստէո ահձն թկ ստռ
1Ասսէոււսհ՛ ե– թ1ք ստռ մարգրե րրեՆց աարսւքեբ
եր ՛ճանբաս Ա. \ձւ֊եսէարասրս օարոռահ՛ ր՚հեե»
բասեաև օր1^նք ւհ>*՚1ր՛^ (քԲ եստաարռեւ
Ծողոսոսրգ ևս եր բար^րասալ^ "Թ՚9 \\ւե»–
սէարա1ւբն ււ. եեեոեցւու սօ-ասսդահ՛ *՚՚էգ արւէա^
րու֊թհւհէ%եր գորհեւք/ն էեաու սրրգ սաև "Րշ^
մարրւո ռաոաթաերթու-թեստս ւաոտս^գրմոԱ֊^՛
թրւ^ր^ որ ստւ.եսէարաեր ռաբոպաՆ աէէասէոա..՛^
Թեէսև ւոէսգն 1Ո1Ա սւռյեեէոյ^ մստրգեաւբն րնեե^
րսօԱկ րաեաէէ աշլսստր^ եր ւուսաւորէյ ասրդ Ր^ր^
- 176 -
^հՆ բւսրուպ ռրէոու֊ԹօՆ1^ւ եազեու^էսռսգ և֊ Դ>*^
հ կսքւոսւրՄլու.թրւ.ն եր վէսր1ք%
\յԱ գրէոռւ/^ գոս "*1** սեր ժ Աէմա1տաեր էոես»
աէսքւոմյ ոաոոէքէսկորԹ աշքսար^րն վերաէ եր
էււււէթւէէկորս^ "րբ քլր իք՚ոոու. \\ւ,հասյրաեր աա՛^
պււ։ոութհա1ւ ոոԱէր* եր Թոդու. սէոգարոսա՜եան
յ* ւււա.ԱսաոԿու.թ1ււ.ս ր^ եռրւ* սուր ու. թոոէսՆօթ
բ դորհ– եր գե1;^ սւրհւհւոմ եր լուաեսյէ եեասքր^
վքւսԿոմ երգրաւկ ժոոոէւուրգրե որգհքսհրրէ
Աքու սր ուսրէքււեր ԱԱէժսձ գորստ ւսօէէոսւսէէսէ»
սր շւսէո գժուսէրրն ու. րսդւսրծևԱ»ե կ^ դու. ^Գր^
4ԼՈՄԱ որ ՆուՆ րսե ^^սդ՚սքս՚երրԹ ս՚շէւստրԿ Ր՚-Ր
^րս ոգեւ^՚ե փոհէուեւոյ դե ու զդօ%ստցստհ– չ1;^ եւ
*^էգ սպս/Նրչ ԿրսյզկՆ գորնրոթներՆ րբր1ւ ասր^
դարու.թէւ*1ւ ի դորհ– կր դե է է է\՚վ կր լսէ ՔՐՒ"՝՜
սաս է էւօսռր1է ^ որ կր սսւսագ* քյուրդ ր ւսսսոեսք%
դիր^ և ալլե^է
ք՚*ոդ դստկևր^ Թ"9 պեսէսւկւսՆ մարդր1/ներ^
ԱՈ Ու իսկ Ժոդոյուրււ1ւ 1ւս գէս^ կր սրր1^^ փսւո^ք
Լր սրրկ^ սուր կր սրրկ* Ր՚-Ր ր*^՚կ"Ր օ՜ոոոմուր»^
դր1ւ մերսէէ էէսոթու֊Թրւն կր սրրէ^% ճտւ ես չէս»
^էսոե օեո թէ; սւր1ւմւոեա1ւ քսւ դւսքս§կո ր թ "՚2"
1սսւրկոս ւ1կ^ ստրդէսրութրւն ^ւսեգուօեսյէ գ ւոի»
րւսակսէ
11 ^^ դեէւ հորւս մեոսեր շստւո ես» դեռ սաս
Լր սրս՚՜էկ ^հս է1ստւրկսութեսէն սյՈւ սեԾ՝ պ^ռե^
- 177–
լր սեզքՆ^ 1լ րեչ է "՚(Գէ փո1սս/ևստկ եօսղաղա»
րս՚Ր ստրգստրութեաե իէՈԼՈԱութ րւ% Ա. ւսրելյւա՛՛
գորԾու.թեաե ստրոեսա ^ պո երբ զսէԼրանԱս§ Ր՚-Ր
ոսսքոսէհ՛ գե րաԱդրեՄրոԿ յարդոռ կՄաԱբր եր
Կեձգ ու. ԱՈ ասո%էսէ սւշքսսքրկէ%* ւ/արգոո ոո»
գրներն էէնքն չկ աու֊եր^ չգհաենթ Թ1; /^> ե՜
ոսէւուսռոյ եստոն1քէ
օեսէճր^ սէրգսքրասկր որոՄասե րէք1 լժկ յ^ոէ^
սր ղօրաւոո կ սւրգսւրու֊թրւյտ^ ռաեր ՚ք^Ր
^եռյէեստւու. է ւսշլսարկրս սՄոալ աՈտ ստռգՄոուև^
որ Փ^Օ՛ քէՐ սրրՄե ու. եր պստԿես^ %ոքսէ սրա^ օր
րսւո Օրգ եր բսէրգաւաճրե ու. եր ռէսրձրաեաեէ \*սե
սւքև ւսղգերձ որ արգւսրու-թրւս եարկաէ/արհս^ ստր»
գւսրու.Թռաե քւ^որո ՜ճասԱսւ աաս րակն եր քսոտորրս^
աարաուռ 1ւ. րրւսւ^աեց Կշր"–ր աո1է^սւրՄէոմ եր
Խո րաոսւաու ձ մարռեու.թհաԱ շԱոր^ ու. Խդճհ ԳՐ"
սէաեոոէ-թրսե եր եուրւսցսեսյ էսսսւու֊ստՏ՚պաշ^
աու֊թեան երօ% և, Ոէսլյսա առ ոչրԱչ կր Կա»
մար/ւն^ աԿաւասրե *՚՚(Դ ազգեր ու. սերույէգ
\^^սս*ու.^^ոձ ԱսրգարութեէսՆ օրԿ%ու.թրւն եսքրող
չե՚ե ժառյւ/նգեր
Օար. տէսրի ե.ս աարքքն^ քժէ աշեօսրԿակալ լր»
՚երԱ^ թ1^ գւսկեր% սէմսլերու. վերաւ ո%ես^ ր կեր»
քու արգարա-թեաե կսէւհ՚էսկգԱ զարԱու֊ելով կր
քաաէի՚ե ի գեաենյ կր խոնարոեն սրնչԼ. գե»
էոասւ
12
178
ոՄամաՆքէն էւորւ ^ևչսլկս մի վքաոդոլ. Կա մար
Ծ՚սույեգ^ ա՚ճույսե^ մաԿ ե. գՄրՄռմս/Ա եաւ* ւսլս^
պ1^ս ազգերն և.ս իրենց գերեզմէսնն ու%ի՚ե^ 1ւ
ասԿառյքև վիկ մի է^ "Ր"1 ^9 ^Ր ^ահ-կուի %ո»
ցա #^շօ#քքքքք/ճէ Ե՛– ր^Հ կբ Թոզուե սոքսէփ Ե–
գիաաոսի բուրգեր ձ ՐԱէթեէոնի էսշաէսրւս(/եեր և.
Լբյոմմսէէ երկւ^սհերգ գոռս* աւ՚՚Կ մի աշաարկիո
մերաւ Լր մերաեաս ^ եո ռսւրձրասաե որակս \ի^
բսւսաեու. մաւրիսեր^ Գ"Ր ^՚*"^՛^՛^ աեսՀսւ ՚րս/–
ւ֊իթ^ եւ Ասմրյարշարն կեաեք նմաեցու֊ց նոցստ»
Աօեսի զսւմբսէրիշտև մերսւցեստւ ե. թա րձրստցեսէ ւ
որպէս զմալրս \հբանանու.է \ձեցի Հւ աԿա ոչ
Աքւ ես ^երիռ 4յ որգեակ իմ՝^ թողունք
ս/գգերու. մեոռ ճ. արգարոսթիւե^ շատ ւսքրմաա
րագոլե Հ– թ1^ ասեմւ մաԿ ե եեաԱբէ ^ու. ի՚եռա
սիս ստեշուշա իւեւսւմաեպսքր » Թգ "՚ԼԳ երեուքիս
սեզբեասսէս սերմեր ժոգոմոսրգի անկաաներտ»
եո սեսրե Հւ ցասուեւոմ ցս/եու.եւոմ Լր աարահ՚րԿ
ազգու-թեան երերրե բ^րր երեսրւ \^ւ. դոս^ որ
մի ս՚Գգի ե յ՚ողոմուրգի ասկաս» սերմին ե Ոա»
լյասն ես^ մս/նկոա֊թ՜եանգ Կասակէ% սկսեւոմ ույշ»
զութ-իւ.% ե. արգարութիսե սիրէէ Ոհ մսւքկգ
ճւ ոչ ձեպքէգ երրէք մի թողուր ս*ւգ ուղղա֊ա
թեակ սուրբ կշի՚՚֊բ^ "ր րնկերական կեսաեքիգ
մկ^ կոսսոէ-ցանկ ^եպ աարտուց ե իրսէւ.ս/նց
- 179 -
սէսսէստրեէսւ ՜ճէսեաչոք^քանւ \\սէ պյՒ՚^Ր Թհ աեաա
րատ աաոհս^ դու. ասշէէստրԿոս էյԾրէԱէ մու֊րէսոհե
չես լրեէո • Գաւ.րթ կերաշխաւ.որէ . է\քանու1ւ /,ի
ես ս. ժերսէցսւի ե– ոչ աեսհ զստրռստոս սէրկա՛
յարեստւ ււ. ոչ զստւստե սոոստ թէ է/ուոասսէւ ^սւցա
՚^եզ րսւ. հսե կ թէ ստղքստտ լէՆոս^ աոդասո ահ^
%րս* քսէհ մեՆ՚սւսաւհ» սույո և, սարոստս^ րսսէ
\էօդոմոնե ստռսէԼւքեւ ^հողե կր քսօսբ գսքբձեստլ*
«յքեձոլյՅ՜եւն խոյկեստք ստնհրստւյէւթեսյմր^ սրս^
եօտսեսցր* բսե որ \յյսսէա^սէհ՚ստսլսէշս9ու.թեսէմբ.
ժողովէ^ բազմասցեւէէ
*^ր փսւռստւ֊որրս^ որռեսքե րմ^ թէ սստւսստսա
ձսքւոր ու ոեաևոզ լր%ոս %ստէսսե ստրգստոոց շաւ.»
զրեէ ԹՀ։ \\րրսարգկսի% սչգս սէրդստրա^թեսօքբ.
մաոու.ոս եեաեռրգ սգ^ ^ անրրս»ւյու.ա՚էքնկն աոո»
շրս ե. սէոէէստր անուհէո թոզուս ստշ1սստբ^ես վեա
Ր"՚ի ւաւհձ^Աէմ՝ քո սէոդսէո գոոհ՚քեո^ քո ւե՚շս՛^
ասէե կր ւսէւ.երժսքց*սես քո ^ստ/րենե ժոզոյոսո»
դէ*ե մկ^է Ե^ Ք^Գ ք՚^է *^^ փառք^ գիէո1Րսյ թ՜է
ասույտգ կե%դս/եի Տեաւ^ կստոգացա֊ի սհշտ ժո*
ղովո§^րգի կե%գա%ի սոաին ՚^9յ ^ էՐ Ժ՚^է^
դու. աքեպկս ի*եչսլկս կասկ Դսօ^իթ» էնւ֊ կար"
դասցոԱ) անու֊ւսնք սոցստ հ Կոոս իւրեաեցՅէ
178
ոեղմանոՆ էէորւ Լեչակս Ահ ՛մա ր դու ոստ մար
ձ՚սու^գ^ սւ՜ճուսն^ ք/ա7 էւ. գՄրՄզմա% ես*1* "՚ւ*՛՜
պէս ասզգերս Լւս Րրե՚եց գորՄզյւսնՆ ունիՆգ 1ւ,
սակստգրե յէ^ մհ կ^ "Ր՚՚1 "հ9 հՐ ծ՚««ծ՜4ու–^ ^#»–
ռէս ւրշԱԱւոէսս% ԱԼ. Ր"^ Լր Թողում սոթսէ* 1|–
գրպաոսր բուրռհր ^ րաթելոնր Ասշսւարակսեր Լ.
Հոյէւ/մաւ երե^ս%Մր* գոբսք ա*՚Տ պւ էսշիսքր^րս
է1ՄՈէսւ կր յերանաե^ Լր ռւսրճբանւսն որաէս Հր"
բանսաոէ– էքաւորսեր^ Գ^Ր աեցս՚ւ– էոես՚յտւ ^ս/–
1-հթ^ էւ. ամբ.սէրշէոի% կսաԱք ՚նմանռոէ-ց նոցստա
աՏես/ւ զւսմբԱսրոշաե վերէսցՄսէլ 1ւ. ռա րձոառեէտէ է
որակս զմաւրս \հբասասու% \յ^ցր ո^ աՏաս ոչ
կոփ Ւ՚^ԳՐ^ԲՐ^ ^ "Հ գաաւ. աեզր սորսՈէէ
Ա#ք 1ւս Կերհք կձ որգեստե ր"^ ԹոզուՏնք
առգեոու. սեոռ և. ս§րգսէրու–թրւ–եյ շատ ւարմաա
հագոԼե 4 Թհ ս՚Ա"մ1 մաո հ. եՄաեբէ ^ու. րեբ՛՛
%հ% անշու.շա 1ս1ք§ամաեռար* թկ ^"1Դ "Րե՚^հքէ"
սկզբնէսեաե սերսեր յ-ողոմոԱ-ոգհ անուսւոնեոկն
Լո սսսրԱ ււ. ցէատու-ՄէՈէ/ ցաեու.Մւոս եր ւասոսէճոե
ազգու-թՄան "րԼրր^ Բ՚՚ՐՐ "Ր"^Ր^ ս^ Գ՚՚՚^Յ "Ր
պւ "՚ԳԳՐ ^ ժողովուրգր անկատ ԱՄրյիե և. զա՛
է-Ասսն ՄԱճ յաԱկու-թեանգ Կասակգն սսսՄլուլ ոսի
դու.թէւձւ հ. արգաոու.թիւ.ն ս/՚րէէ Ոչ մտքկգ
և. ոչ ձեռռէգ ^Րբհք յհ Թոզուր Ա՛լդ ուղզու–՛՛
թեակ սու֊րթ հշԲ՚^Ր ^ ՚^Ր ըեեերաեաե ղՄաեքհգ
մկ^ կուսուցս/եկ Ք"Գ աարաուց և. ոոաւ.ս$Առ
I
- 179 -
Աէսէոարեսյւ ՜ճօ/եստչոք^էաէ Աք// ԿշՒ՚^Ր Թ^ ւսնստա
ոատ աստծոս ^ դու. սքշոէւսր^րս սեոաէ մու֊րէսոքւ1ի
չես լէ՚եիր • Գաւ-իթ կերաշխավորի . է\քս/եուկ /,ի
ես ճ. հ՚երստռսէկ ս. ոչ սէեսր սարդսւրն ստրկաա
յարեստւ 1ւ. ոչ զսյւստԼ Նորս* թէ մուոսոէսքւ Կստցա
՚^եզ ւսէւ. րսս է թէ սքոռստա ւրսոս^ սյրգստր էհ»
սոսգ ռաե սե&ստսէոլյե սոսսէ և. սաորսօ^յ րսսա
սօդոմհ՚նր ստռսէնրնւ կոր» կր աօսր գստր^եսքի
քտ\քեձոլԹբւ.ն /սոյլեսքք ս/նորսքլյէւ.թեսօքբ^ ասէ»
Լստսեսցր • հսկ որ \\ստու.ս*հ–ստսլսէշտու.թեսէմբ.
ժոաոմկ^ ռյառմասոհ՝^%
^Ո տսւռէսէ^որոս^ որդեասե րմ^ թ1^ նսէիսքՆա
ձստւոր ու. կեաև֊ոզ էրեէս %ստէս%ե ստրգստրոց շստլա
զր"է ^4 \\րհսարգկսր% պգս ստրդստրոէ^թեստմթ
վարու.րս եեաԱքհգ ՚^9^ ս^երսւէ–ու.թենէն /սորա
շրս ս. սէրդսէր անուհէո թոզուս ստշքսսէր^ես վեա
Ր"՚Ի էս*ւնժԽսքո ստրդար գորհ-քերյ քո էե՚շս՛^
սէստԼ ԱՈ լսօ-երժ-սէցսես ռո ^ստէրենր Ժոոու1ու.րա
դին մկի Եււ քեզ 1էնչ աՈտհ^ փառք^ գիսէ1քս^ թէ
ԱՏ սունգ կես գան ի Տեստւ^ եարդստռու֊հ մհդս* ժո»
զովուրգի կե՚եդանի սրտի՚ե ^հ^յ ե. չր լրեէս
գու. աքևսլկս էանչպկս կասկ Դաւէթ* $Խւ. կար^
դսէսոիս ս/նուաեք սոցստ ր ^ոզս եւ֊րեանց՚Յէ
«•••
ԴԱՍ ԺՐ
|ւ*1/չ են Ժամ՛անակի պատահար՛
ներէ որ մեծամեծ աղէտները կը
բերեն աշխարհիս վեր այ* տարե ր*
քըն ենք հողմե*րն ենք ծովե րն Են
ցամա՜քն էք շա^րմն էք սո՛վն է,
մատհարաժա՚մն է։ (\՚չք ո՛չ. աշ-
խարհիս մեծ պատահարներ՝ մար՛"
ղիկ ենք ել նոյն իսկ մար՛դն է
մարղոյն պատահար» տարապարտ
է մարղոց ղատԱւստանըք որ պա»
տահարները միայն տարերաց վե՛
րայ կր ձգեն կամ կասեն ՏՒԷ չար
ժամանակ րերաւ։
Հ Ա Ր 8 Ո Ի՛ Րյ %որսււոի որդևակ իւՐ \1ամույ^ի
1ւ. ևս խօսիէՐ քեզ թէ ք՚^է հ յ՜ամսւ՚եակ և. րսո
պսէտստԿւսրնեո սքշԽսքր^րս սերսէւ • դու. որ սոր
ժսէյս/նստեր գսյր*նան ժսօէր1րւ ես* դու. որ սոր
թև.աեոքսԾր ես կե՚եառգ առւաւքհ% շո^անբն <^Հ*
գու. դեռ ստմաուն ուեքւս^ որ ռո պազսէռերոէ^»
թեաե շր^ամն 4» աշուհւն ունես ^ աորու֊մ՝ պէ՛
Աէէ ժողովես պազսքլկա կեանքեդ ստրդեսնք^ ձթա
- 181–
մեոլե այերսյ ւորոլէՐ աիտհ Կանգչիս ու. վաէՄքՄԱէ
ւքօ՚օ՜ մէոստդրոԼթեսէմբ. ուս որ ասՈտ դսւսե*
ու.սհո թկ րսչա1^ս կր գսէոհտաէ §սրէսգ էսոագ
յստսաՆսքեր անուհ» ու. 2ր9"՚"Ր^ ս– Ւ՚՜Ր (՚՚^Ր"՛՛
ււէսր^ ^ոէՈէքման սգ^ եո Աէսրէ^ կր էոանո մահ"
դո էն կեաեքր 1սս/նձւււրու.րգե սրեչ1ւ. ր գեոՄզմէսե^
էւ. ւաուա^ սր բերկ ւսշասքրկոս ս^Ա ե– «"1/ պսյ»
աաԿստրԱՄո « սերթ չստրեքեեր ո մոր եո Կան է
1ւ. մերթ ասրհքՆեր* և. չարս ու. ռարոն^ անո»
րաւ1ե 1լ. արդար սւռ Կասստրաե Ր՚֊Ր ՚Գ^Ր Գ"՛՜
ւառանեն աակ մարելոյ^ ^էք մարդուս կեա՚կթր
եբրև. ստշխար^հս գսաՄրր կր տաեհ կր թափէ
ւաւրսէսսստկաս Նոմուհւ անդու-դրէ
Դ^ամանասե աշուարկրս գս*ոՄրոկՆ ^ թսէգե՛»
րուե աիրող մեհ՛ սւշէսա ր^ակա լԱ 4* մոսւպկս Տօ/«
ւ.ասասր կեշհ՚է Ւ^Ր 1.*՚*ւ–հս^ե՚նակաս գաւ.առաեոմ <
գսւ^ր1է ն. սարու-կ հ-աուաէհ^ մևրաւ* զամ1^ մարդ
մրակամու֊ռ կր մարկ դհ^էՒ գերեզմանեն ՚էհ^Րէ
Ծամանսէկ ^անու֊ր մարգկաէհ՚ն գորհ՚ոռ մեհ՛
դեւս/եստաՄԱէն է* սա կ որ կարձանսւգրգ մեր
կեաեռհն Կսյշրւ.ր^ աշլսար^րս սւերոզ թագաւո»
րսքց ոաշրւ.ր^ սեհ՛ դրլյսհւսյդ1^աեերու. Կսյշհւր ^
աասէերսւոմե ե սէրեստե դաշաերու. ^ստշրւ֊ր^ ^ասք
սէսէկ մողոմու րդհս ^աշրւր^ բոոոռոո զրկեաւսե»
րույյ Կաշելր^ ւոփսյցես^ւ մե&սքաաեց Կստշբւ.ր^
- 182 -
գհ եւ ւ1ր՝ճսէեր մէսրգոց ՚՚՚՚շհ՚֊Ր^
^ւսմանստԼ "Րփ^հ^ ւսրգս»րու.Թ՚սաե հ. Տս#«
սւոէ–պմա% գոր^ագրո ոստրԼասս կ • րռրս. սուր"
Զանգակ կր շր9հ աշքսարկէս վերար ^^ր/^"՚ձ
եր մտնր ւաԱէոստռ^ աՆս1ս»ռրե էորրԱսպևւո §սռ.հւ.Ծ՝
եսպաԱեէ^* եր դսւոհէԱԱԼ թէսգստւ.որրս ասււաէոր^
սորա շու^չ ե. ոգրե եր ռստզկ^ եր Կստսեի
Րառրւօսրն գստշէոր Կասէրաացոո գոռոօրն գր՜
ոսէպաէոեՄր սւրձաՆր եր սորհ՚անկւ Ծսւմանասե
րւ՚ր ^եռռր ւասա§սրու1 եէորՄո ասքև աշքսսէրկսէ»
սփրԱ-ռ հ՚առր^ ոո րս§րճռամէոհ րոմ Ւ՚՜Ր ՜^ր^Դ"՜
որ ոյ^պր Մոերեբ եար^աեկր • ասես^ւ ւուէէոստհ՚ե^
ցւսւ– գՄս/սիՆ ՚1յ՚Ր*"1* ^ ՜ճաեչցաւ. եւ-Ի չափրէ
^էսմանւսե ռաե զւսրհ՚րսԱ սու֊ր արագէսքՅ՜1ւ.
Հ-* եր ասր^ոաԱստլ և, շեշտստեր եր դրտկ Գ"*2՜
եէս/ր՚ո^ կրշ1՚՚"Լ ե. ռսէղաբներ ^ողւսրրէւո եր գր՛
նէ» ^աբէւօնէ^%է%ու^է^ եւ ^է՚ե Արւ/աւիրի^
\ձրսէէսշստա ու. աեր՚ճ \Տեսո^ ՚փսօՆքե էսւևրակէսռ
տակ կր թ՜ազկէ ք^ոզլով Կոզագեգի՚ե երևսր
կերթստէ Վյեսու-վր լեոյա/ն ւոակ կր մէաքևկ^ հՐ^1
կու.տաի ^րա%իէ^թ կր թ՚՚ՐբՂք/՚Յ ^ ^օմպկի
պՄր՜ճութիւն ւ/ոխրաթազով կր հ^ահ^կկէ
Տ9 կ՚"^ՐՐ՚՚"^հ*(ք$ ^ք^է ասենք ժայաեա"
կր պատաԿարէն ձեռքր միշտ կր քաոխ ու։ չի
շրնԽր* կամ՝ թէ կաչաէւէ^ զաշխաո^ մի կր շե՜
183
"էյ մքււս ^չլ ք՚"ղհ* ծ^ամաեակ վազոէ^ց կ^ որ
թոզուց ս»ր1ւՄւռո ը^ստց արս.ւ/ու։պռ* Մրեք գար
4 5 "/՚ աեգ եր էւեգերոյ արն մաէաս ^րս աշ^
քսէսրո ր՚֊ր ս»մ^ շփւքհրոմ աստպստլՄո* Նոր էՈ^
հՀո7> գրէսւ.^ սոր ստշաւսրո էլսւՆգնեպ^ Նոր մպրգ
ւքՄրահ՚սեց^ ւուս^ գոէոութ րսն սւ ռսէզաջւսսր»
Թութուն &աւա§եց ր%ներԱսեաԱ աշէսար^րն սգ^է
\յյւշու.շտ յ-ստէհսևստե մհշսէ 1Ասրեւմու.ւոս չհ սսստր •
մէ օր եր դւսո^աւ լարև-Մլս Լ. Գ"*^ ե֊ս հ^-Ր
կ%ոսթե%1;խ եր վերանորոգէէ
ք^ոզու.նք ալս վերսւցեէսլ մէոստհ-ոսթհւքմսերյ
որդեստե /էմ1 և– սէէսպէս չչլ եէսրհ՚եսք ու. ռ§ս»
տի%ռ Կեոգստմտութեսօքբ^ թէ ՐԲ էքարգոսեեր
անգոր & Նսէորն^ ժսյմասաես րեքեոս սոցա Տօ#–
մար եր գորհ-1^%
\Տեսօ թէաէէո սքշքսարկրս բուոր աւոէոաԿէսր^
սեր յ-Աէմս/եստեո սյգգեցու/ժեէոս եուսաէսՆթյ Բ^*՚ԼՏ
^եսէստգօսէեք "էկ՚՚ւք 4) Թէ պաաակւսրներս Ր՚՚ք
ե%^ ու.սա^ կ %ոցա սեիզրե և. ձ՚սունգէ
^՚֊զհղ գս^աելոյ Կարե կ 1սոսաովաերի թէ
յ–սօ1ա%աեե պսէէոէսոսէ ր%ե ր սեր անցեստլ գոր&ոց
^եաև.ա%քեե ր% են* եթէ մենք չգոր&ենք՝ ժա*
մանսէե հ*֊ր սլսքտակէս րոԱ եր ո^սգստրո^ ե բաց
թոզոէէ1 ս»<լե ռնսէեսէե սատրերստց ասէտսքոարսերէ
Մէս§քանաեր էգեչև գերեզման ռե գա֊ռր եր մաա
քէ հէ֊ր պաշաօեր եւ կՒշհմք մարգոլԱ կենասց մե*
- 184–
սեբեր կ սեոեւոց Ասշէւարկրն ^եւո%
սրչւճփ ղարմանսււհ կ^ ^ՐԲ ^^ՐգհԱ առասց
գոոհ-ՄէՈի յ-ամանակփւ գորհ՛ և. լաԳոոու.թուհէ
սպսյսես ^ որպկս թէ ժւսմս/եսքԼն էսշեւստրկրն արն՛–՛
տեսս ու. մաԽակոտրսւրն 1;^ և. կաժ՝ թէ սեր ւ*/–
գէսրւսսե սգ^ էքւսրծօսւ.էէո սՀսւկւ կսՅէԱԱսան՚ամոԱ֊՛^
թ՜եսէԱ օրէրտռոս ժսօքս/1ւսքսն հ՚֊ր "(՚^ր^^հ^Ր ԷՐ՜
"ւէ ղՐ կ"*^*"րհ^ ^ա1էկւսւհ գարուն կր բերէ
Ղյ "0 ՚ւ"՚Ր Ք1 ց՚^^ե՚ւ՚ռ * սէմաո% կր ռԾՐգ^ որ
մեր ցաեէԱԾեՄր ռու^սնրնգ օւշու1ե կր ռերէ^ որ
մեր ամգե ւսշաւսսքութհանռ ու. մասսուսկոց ԱէՐ^
սէու.ոննրր մոոոմաւոէք շւոեմւսրանեսռ • ^մեոՏե կր
բերէ^ որ երկրրս ՚"^^ մէսսէոէսկէսբե ր սշստւրւ^
եղնսէմհէներ Կաեգչրն^ և. մէսրգ Ր՚^ր մսէսէոսէկր
քէսղռրու.ա՜եէսմ ռ մասքէ1^% \\նաշիաա և արարն»
քոո մարգ^ որ սւմ^ րան մստէէաեասկր ւէս^ոզու.^
թե%1/ե կր լու-սաի ոչ ի գարնան կր ցանկ^ ոչ
էԱսմարան կր գսքրմասգ^ ոչ էաշնան կր ժոզո»
մկ և– կր ցանկա I ՚նա^ որ հ ձմերան %սար ^աե՛–
գրսա ոսակ և– մւսւեւգէ
Սարոեկ որ վհ՜ճակքէ մ^^ որ լհնրն^ քՅ՜(^ 1"*՜
քոզութևա% և. թկ ^ախորգութեան^ ՚ֆշ՚" ""՜՛
մոր ահ– են ա1էշնոր^ակաաւ. լհնել ժամանակգե*֊
ոսսաբ ե կր խօսրն թկ ժստմանակ չ^ր է^ աեա
էէս^ող կ^ մրշտ ւսրկահ՚ներ կր բերէ» մհ օր օ-ստղ՛»
- 185–
րեոՄԱ եերս.հ 1ւ սոսս օրր եր աոժոռր • թէ սէէ*
սօր ՚ս՚ց աստ է սչսոն անօթռ եր թ ոոու. և. սյււՆէ
^րսւեսօյ ժսօքաեստսրե ռսյքսսէ ձւ մարգուս էեդ՜
չՄՈու.ս եՄս/կքր աեԿստսսէստսէ է^ գրսասռ սասս.
ժսէսաեսյսր սեհ՚սւսեհ՝ ստոեսւՇ^Ներ ու֊էւհ^ որ սեր
ոլյՕ՜էխ կր /սուսսէփրե 1ւ. մարգ կարոդ չէ Ւ"*1"
ասք է ես» մ՝ փ^^Ւ՚էՐՐ \\՝^պ"Ր եորոսէաե ^ ^ուր եւ
եսքւհ-սէե եր փաԱէսաաեէն ^ /սեդճ Տու/բւ. որ եսէոա
սր հ՜ԱէէՆՈ աստե սէասւսաաեևր է^ եր ասրսու֊ր 1ւ
անգկն մրեստհ– ու. . սևռսքհ՛ քսանՏ^ոո եր գսւո^էսքւէ
ծ*սօ1ասստե *եո\և սմսարկն սոսեստլր եսքրեուա և,
աեձրև. եր սէեոսքկ սսէր% ու. ^որ ոեոեո եր դէսռ»
սաե^ գեղն ու. ռստոառ եոոոոՄԱ ու. եր ռս/նռես1
Ժսւսասսքե սՅմսարգե եր^էնսււ գռաեր աստե Լդ
մա Աստ չ^ ւսկսէգրն ռ րերստշսէրժՆեր եր Կսքեգ* եր
կորհ՚անկ մեր 2*Ք"Ո կս^ռու֊ցստձ– շ՚յ^^սրՐ • *»*
մեր շբսսէհ՛ աույԱր մեզ Կսէմար գերեզմս/նհ գո§^ր
կր ւբ^րէ Ծւսմանա1լե հրրե. ժանա Կրևշաաև
մաՐէաաս րսէմաս կր րերկ^ սէշխսւրկէ ստշքսսէրո կր
լսէհ՚ր^ Հ"/՛ ՚"– կս^՚եսէչ այո֊ Կստսստրսքկ կր մա*
ո–4յ "– չգհաես դու. թէ ուր աեդէն կր բ"րհ Ա՛Ռ՛
ան^ու-ե սաԿսքմար ^որեստկ՚ն ու֊ մէսրւսքս ^ որ ցսէ^
սսէհ՛ սյրսէեր ե. դստշէՈՄրու. կաեստչ1ւեր կուաէ
կսպսէէՆէէ Դ^ստմանսէկս մերթ ևս երսերո աեձա
րե-ստրեր սէմսլերր կր աասՀ– ու. կր ցրու.^^ երկրպք
կր պզնժԼաԱստւ ե րստշաուԹ եստմբ. և֊ կր ոստրու֊ստ»
,յս
- 186 -
հ՚կ էւե§քճ ե րե րստգո ոԾ րս բուոր աշրօսէոութբւ,»
%ր% ծ^ԱէէքաԱսէեր չէ թէ սւսսակստշու֊Աչ ոոզսերոյ
եր փչէ ու. Տ-ոյու. սյւոթներ սհստ^ կո էոսզ1^^ ս.
Ծոսասստսսէաե ւսշքսէաէԱէասո րսե ր ր 9րր ւսեդուՖ»
դբ^ սւս»ե ան^ոո^ անգեր եռմանդ սէ% ւրշասօսե եբ
պոո մա ո դոկ էսպսէկոմ եր եստրհ^ես ^ %ոէն ոողսե»
րոս կր ւասասււէ Նսէռեր ու. շեսօերր^ եւ \յփ՜
ՐբկհՐ "հ9 շս*"* անգսէմ՝ գեդևո ու. կստ րաւ.ստս%ե ր
էսսւսպստւոր սէւ.աէքնե ոոէ֊ն աոստեր կր թէսոգէ
Աե՚կթ ԺԽտեր թէ ժէսմս/1ւԱս1լե ս/ք# ևյ/ շասէ
ստրկէսհսեր ուՏնեյ որ ույ* էոստկ եսԹստրկուօսԾ՛ է
աշըսսւր^ե ու. ^էք մաոգ^ բստա ժսՅմասստկր բե»
րս§Ծ՛ *՚*1գ պսէւոսէկստր արկահ՚սեր շստսէ սու֊ստղ ե*է
"ՀՐ^ւ. ^^"՚՚՚^՚՚^՚^՚-Թհ^՛ չուերե աւս ստրկահ՛»
ոերուԱ կեար^ զորս մարգ էէեքեբն ր՚֊ր ^եռօք
կր բևր1^^ կամ՝ անգհտոսթ՚եամբ կամ՝ գրաու.^
թեսէմբ ու. չարու Թե սէմբ Կաեդեր^է
\Յաագրու.Թեամբ ւսէ^ որդեակ բմ\ ես մար^
գոց ու. ժստմա%սէկր րրստսաեց գստսւստսաաե ր ր
կեր պրտր Կաեեմ\ 1ւ. գու. մանուկ րմէսստուե
) է՚ԲՐ ^"Ր^ գաաստւոր եղհր ու. յյճրռ տու֊րէ
\3արգրկ րրսււունռ ոսեթ*և ստսևի թէ ժա»
մաես31լե ր՚-Ր "՚ւդ ՚**րկաՆ*նեբոմ մեր սէշէէէսր^
կաւերկ^ եւ. կր թշու.առս§օն1^ մարգկստէրԱ րեկե^
րութրԱ-եր^ երբ Ա՛զգ ^"Գգք՛ դհ^^ մարգ մար»
- 187 -
եգբստւր /ւստրստպասէ եղբօո դգս րէւր1ւ. թ՚րօսսէ
նր օր ԱՄԱ է \յւ. ՛ե՛րբ աշ/սար՚րս գաոստեալաց Տ#ք*
գր^ պսէէոաեաի գրւյաւագրսոոէ-թեաե օ-սւծ-կՄալ
Կոաբու֊ւսեեր պւսւԹրե^ ^ոյաւոռ1էՄրու. պգս բա^
սսէսեերր աստտերագյր գստշւոր լսազաե^ *1ՒԹ՜
էսւսրր ԿրաԱօթսեր որաոաե ^ ԲՐ^Ր ք-Ր^Ր ւսւ*
՚էս՚ր Լէորոճ եէԱէէՈէսռ երրս1էսսսէոգնհրու. սեակք
մհ փոքր Ժստմաեստկ1է մ^ք գրասէաստստ ր գեարե
փռուրԱյ ոսաաթէսրդ անսէ ոգսւ բսւ ր լցոսրս *^9"
վո^երու֊ե յհ9^ զորս ս*լգ գժբազգ զրԱու֊որԱե"
րրե որԾեց ^ևոռոէ1 փորեց ր*Ա* մա էրեր սգա էտ որ
եորոսսե՚ե ռսէւսէ1լներրյ սւմհւ.սոսեերե ողբան որ
կորու֊սր% լ^՚՚՚կրց սրրելրսերէ
\յրսէւ֊ստսրե ^եզ ստսեսստյեհ՛ պստտստոստր սւ
պստաու^Կստս մարռհսէւրե ապգո^ որ բԲ^ր ա1ւգսւս
բեսէեաս ասէէոակսէ րսե ր1րտ ւայժԱգսէե 1^է \Յա Ոէք Հ։
ս§ւգ ստրա֊եսէուսկան ու. կսէմաօ րե աստէոստոէսր%ե ր
էստռստ^ բերոո* մա ոգն 4՝« մարդ* սորստ ւՌքօ՚սէ»
§գա ոգրե Հ| *Աորսւ բսէր^րսքցսքՏ՛ ձեռքն է^ որ
կր Նանրաեսււ մարգո^ւ մերստւ էւ. աԱաեստլ կր
^սւա^սւլսէ Ասաոսհ-ու ւճէսրսէսէրստաեաստհ՛ պսօո»
ուսւկան ս/եօթներր^ ռորս եբրեւ բրույտ մե մր
կր շր^կ նսւ^ և. թրհ՚ելոմ զսէ/ե Կոգեզ1ր» կրսէ՛
Իս/քւ^ մրթ^ սորա Կսէմար ցւճւ– կզգաե ՚"7՜
- 188 -
քսստրորս էսսսրրսէ^ սստոյւււսԿոգհ գրւ֊ւսսագկտԱեր^
եԹ1ք աԱսաւսԿրե ոոսւոոէ– եւստաեոս եր քսօսրսփ՛–^
ք^ոզ յնյլրերւլ կրկին 1/եին։ ՈՏ, I^^/»4 չգի՚"1^
գոթա յշտակիո մսււրռոոսն եոեույեք* չգոտՄե թգ
մհ յա%ու.կ ռաԱ^ դժոէ-սւոոսա-հւսսռ կր սեԾԱէԱկ
^^ՐԴ կր ւք՚^Ւ^ Ագ/ււոեն ^ "*1"ձ %ոցա սեհ– գէ՛՜
էոա-թրւն ւա<ւ/#7> շւսոե ու. փսյութս 1^ յ ոոոո Տօ/–
ք/ա/> փութ տկ ռոռկք թ1^ կոաոոու֊րե ժողովու^ո–՛
դի "ոիք^ք՚րլ^
Հասկոաոյ ուոոակաև ոոգեւսկ րս^ Թ*^ մար^
գոլն կենէսո Աահ՛ աւսաստԿւս րն ու. սլստարժր գաո^
ձհաէ նուն իսկ մաոդե կ% %աոՄրաո պաաակւս»
կան էսրկահ-ներ ոչինչ Կաա1եմաաոէ֊թիւ.ն չոսԱին
ւսլե ԱՏ րկահ-նե րուն ոե՚սւ* պորս աոոաէքանկ մաո՛^
՝^գոէյ 1\ՄՈ1ռ կարուեսէոստւորգէ
Ասյկսյւն շասւ օսյրսսւնւսւի կր թու֊ի ին^ ՚^^")
զի ՝ մարդիկ ^ օ–ոոոմու.րւՆեեր սէւեաան սոսորաՆ աէԱ
մարգոռ ձռռռ1^ պէՍէՈԱսԿստրնօ ր կր"1% սրեչ1ւ. ոչ»
աարի նման ի սաանդանոց թւ։^ վարհն^ "էէ է
չեն զգար կասեն թէ մեր բստէ»ա^ մեր ՜ճակստ»
սէստգիրն սււս է է էՅանսյւսէնգ սէրեեւեւսն ժողո»
մուրէւներգ և. սորաս ռստրուստկան 1ւ ներքին պստսւ՛՛
՜ճս^ոՏե ու֊րիշ ալան չէ;^ քսքն թէ^ ագիաու֊Թեսւն սէն»
լուս իաւ֊արին մկԳ կաշե ասն գու-ստհ՛ մարգոռ
ստրկստոսյհ^^ էլևկ՜ճուահ՛^ ի§եզգու^ահ՛ ոգին է
^սյռնսւնօ^ ստւժս լսօսինռ սէւգաիսի մողո՛»
«՚
- 189–
՚1րդոռ կաոհ՚եաց վե-րակ "ՐՔ սրշա ւասեսստլե
յ-էսմ՝ տրտուն^ կր ռաոքԱա% քժէ ժԱսմաեակհ
պԱստսէՈէսր%եր չար են» ԺսօքաՆսէկ սեզ Կամար
^#օ/0#ք1ք 4) "ե»Ք մանոլյկ ժոզոսուոգ եսռ^ սեր
^ՄուբէՆ բռձեւոյ ւսւռսւ^ չր մարեր » ստո թողեր
է զմեզ կեսաճէսմաւլե մերալ սէւ%ա^ս աեշարժ
ու. էեասՅգ1^մ՝^ Պ^է ս՚րեւմտես/Ա բուոր ազգերր
Աէստրսււ. Կսւսոա էստռյաէ^գրմութեստս օթե֊սէԱ եւ.
^ս/Ագրսաէ
յս1նսէ1լն ստրևեւեստն սւ՚շ1սս§րոոն և. սորսւ ժոզո*
^րԴ^ց ^սէմար բւսրր պսւասւԿու֊Տներ չր բերէ&ւէ
Աք#քյ քսան էոարեւ֊Ա սՅոյա^ *Աստ մի մեօ՛ պսւ՛
տսքկար ահցա֊ցյ ստւԱու-ոեաև. քնստցսէս» սւսառ
ու. կսւր&եց թէ ստԱ ե-ս ասէսէստոստր չուերս ես ^
դսւրձեսէւ Լսէարրմ՝ սւքևակս^ ոնչա1^ս կսւարկր քա/–
ռսւ^ որն օրփէռոմ^ որս գրա-Թեէսմբ. եւ որն
՚ճաեսւաարԿոմ^ որոէ ելքր գսյրճեստւ Կո՛ն պա»
աստԿսւր բերսէւ. մեր սէշքսարորս մերայլփ 1**^՜
կստրհ^ մեր յՅնացաՆ՛ տեզկն էԱ րթ՚նացանռ եւ ա»
ոստ սրսսոաոարո մեր գուռր ոստ սեր էր է
^ու. ստսստ^ որգեակ րմ^ "՚Կ ^՚՛ րրաւ.ուհտռ
^ւ֊նե աապրսե ստշքսստրո և. ժոզոմոսրդ^ որ
ք§ու.ր ս*չք ուհւր ոետՆԱտաեսեւ չր գրւոէ^ սուր
մրտռ ու1տր սոմրրւ չր կսյմբր^ Ոա1է1ճսյր ունր ^ ու •
դեղե՛ն մէք ՚թմրա& 4) ե դուրս ոանել չգիա1^»
- 190–
ծ^եռռ ուեր^ §սրու–.եսւոսքգորօ՝Մւ չգոէոէ* առոէգ ոպռ
ճ– սրուեբեեր ոսԱր^ քէԱէւեւ չգր՚^է* ւեզոս եւ առաա
եէսմք ու.Նրյ քսոո^Մւու– եւ լսօսեւու. փստսսէ չգրսոէ^
եր ՜օԱշու֊ր ^Րէ բաոնսքւու^ եղւս%աե չգրէոէփ բԱւս՛^
եսէվաաո ոսեեԼ եր մոուևէԱկ ԼՐ2"1 "*՜ 7Բ^"1 էՐ՜
գրաէփ ոեդսէոձւսկ դոզ ոլյքր մշսքձեք աոգրւեսք՛՛
սորել չգրտէ* աղքատ է^ դեռ Լր սհրհ Գ"գՒ
եեակռ^ ոաաւա-թեամբ ՄՈէէոեսեւ չգրաէ* Թգ
աւսւոեոու֊թեւՏԱ 1*"9"ԴԲ ժամանստե ՜ճանչնսէէ
չգոտկ* թ1^ ոտ% մե փոքսէ^ եր պարձ-ր^ եազաղակկ^
##է.^1> ու. խոոեմ՝ ւաօւԱէ^ռրյու.թոՀ% չգրաէփ.
թէ ասեն ւՏամբուն ՚Է^Ր՚՚՚ւ առ.եւ.հ– ^"՚ի փ"՜
էոսէսոաոեւոէք եր դողսււ^ ւսռրւ-Նր ձեռռ1րէ ասոա
նրի ազաարլ Հգոաէ» րեբնայար օրգեօ և. սսէկ^
մաեէսգոոէ֊Օ՚րւհէ ոսհր^ *Ւ՚՚րՒւ "^ ո1նւսզահգրք
չգրւոէփ դեռ. մտօռ էքաեու-ե 1Ր""1՚*՚1 ^՚"–4՝^ "՜
րսարու-Թու^ չգրակ^ սրշսէ Ր^ր ՚1՚*՚րՒէ^"ՐՐ
փոփոքսել եու–զ1^^ աեփոփոեէ աօտ^եւ չդրաէ* սիշէո
%երեսէւր*Ա յ^^ զեզՏ-ս/եեւով^ սէաագալրե դեաե^
ւ֊աեքներո չգրա1^%
կսեցրր ու. դսոոեօքք ր^ որգեաե բւկ "ՐԲ– ՚^Ւ
երերր^ "՚ԳԳ ե. Ժողու1ա–ոդ աաչւսփ ե. սէէսահ^
սե ահգեաութեան եւ էաակու-թեաե եեանթեն մէթ^
եր թ ափառր^ այլւ 1ւս րրասու֊եռ Ոէ-եր սօ» ւա՚–
ղադ րութեէսո §ասցակթր ժասմա%սէեր գերաէ գՐ^
՚եեի եւ. րեքԱ չքսեղս 1Ր^"Ր*Է "՛սել թէ ժսւմաա
191
սակր չար 4՛* եւ Թէ "Ր^րՒ սւասօսՏաոԱեր եր
կւսպես Աար Օւ-ուք /լ. ուոթրէ
^հէոեսռ ս՚էգ) "*1^ձ դ*"՛՛ ՐղՐՒ ^***՛՛^*"^*" ր^
սեր^ Ծ՚աեր ու. գժա-էսրրԱ ^ "ՐաՔ սարգոէՆ ւսք՛՛
ռ.ա^դրմու.թՄան Ք"՚Ա"ՐՐ կր կւսշեանգենէ ^ւ^ա
էՈէԹԷ ժամասԱսեր աստէոստԿսւ րսհ ր ր եր րԱսր^ու-քէՆ
ԼաւՐ եր պակսեն աշէէաոկկսէ նթ^ մարգոլե ւՌքՏ՛
պաաա^ար մարգս է^ պկպթ է "ՐԳր/ ՚**1Գ ՚^«""<՛/*
Կէսրրե կետ գրսէու֊թՄւսմր եւ կրթոսթռսյմր.*
՚*՚1Դ ՚Գ^՚՚Կ ^հ9"Փ* ^1 "Ր ^Ր 1"՚Դ(^^ սրսասէԿարա
1» էրուն է
^^ոզույևթ ասւօ՜մ "րկրր *«- ժողոսու֊րգր ր^ւգ^
Կս/եոսր ասէւոսէԿստրսերր ^ դստռՖսօԽ սէռանծ^րե
րՆսաանհէսռ^ գՄրդաստստեաց եւ սւռյա1էճրն ս/Ակստա
ան^րնլքեե րու. ոստմար ուորորգսէճեի ՚^ԱՔ զօրոօէա
սստաաո գսքո1է ւորւոունք կր րառսան յ Թ1^ ժսէ»
մաեսէկր չարու-թՄնփէ աար աու% սեր գերգաստստա
Ար կորԾ՚ասեցսքւ.» ռոքս ու. Կստրուսսք ստռեուսւկաս
աքևսոանրռ չռսյւհրեցասփ և. ԱէԱԱէ «
^սւչց ու֊ղղու-թեսէմբ. դսւսէեւոմ սոեսանռ դոցա
և. ժստմասսէկր աս§սէս»ոսէրրո գսւսէԱէսաաԱր^ սէես»
սսէմթ սս§և. թէ ^"(գ կորԾ՚ստոեչ Հէօ՚ուօ սէքւսււ-եւ
րրենց ^ե ռ^ս է^ թէ չստրսէասէԱէեՏ օ–ս§մաես»կրն%
սթէ *՚*1Գ ՜ճոքս ու. փսէրԹսէէՐսօուոսստկաե րն^
էոաԱեքեեր^ երբ "՚՜ԴՐԳ ս»սսէեսու.թեստո օրգսա
քդե ու. չսյփսււ.ո րութՄն^ն եաոտորեւող օեոհ՚աե
- 192 -
շռւսԱեցաե ամհ%սէզեղէւ 1լոա1էռր ՚^9յ թէսփեռաե
թկ ^հն 1ւ. թէ Նոր Կարսաու-թեն^նփ ալս ռռ»
՚եաես/ն վաԱա՜ճաեք^ է"՚Ր <^՛՛"^՛^՛^^ բեուսւյ լժէ
չափսէզաեպուԹեքւե ոետև֊աեբն գո^ որ չգրաոան
Կարստու^թեան 1վհաԱթ ւոսէոեսեր
1*քքււ եր աեսեաս ու^ եր ՜ճաեչնէճս ւաԾ՚ա»
էոսւսո ս*էԴ ժաւՆԱէսգորդ ռալյսսներ • գոռւս երււյ՛
Ր ^"^""՚^՛^ ՐՐ" 9 ւօր ււ. աս/պու. ժսօքասէսսհս^
սւսեւոս^ Թկ սոռւս ժամա%աե շատ ռսւրե ու. սս»
^ող 4/>) հ՚՚քւ սեր ^յ^ր "՚֊ գժուօսրրնէ Ղձւսպգս
՝ արգէսրասստւ սուզես դոռստ^ "ԲՔ ՐՐ" 9 եես§սռր
Կեոգութես/ե և. աԱգորհ–ոէ֊Թեա% մ^^ վարեցրԱ^
ոչ սոստՌւ անսպսէռ գսյէյճեր սսէտսեցրե^ ստււ սւ
ալդ %րւթս^եսա ՜ոոլսութես/ե Կեսէ եորոսսրԱ
Կսէւրե%ր Ա1ԱՏԱ ռսւրոէաեան ՚Կսւմբ.ս$ւ–1§^ փստո^ջե
ու– ւրշսւաա1րէ% \ձրգ^ ու.ս գ սեզսէդրամթ^ ույք*
է I անցս/եք^ չար ժամասևտկրյէ թէ չարս/ վար
յ-ստռաեգորգեերու֊ե է
Գու֊ց1^ դոօսէ սրամարս Ալ չրեգուերԱ սյւս
դ§ստսւսս1աև ր^ սէսհս թէ չս^ր ժսօ1ս/եստե զեդրսու^
թեան չարօրրնսէկ^ սորստսրրոԼթեա՚Ա աեր՜ճսւնռ»
Ներր Կեղեղէ ՆէՈատե արև֊յհւաքկ՚Ա քշեց ռերալ.
յհր ստշ1սսւրէ^ սեռ ե֊ս սստմալ սւևասմալ ոոոզե^
օս/եք • 1ւ– ՚1էո/ե րսե ժսէմաեսէկ զսեզ սւոեաեց որ
կետեւե՚Աթ քս/զաթակրրթ ստշ/քսարկրսէ
Կր գրոսատէ^բ ես Հսքլոց աւաահեթր^ եթէ
193
ստուգ և. հրապ^ս փափագէրն քազառակրրթ
աշքսարոհ օրհնակրե ոեաև֊իլէ \քրանր թէ ՚"Տ^՝՜
պ^ս լք՚^էբձ Բ"^ձ9 Ւր^Ց ՜^շ^ք՚՚՚ր^՚՚՚-ք^ր^ կը ՚/բ՜
ճա/ք^ որ ւիոթա Թ՚՚զր՚1 Նւ֊րոպրու յե&աօհհ– ռաա
րեմաս1ւու.Թհան օ ո /էն ակ%ե ո քլ^ միալե %ոոասիա
րու֊թեաե աեբ՜ճաեքեեոր գրկ^ՍՐ^ • ք^ոզրն ՚նեո՛՛
քրե կոԹսէկան էՈսսն^ և. մհւսլն աոաառրԱ կեա
զե-ն առէն* թողէ% րեչ որ փ^Ժր՚՚-ձ էր «^/>
ազգալրԱ բերկ §աւոկու–ԹեաԱ ^ սւ րսՀ որ մեր
էառաՕգռէ/ու֊թեսէւէ ^եոյհաու. օգաակսյր Էրգ
ստլսհսքե բու֊Ա ռԱսղաթակրԹուԹեաԱ ՚ճշմարհէո
սոէսրերռ^ որ 4՝ գրսէու-քժրւս ^ կրթոսթրւ-ե Ա,
ւոսսաւ.ո րոսթու-հ է
է Կճ ւսսէսէր որոյՄէսե հ"\ ՚ք ^աե^րս^ռստէ
սեէով^ գր"Ր*յ ե. կր^^ւ՚ր^՚ւ* "՚1" *^ ք*"^հ ^րՒ՜
սակսերր քեզ բսէւ.էսկէս% ե*ե ^ է/նառորգՆերր դու.
էսքնրե եսաստէսսերէէ ^հ՚"ՕրՐ% "Ր ս*շԽս^րոես
սերէսւ էսսգԱ չսւրէսչար կեաեօ հ*֊Ր է"՚Ր ^"՚""՜
ւ.ակքն ունհ^ ռորս մար դոկ >«՚/> ժէսմաեստկ կր
կոչեն։
Րաա սեսռ կր կ§սւ.էսսէսէ%ռ թ^^ ժսէմէսեաւլԱ
ււՐ9 *"Րգ^Բ՚*՚֊Թ1ք՚ն ^եռաց մր չսօքա կ* ՚^Ր՜
ոէսէոոս յկ՚՚՚ձ^ց ^1Գ չափե՛ն Կամար * էՈ/">Հ է՚՚՚փ՚՚՚Լ
չափկք^ չափես ցե ^եւի% ^ր Տաւյստա՚եք %աե որ
ա/դ չափե՛ս գորհ՚ադրեչ ոստեկա%էլ Ժամաեա1լն
13
֊^ 194 -
գ* որ ր՚֊ր է՛՛՛ր Օս^ՐԾ՚ու-աձ աաաստկէս րեե րոԱ եր
Կասւոուցանւ^ րսրաբաԱչհւրրԱ գոոԾոռ Կստսեմաա
չափովէ
Աք# և-ս աւ֊աոաՄեք Աքա դսէսր^ ոոռե-ակ րմյ
և. գոս ուղղկ քո դաւոաստաեր ժստմաեակո պա"
աա^աորե ՚Ր՚Ր՚՚՚ի գհաեաէոմ թկ յ–ամահա1տԱ
ռնյթնռե աւսոուսԿսւո չոԱ-Աևձ ^"11 <ւ"^^ աաէոա^
Կարներ ՛մեր ՚եսւլսորգ գորձքերու.ն յ^ր9հ*^ ՚"*
աև֊աեքեե րս 0՜յ>« ԱԼ ոեէոև֊ստ՚եբԱե ր ր Աւ#ւ#7/ւււօ՜#7ք ւա»
1-իտՄեական օրրեստռ Կաաու֊ցու.Տն ենէ \*^չ որ
ւսաօր եր կր""ք^ աՆցեւուն կետեւաԱքԱ ^1 ՚՛–
էւնչ որ աաօր եր գոր&ենք՝ Նորա կեա1ւս/նբէէ
1ւս ԱսաագալԱ եր երէ։
ք\ւրՄա9^ երեեւ֊ղէսհ՛ որոեւսե րմ^ ՚1"՚Ր՚9ՒՐ
գորհ՚երէգ քսւն ժա մաս ստեր աստւոէսոար1^՚ե ^ ՚Աեր"
եալ եեաեքեգ մկ^ մրշա ^անաց&ր ու.ղզութեւԱ
գորձ-Մի ոաւաաալոմ որ "՚-գրԴ գոր&րն ոեաէր»՛
սանքն ու, մա1ս՜ճս»ն ր "՚-գէգ ^Ր ւՒ՚^Ր^ ^՚՜ԳրՂ ^"՚՜
սասսսրո դհ^Ր ՚^^ՂՐՂ »<^<՚"՚՚<^^/՛ եաոանրւ Ո<–«
սրր ^րրսէոոսր ստռյսեէրւ ^ որ ասէսւՆԱէեութեաե
ոեսոսւաեռ սոմսէմաԿոսթ՚րւԱ Հ*« ոսսրր աշ1սսէրոր
օրՄ^վքկն^ որ գոզու-թեան կեաև֊ա՚Աքր^ եաքսա»
ղաԿ է է \\ւ.սրր եէաեքր փոր^եր1/ե^ որ զրեաեստռ
ոետև֊աԱթր չարասսր ԿաաոլոուՏե է է
կատ մր օ-րՇ-ազհր^ կետԽատեքհ լաց է^ է–*՛
թ^ սգաս ու. Կամռերել գխո՚եաս^ Կեա1ւ.ա՚1տքե մոա.
- 195–
քսրթսւոու^թուն կէ \\յ1ե%աւՆ օրենազանցո€.թ1քս/ե.
ոեա1ւեէեռ ր սհշւո ասէէորժ^ էս1էԱէոգանօ և. կո»
րուսսէ Հ–^ րսչպէս Ասասբր1ւու–1ժեստՆ ոեւո1ւասռր
սսւր^սէարու.Թրւք1ւ եւ փաէաք Հտ \քթ1^ սՅշլսԱսրԿ արա.
գէսրստակս չր փարհ^ ոչ օրրեէսզանռհս աաւորժ
էոսքէ և. ոչ ԱսրգէսոոՈէ սար^^ Թ"Դ 1՚*^1^՚օ***"^՛՛
գաւասսէոստսր "ՐԿ^Ր^ արգյաոու֊Թոան ^ եւ ռու–
ստռաօոնւսոհո^ Փ^Ր^^ցհր Բ"1"Ր եեաԱթրգ ՚^9» /<-
ոաւյւտսաա^ որ ժասաեասր աստւասԿարԱերու. Կծ"
զեղեեր եթւ^ ւսւռնե՚ն ու. բւսզաեն էՔ*՚Գ^ դու.
աեսասաԱ^ աեեորՆաէ» եր սնաս^ երբ Կւսւ-ւսէոուդ
2իԽ^Ր դու^ և-Ա \\ւ.եւյասրանր սւՌւ րմասւոա^ մար»
գո(ե ակս^ աորաււհր կհ"Ր կերսէւ ուսսւոասէոեսէ
1^4 €Ւս»մւսԱէսեր ասօոաԿարնռ՚ր զքեզ սէէսրա.»
բերես^ դու. ասշստրժ ե^սց • սր /ժերաԿաւսօոար»
ւող սասասրր^ աաաստԿէսր%ռր եու.գան եաեցսրս •
որ աէս աշ/սէսրհք պսււոաԿէսրր աշետար^ էք ^հք
մարդ աաաւսոարնՄրու-ե էասկ ւ^նշուաօ՜ է ււ. էլա՛՛
րոդ չէ քսուս էոս§ի սորսէ Կսւմար ^րոսսաս Լա՛՛
Ր ^9 1"՚1 ""Ր ^^՚եսսսշէոաաե եւեղճոԱ֊ԹՄաե ղբս՚լ
սորվեցա֊ց^ որ ստղօթե-նթ ստռ Հ^ւր% €13 ր ս^ա^
՚^ՒՐ Գ*^Գ հ փորօ^ութհսն ^ ս/# # փրեոա ր չսէրէՖէ
\\զօթէ^ որդեաե էմ՝^ յ^ձյսաուահ՛ սքպսէսրերր^
եւ աստւոստԿստրսՄր ռեզմէ եր կեռս/նաեւ Աւ-զրզ
մէոստօ-է^ "՚-զրղ դ՚՚ր^հ^ "՚՜դք՚Ղ ք^է^"՚9ՐՐձ ^ պ"^՜
սէստԿսքրներ քեզ չօ1ւ աաասէկորւ Աքք մաեստւաեգ
- 196–
սէոօա՚կ որ մար գոռ ասւէոսւկսւ րոն չր Կաեդրաոսէ
Դսքլրթ ւսոյսւեւ րսսէրեպ Ա«#<#՚«քճ.օ՚«ք # պւստաԿւսր
քան մարգոց^ որ քսսսէասրրա ես^ ոզորսհլ չր
գոէՈՄԱ» սորա Կամար քեպ մրդէո /ասագուն է որ
\յքօոա–ձ՚ու ձեռ^ս ւասճնու֊րԱյ ս. սռտեռսւնգ էս^
զօթես Դաւ-թհն բերանրմ* §\\սաու–ա& ապսօ^ն
րս 1ւ ես ւոսսամ՝ ր %ստէ9
ա 1հ 1ե 8 «ւ աւ \
. Ի*1ւձ է դարէԲան այս մեր հիւանդ ու
Չշուառ աշխարհին* — \Լւետարանք ըն՛
կերսիրու1^իւն եւ միաբան զօրու1^իւնփ
սորա համարի բանն բժիշկն ինքնին
հկաւ յաշխարհփ մեր վէրքԵր բուժել եւ
մարղկու1^եան /էնացեսղ կեանքը վերա»
նոր ոգել* \)ւ որոյ անունն՝ ՚Տշմարտու^
ւ^իւն եւ կեանք էրք այսպէս աւետաա
րանեց* ա\յս եկ իք զի զկեանս տնիցիք
հւ .առաւհլ եւ ս ունիցիք»*
Ա1*Ե8ԱՐԱ1ւԻ*1ւ "ՐԴ^գէբ յ ^աւաաացեալ
որգՄտսս րէՈՅամու^ի \ձւյոոսսրասր և. \ձւ.եւոաբաէէ»
%հս քսէրոպահ՛ րս1լեոսոռու^թեստ% դսասո պրտո էւօ»
սոսռեղ* Ասեան^դ բս^Օ ստրա^ սհոէոգ ոնճ սոու-ո^
աոեէսակ էրէքՈսոա&ուքՅ՜եստմբ աէ %րսու.սր գա»
սր"^ որ ^"Գ /"ճ" նու.ս9Աէէ* ձ՚՚ձ՛՛ եու.աստի սեէսսօ
և. ստԱմաԿու.թու^ եու^աուսր
^ռսու֊ս^ որ սէշքսասրդհս Հ»/""/ հ%քե աեգհր
անգարոց էր^ Պաղեսահ%ո§ ստշէէստրոոս սգ9 բա»
ցաէ– Ր*–Ր \ձւ֊եէասրսւսրե Կսւմաաս§րան բ աւ. րս»
եսեց օարոզեր
198
սս ԱՈ թոռումս Աս\ժս ւսւ֊հսէէԱՈԱսնրն օսւրոռսւՆ
րեգԿանոսր դսսսՄՈա մհսւ^ ր%ևերսրոու.թեաե
ոսէսէէ ահտե սէսանգեմ՝ ռեռ^ 1ւ. աս^ ռէսւաեան
գ թկ սոաո մէոօռ աաԿեսէ Վ^ասհ զհ սէբ և. րե՛
ևս ոսհոու֊թուհւ \^սւոու.ւսՆաէքքե աէսւոու֊գրեեոուՏե
ղլուէսԱ կ 1ւ. օո/ւնաց ^իԱհէ
Մովսէս^ որ նսրսյւ1^ւէ էլ1ւԼե րու.թեա% օո1֊նս՚՛
^ւ՚Ր^ 4/՚յ ասւոու.ա&–սիրութե՚ե1^ն ւեաոի ^ա*՛
V 9 / I /"՚^/""^/^ ^ աօ/ք#»#ք1–4՛/՛/»* ՚*"՚/9 "՞է"
Ակս Ա՛լս գերագով աէսէոոսէոր մհսւէն սսւոպ աաէս^
ւոակի% , փ՚րս՚ւ, ԳՐ^Տ՝ Թ"Ղ՚"՜9 "՚՜ Գ^"՚91 ^ Ղ"՚1^
աեձսսւզոո էսրիւեոյ §Ռրտեւով չրսա-որագոոհեցէ
Ր«4 &րսու.ս սհրու մեձ-ա-Թրւ֊են ր՚֊ր ս՚ս^ր"
Հ///|ք</| չափՄւով ասաց* 9\^եհ՛ օան զաա սէո ոչ
գոի եԹԷ ոռ ռանձն դհցէ; հ 4^Ր"՚1 բս՚րեեա^
է/ր1ւՅէ \\թտաց^ և. անո1^ իւ-ո բարևկաւՐ ւ/արգուս
Կամար գնաց հ Խաչ և. րեկերսէրու-թ՚Մաս օրէհ"
քո Րէ-ր ւսրուհ»ոմա հէ֊ր մակոմ եւ Ր^ր ոեօ– ու.
ասեշրու սրրու1 սերւոՄպ^ ս. աա Ր՚^ր գերագո քե
օրլսւաեոս սկր ր տու-աւ. աշաարկրե ՒբՐ"^ "է
սլսսլե գող ու. գարմսհւ^ փրկու.քթ–1էւհւա ագաաու.՛
թհւն^ կոււսեգ ու. թշոսաււ յարււԼաէՈԱ ոնկե՛՛
րութհասէ
\\ա գեգս ու գարսաե սր ռւսէւոմ կր կառ՛՛
մուի. ԱԻՐԵՅԷ՚ք. իւ-ր զօրութիւնն անչափ 4յ
/՚ւ֊ր շնորոե^ անկշիռ ^յ Ւ՚-Ր րյ՚շկ"՚֊Թր՚~ս^ ՚*^՜
- 199–
մե՚եարու^եստ 4յ Ւ՚՜Ր ^^՚հՔ^ այհ՚եաԿաս 4յ "–
եւր սոսրն է միալե^ որ կսպաե*նկ ւՈսրդոց ոգ»
է-ո/ե ւՐա^աոփթ– կ^բք^րը*
նրկ՚եաէք/Ն է/^/՚յ որ մարռոէն կերպարանքով
երէւռաւ. սյշԽւսրորեյ եւ որ ա/եր փրԼոէ-թեաԱ
՚ճարաարաաեան էյ սա էէորագոլն դրաս սրրոէ
ալս ^իՏն * և. չէ թէ ^"ԴՒ ՚Ս՚Ր^՚ի ՚*՛"^"՛ ՚^/»*–
ւէոց սրահՆ ու֊ Կոռւուն ՚^9^ որպկս ղր ^1Դ
ոհմաե մերաէ նորոգէ մարգկաւթ-եան կնացեւսէ
ս^/>|ք| աւս աահ՚սւռոլե օրգնքՆ կ յհսա^ւ^ որ
եսէրոո է Ասշէաստրորս սերւսւ Կւսստստաու֊ե աւսա
քել մեր րեկերստես/և շ^^ՔՐ^ ապա թէ /ւ4*
ոիէՈւալստաակ կր Ք*"(ք՚՚*1"՚–Խ
ւ^ոսաովաերլ 1ւ. Փք"^ձ"/ պԷ՚՚ԼԸ էյ որդեկիկ
Րէկ որ գրէոու֊թրւ.ս և. ռւսոաբւսկրթոԱ–թրլյ1ւս ե-Ա
սւրդհ մ1սրգնւսՀոն րսկե րակս/ե սրռստկր բսէր»
ւ.ոռեռրե աուսււեւ արէուսռուսսւէ րսյւո գոս մհ
Կեւո1ւրր սէ/եչսւփ էս^ սեւսպարՆ մյււսրգբց
մհհ՜սւԽօսու-քժ՚եստս յ որ ՚^էԴ շսորկ և. պստրհ՚ս/եբ
սէաՈէ գրաոսթՄաԱ 1ւ օւսոաբւսկրթու–թեաս
կոււոա՚ն ^ և. առ ՚»>/՚^> կր ՚ամսւրքէՆ ^ւհաա^
րա1ւրն ասրդհւհէռո%
Աք# ղու. ՜ճշմարսէու-թեստմբ. Կսււսյւոսւ^ Թհ
աշևէէսրկոս սյրգո րնկսրէսկսւն էս§ո ստ^դրմու.՛»
թհս/1ւ ^ոմոսնքր^ ^ոսու֊ս րւ–ր \ճւ֊աքս^սւ րաՂւոմ էւ.
- 200 -
ձե-ռօով գոաւ.% \3ւ. ք^չ ^^ "՚ձԳ բ^ր՚՚էակաե
եոթէսւ ո ութում ^ սրոէ-Թրլյ* եւ րեոՈաՆու.ո աեա
Է՚Ր՚՚՚Ւր ւ1արդսւսրոու.թհսե ^ ոոոյ ռովաեէւստե
երերրս աեոսէմար ստզգռոր սհ Կէսսաշքսար»
ոսէԼաԱ եեեզեռւ^ոէ գստւ^հթր յ-ողովևրէլ պւ Կօա
1լր կաօէքկ^ մէ Կօո ոոգհբեևր եր նոչհ^ ^ հ*եքե
է պւաւն ս*9գ ոօարե ոովրւ. և. առա^ոոդ%
Մ<– Ր"^^ հ ս՚ռէսսեւսւգոՈւ էձ. ռշմարրա սեաեթ
զոր %րսու.ս բերւսւ. ւաշքսսւրկ^ "Թէ "Հ Ա՚^ս՛–
Ա9ս§ոանոն ռստրոռսւՆ՛ յքսեերաեաե ս1^ր* եւ քԱՏ»
ւ֊սէսօսցՄւոց Կասաաստրսյհ– քսսքոէսոու–թրւ1է • ք />
%րսէէ1–ս մոսււԱ սա սաս ւ « և. ստշըսսէոկ եօ»րոո չէ
աալ ղա»ն% ք\ւ^սահ էէռբ1ւ. հ՚-Ր ՚Ս՚Րք^Ւ՛^ կւուսկ^
՚ւՒր^է*^ Ը^ք^րեաց իոիկուԱ խօս&ց* աՏվսառա»
զու.թիւձէ պՒ՛^ տաւՐ ^եզ^ զքսազսպու-թրւյ»
ղհ՚ք՝ թոզում՝ ^եզ% ՚ [^չ ոոսլէս աշի§արԿս """է
ասէս եսդ%
կստոդա Տնաքսօս աատւ/ու^թ1էւ%նՄռ Լ. կր
էոեսսստս ^ որ սեԾէսսեհ՛ աշէսարոսէկստւՆեր եկաս
էսէէէ էսշքսստրկ §ս%ցաէտ ու. գեսէցրն * էսշքսէսրկ
Խռովութեաե մէ^ Թ՚՚ղՒ^^ հր1*եթ գերեզմաԱրԱ
մքք^ իսէզազութհւե գտաե% %ոքա էր^ց ք^*
րոսԹեասբ. ու. սրոժ ռեաւ. է,Կ"՚Ր՚"ՏՐ^ քոազս/^
զութրւն 1ՈՍ11 երկրրԱ^ տսէէ մստեստւ.աեգ "ՐկրՐ"
երՄսո արուհէոմ ւոէ^սէցրն և. սոսկստլր րոյւու.»
- 201 -
թեաա» տակ ^սէ1ս^աո§եռբե մարդով ազստէոու.^
թեաե կ Ման օր է
Ասաս սերերն էիստրեր Սև մանասլ^ԱսՆգ բե՚Ասւ»
քհասաներորգ ուսրռ^ Գ՚՚Ր ^ս*ոաբս*եր0՜ՈԱ^թՄաԽ
Դ՚"ՐՐ հ11 Հ՚՚Հ"^ ^ լորա-մ՝ ես ս. դու. հ-սաեբ
ու֊ Լէսաորնօ* կէսսես թէ մարդով էսէռա^գր»
մու-ԹՄան քաԱՄր քեէ Տեաց որ յրեչԼ. է կա^
առար ԿասՆրՆէ ԳւսզսՀբայլրս ե– աշաէսրոր կա»
ռսէվւսրու.թեաե Կամ1սր գհւաՆա գէս քներ ժսզո»
վեցսւսյ սեհ-սքսեհ^ ստուսէո ստու֊սքր օրհսւսգԻբեր–
շբնեցհ%յ և. երկրհ խսէոսքզա^թէւ^ §/շաե^ենստ»
ւ֊ոբ աւսոեւու. Կստմար ռսւշնսւկցուԹրւ1/սեր կր՜՛
ռեցբնէ Եւ. ր^^ էր "ոցսէ Բ՚^ՐբՒ ՚եաաստսէկրգ
սարդկւս§րս օնկերասկասն կեաեօր Կսօ-ստսստր բսւր»–
լոքելու.* թէ՜ մ1֊ե մի գա^եր հրե%ց երկրհ շա^
որ սէուաւեէ Կոգսէէու.է Աք^ րրստւուՆօ է^ ԳՐ"
սէՄսօք րքէց Աէռաեց րնեերրՆ և. ստզգերու. ր^
րսէսոԱհէթր Խէեէու. X
\ձ1օ՜յեաԿ սէշէսսէրկիս վերսէէ տհրոզ սե^
սէշոէսէր^սէկսէլ շսՐէն է* սորս* Կսէմար մարդ չր
Կաւաաար թկ քազաքակբթութհւ^^ %իսու–սիՆ
տոք^աօ՛ քսէսղսէղու-թեւն կամ՝ \\ւ.ետսքրաեհ% քս»^
ոոզահ^ րեկերսորա֊թեաՆ դաշնսքկցուԹիւնր կր՚ե^
դոա^էիէ
հ Հ^ որչէճփ Կեռու. 1քե հրարմկ դհւ.ա%ա^
գրաա^թիլ% և. Ալեաարա՚ե^ ^ա^տ և. Կրոլյգէ
- 202 -
Թ՚նդաեօթ՚% * եկեղեցւ-ոէ յրԱսյ-ողով գաւհթ% և.
պէսսոերագսհ ւսոհան գստշւո^ քլ, Ր"ձ Կասեմա»
աոէ-թոԱհէ հ^^ւ մաԿոէ.ասն 1ւ. կեէսեթր ՚^9է "րօ/–
զաքսւերթութ–իս1է գէրռ. մաԿ կր բերգա դեռ
մարդոռ Կամար սաասու֊թեւատ գորհ՚հքնեոր
ԱՈ ^էնւսոկ^ ռոԱ–1ւ ււ. Կսքսգրսա չու֊սբե սէ^ոօսո՛՛
Որս տր րւսաետ՚եՄր ու. ռրւԱս%սէգգտ՚եեր* ՚1ր2՚""էՒ
սմաս ւոու.աի վէրրաւ կեռահ՛ կր ֆշաէէ կր"՛՛
պէսոսաս ^ ճւ հ՛եչ կր ԽսորսՆ^ ասււոերս»ղմ\ աե^
շա֊շա զրրեար կլա1§ե րս Կամար%
\ձլսպ1^ս* սրնչդեռ ^հսու.ս ե՚-ր \\ւ֊1ոասրԱս^
սր% ազսէսէ սրրոս լասոսէոու.թրւ1ւ կուաւսւ երկ»
րր*>յ սեր կսյրԾ՚եպեսյէ օստոէսքսյկրթ ու–լժրւ.1ւ դեււ.
սրով էւ. արրւձէով և. Կե՚էւ աշէէարկհ Է՚"ԷՔ"՚Է
էսաղազոԱ-թ Ոէձտ Կասաաաեւ կոսպկէ
հես գոլ. ււ. Կսյւ1եւ/աէոէ ւս§ս երկու. Կս^եսքա
քւտսկ եղս/նակներր * ԱքԱ ևս կր կսէսաաաս Թք;
սոսկ քազաթսէկրթու թել՛ե առէս՚նռ \\ւ.եսէւերէսեո
սէ^ստկրօ ղօրա-թեանս^ մարոոքե եէոոմասճ րս»
կերակաս վիճակ ր էսազաղութեա՚էւ մկ^ կր պւս»
»է* ռգօնանսհւ Կանդստրւորն ւսւլն զէսւրւսուսօ՛ ո»
Գրեերր^ որ Կուր^ սոսր^ ^՚*՜/"– ^՚՜ ւ/ր^€քեէչ^գ»
րու.թրւէէ կր գո^են։
Աւսյո մսւրււկսէւրե թ շու–ւսռէսբԱսղււ րնկեա
րուքժեււՌւ ^ ոս գրւոէ^ գեռ ռէսսր ժւսմանսւկ^
քւսնի ււսւրեր սէշեւԱսրկ Ւ՚-Ր օյբգերոս ժոոոա
- 203 -
՚1րԲԳ"՚1 "ւհ"*հ ՚եձե% սէոիոզորԱկ "Ր^րՒ" սե^
ՀՒէսւաԾ պեւոԱսԼան ճողեր պրւոհ քսւՆհսր՚ե^ ԱՍ"
էհք^"Ր եոԿաս1րւեր պրւոր ոանես * ***(Դ րկԲ^^**՜
մւսռ կրաբուքսՆօ՚րա ի%չակս գՐ՚՚՚ցրք սր՚^էո ՊՐ՜
աո բ՚^րբՂԲր^՛^ շսքրժսՆ ՄրԼրսքգու.սգ^ սքշաարկ
սասէսՆ1/եյ 9ր՚"1 "՚– ^Խրոյ հ^ահեե% ժողուէրբ»
գոց կ^Ա՚՚Կքշ։
Ո^^/ճ կո լքս/ևի^ ոոդեակ քէմ\ և. չուսա՛–
կէսա կր ւի%իս^ "Թհ ւասկէսլ.ր1ւ սէշէէար^ստվաՐ
ոհլ.սէ1ււսգկէո1ւ1է ո ստապ1^ս շէսրոՀէւակե՚ն ^ ասչիօսբՏր
մհճէսկ Ո1- սւսեւճաես ու֊ր կր կԱԱԱ%ր%
\$ս /սօսրմ՝ ոՄդյ ոոգոէսկէ սե ո սէշքսսւր^ո
կւսրգ րսկռբւս%կ էսէււոր ւսլս է 1ւ. Աէ1սպ1քս արւոբ
եբթսքւ ասւկւսէ-բՆէ Ղ՛ու. գրւոՄս ւիՄւՆ մ՝յտբգե
տււեԿւսւ ււ. սւնկւսէՈԱէէբ Կա1ւռ սո է* աշքսս/բ^րս
պէոսէէսուսբ ռա–րէսւբս սգ^ ^ աաբ1ւք1ւ կր՚^կր "–
րւ՚բ արետսս մկ^ %ա գեո։ պո ար Ոէսւր ու.
էՈսքրուրյ մրնչ1ւ. որոշուհ՚1ւ ւ^աբռաէնոր^ է1րեչ1ւ.
Գ*ու ՜ճշմէսրրէո Ծւսոսւօսւկրքժ՜ութեաև ոսեՄւււսբ ^
ւորու.ս ւսշուաբԿհս սսէբոչւաբ ւսսկեոհ՛ ՝§§բւոոս և.
էոսլսաբ մէոռոյ ոնգու.Նոն \\ւեւուս րս/ն ո ՚ րհւկև»
րութհէսս էւ. հւսւոաոէսրւսր ոգրսէ ւքեւՆսբս օ՚#ւ–
թսյս էսշասւրկրս ՚Մրևս1^ն եւէւոսարւսբ և֊ ւա/նէսբ"
ղաբ էհորւսաեէոող Ոգ1ւ%եր% Ա/^# օր Պ1հա(1ւ Տ#«/–
( էսէուսսո^ րրդեէսքի որ Ղ՝աէ–Թր գոսշւսկու.թրւ^է ր
արրապկս կր լոս/նա ւ* ^^ղՒյՒ /սք՚էւոզոլԹ/ււն
- 204 -
րեդ ասսե%ալե օրք(հր* I՛֊ հ յերաւ Գւէ՚^Տ I
րաեց% \\ռռես /"՚րր՚ՀԲ օԽսւզսւոու.թ՜րւ% օ՚ողե»,
%էսէւես/նք ւսւժմ՝ քսօսրնռ րեեե րսի րու^թեաե
ա§^ աարէոհք^Մրու. զերստւ^ "Ր՚^Տ ^*"^ Կսւոսւրսէկ
ասքրէուսես^ ես \\ւեսէս§րսւսր% Կսէւ^էսէոաօոո որ»
գիքնէքր։
^աւց թէ կուզես ՜ճշգհւ. իմաեաի որգեակ
իէԴ թէ (՚՚՚^է է ը^կեոսի ոու.թեա*1է պարտիք^ որ
չափ ձ. ադԻւչև. ու-ր^ և. ւ^վ կ մն^ ըեկեբ* միարէ
մեր ր1§ւոէս1ւթք^ մեր ազգակմէեք ^ սեր բարեկմէվք^
յնր դԲ^՚՚ց^ք^ մռո սէզգստլհ% կամ՝ ՚ս՚1րե%ս»կր ցք^
և. կսէմ՝ սէքե մաոդհկ^ զորս մռեք կո՜ճաեաչեմբէ
Ո Հ| \\ւ.եաստ ր ս/ն ր էլնկե րսր րու֊թեաե աւսրսէհբր
ոեդկանուր մարդասիրու.թիւյե% է» երբէք աէգ
էսսարոզ բօտռերր չր րնռայնրր* պ\քթկ ՚՚ՐՐ^աՔ
գք՚-ք զսհրելրս ^եր^ Լսքմ* փոքս տաէօ՛ յհս»(ե ռս»»
րեկամաց ձերոց^ §^ր շեորկ է ^երՅ» ասաց ՚ֆրրս՛
առս է
է^ւ֊սսփ էակերս ի րու.թեա% մեձ– պարարք պէաք
է ոսէսատստրահհ բուոր էքարէւկսււրն լլ1§կերոս՛
թեա% վերաի չխաբելով երբկք^ ոչ ազգ^ ոչ
կբօնք^ ոչ յեհ^ ոչ փոքբ^ ոչ հ՚անօթ^ 1ւ. ոչ
ս/նհ՚աեօթ ^ ԱէԱ քՐ՚կեբ Կստմաբել ^սքլյռսսէբստ»
պգս սէմգե մաբգ որ ե՚֊ր նէքա%էսկհց աստակեր
կշ կրհէ
\
- 205–
17՛. ՚ Ա՛ռ ս*1Ա ՚՚՚"^"՚Գ"19 Պ^ աուէսկ րերՄմ քեզ
\\ւ.եաաՐստՆԷ% ^ որով ձ-աւոագո^ րնեեոսիոու.՜
թեստս օոիսսքկր կու֊էոսււ ^րսուս հւ-Ր բո /որ Տ#ւ#«
4^աաացելոց% \3րբ կև՚զ&ող օբհ%սւկս/ե Դպրր "է
փորձելոմ զ8րսա–ս կր Կս§րպսոէ1^ր *^–^Վ^սէրգասպետ^
ԴՐ"Է Գ՚՚Ր^՚^ՅՐՏյ ղՒ գկես՚^ս էսէւ.բւոե%սւկաես ժա՛
ռանգեցոցէ %րսա^ս աէսէոսէս1սաե կա֊սաստւ* ՆՕբէ՛
^րս զ^՜^չ գրէաւ է և. ոբպ1;ս րեթ1քոհւու.ս% ^լլ
պԱԱէսստս1սս/եկ գպիրն^ Թ^ \\երեսցես քՏ4/> Ա<՚*
4ոու.ահ– ռո »ասռնս»լե սրսէկ ռու.սսգ*»* 1ւ. ւսլլԱ^ և,
զր^կ՚՚ր օո ոբբև. էոաԽձԱ ռոՖ% Տրսուս դւսբձեստլ
Լր ասւէոսէսԽաեէ^ ք\ւ.որո Մէոուբ զաստսէէսսասսաբգ*
ղս՚ւգ արա և. կեցցեսէ Պարձ՚ոզ ԳպՒր^ սկսեց
կբկէ*^ անգամի Կարցնել. աԵլ. ձվ է իէՐ բեկերՅ*
որպգս թէ էգՒ՚"^Բ^ %հսուս ւաւեժէսմ* ՜ճշմւսբրւո
բւնկերսիրու.թեան՝ Լ. սքանչելե առակով մի սբսա
ասէսաաԱ ւոու.սէւէ
էս^^ սր ր^ա՚եէբ լերուսազեյկ ձ^րհք՚՚՚ք^ անա
կաւ֊ է ձեռս ա§֊սքզակացՅ և. ալքեւ
Գոլ. շաաո աեգստԱ /սեր ու. կստբդացեբ ես
սէ^ս խորկրդաւոր ասռակր^ որով Գիսուս Ր^Գ՜
Կա՚եու.ր և. անխտիր է/արգասիրու.թիւ.ն կու֊սա–»
ցա%կ^ և. աշխարհիս ^ամա§ն մարգկաւին ազգր
յիապէս ու. ^աւասար ընկեր կա՚եուօսնէէ Գի"
Ք1ՈԼԱ Դովսիսի %ման մէաւե նբրաւակս/ն ազգին
**^րդ չհբյ որ խարկր նբրա/եցին ու. Կգիպ՛
206
սոսռրԱ* "՚(/ ^"՚ ^էսմաւն սւշհւէսոԿր ^ ^սօւալե
հ1 ոոովոդոռ մա ոգն կո\ *էւօ/ չր գհակո "՚Րբհք
Լրէսքլե և. Աամաոսքռհն խարեր \\/եսչէս կր
թու.ո թէ *"1գ ^արցս»բաԿ օոոԱէսպւկո Գ^ՐՐ"
Լրգստւ էր^ որ ոսաէ/արսյռրն աս^ու 1քփ 6՛"*
տէր» ԳաԿաեաւՆ և. Ղյե.էոացբս ււս Լոէաւ էրս*
որք ՜եսօՐրու. վերստլ րեկԱսհ^ աեւէսրրր էսրոէՅ* շա»
ղէսոէ մրրասւ.որո աեսստՆ և. էսռա1էո երբէռ Լա»
րեսոեւու. անռսէՆ գե»սռրն% Չ.բ գրաՄնռ Թգ ւս"
ւ–Ասռսյ1/նևր^ կԱսրոււսհ՚եէսւ ասնձն ր"^ "՚զգկ հր*
սրսու–ս %որսէ էսզգհ անոմեո կր սչսյկէ ս. կր ւր՛
շհ մրւսքԱ անկե Աք I թշու.էսուր% կէսրեկոող սարդ
որ բերկ Ասքէ/արսյցր էր* ս– Ւ*՚Կ՚*0՛ գԹէսցս»է^
Խեո՜ճք^ 7/'"'^9 պ՚ս՚ոեց ու. դստասանեց սորսա
ք|Հ գհակ^ գուցէ աեկեսէլ մհրաւորԱ հյս կաէ1
\\էսմարառհ էր և. կամ* անհ՚աեօթ մր անշհ$գ սո՛
րա Կամար աւդ երկու, ահցնոզ Կրէալ ուպսյոր՛–
ներն մուէկրօնոսթեամի ^րե՚եց սիրար խսաա»
ցու֊ռթւ ՚ և. չո՚֊զեցհ՚ե աևս՚եալ անկերով ազէտ ը%
ճ^րասեԱ քեզ^ որդնակ իմդ թէ ազեուասիրէո
էքէեիս եւ ալս առյակի օրի՚եակէն Գրիսաոսր քա^
րոզահ ոԱդ^ա*նուր րեկհրսհրոԱ^թՄաե և. մարա
դասիրու.թեաե օրէ՚եքը սրաիդ մէ^ 1սորագոլն
դրոշմեսյ դթասիրա գորովասիրտ լր^Ր"* "՚ք^
աշխարհիս ^րապարակէ՚ե վնրս՚ւ անկարաՀ վր^
- 207 -
րաւորներ շատ կան ^ չէ թէ յիալԱ աէՐսլի
լեուներու "հք ու.ր ստւազակաց որբերն ե% ^
"՚ւԼ "^0՛ Ր՚՚ղ բազմաժոզող ռսէզաթեե ոու. և. շր»
սա֊թեանց ւ/^Հ • և. ով զարկեր ձգեր 4 ք՛ Գ^"
ահս • — ղօրսյլորաց զրկաԱօ ս. Կւսրսս/էսկարո^
գաց ^եաա^է Երբ կր պսէտսէկրս ^"Գ ստւգպրսհ
զրկեաւներԱա աեկարեկբց ստչքով յԱ առս1ար և.
սէեցնիր սէռանց կէտ/աստրե-էոէ բեկե րսր րու-թեաե
աարաբքդ որՏէսփ և. կարոզ ես է \\շ1սէսրԿրս Թ Ր՛՜
շուէսռՆեր մհ պմհեր թ1^ ոմ ե՚1ւ և. Ր*^^^ ս/ք •
գկ* բսէսսւկէսե 4 որ աեսԱէԱս Թ1^– %ոռա ե֊Մ քեղ
սմաս մարդ ես^ ռո պարՄէհք1ւ է թշուսէռբս
զերւսէ գթէսր քեզ ր^է փ"^Թ ^"Ր"^ ւեզուն
Լ. կրօն։
ճրշԳք որգեակ հմ՝^ 8եսուսր ՚/եր^ո պսւաստսա
լսաեոյ զոր աուալ, օրբնասէր դարբնի էւՏԼաքգ
ւսրա և. կեցցեսՅէ Գնս* կաասքրէ բնկերսրրու–»
թեաս աարահբսերդ* 1ւ. ւսէՌւժԱԱսկէսպրրս գուէ
Աքք սռւԼզ^ չբ գոտեւՐ թէ մարգրկ "Հ՚/տ
պբահ ՜ճաեչեաե *ս\դ սեհ՛ բէսրուակաէւ զօրու.»
քժ՚րւ֊ն^ աւդ եր1վեէսւրե զօրսէյրգ ձեռռ^ զոր 8բ^
սուս աուսէս Ր՚֊ր ^Աէւ֊սօոսէօեէսւ ժոզողուրգրս
և. զաո» էԱԱէ էԱ^կռոմ ճի%ու.որեցէ որաէս զէ սա
կռուր սյշԽստրկբ դէմէ
^ոլոր կեաեբո (ւ. ռո անօն թէ \\է.եաարա՛
սրե և. թէ նորտս քսէրոզահ՛ լ^կերսբրու,թեան
- 208 -
՚Կսէմաո Նուրրես սքրժս/ե էէ ^ՐՐ"( սեհ– ^ՐՐ՜
՚^սէկ սեր ստռ^ևյ/ե անցստւ գնսւռ ^ոզգոթԱսւրե
պ.էՈէ–.1ս% \\էր% ր սէր մարոԼւսէրե ըեեեոու.՛
թեա% նուհրեց րւր ասՆօւնյ եւ որ , բս/նրւ. եր
քս^րոզէր ա*$տՀ1ւ սէրգեամբ եսւտէսրեց աշհւսւր^հս
4սռա^% օեսէ^ք ու. Էւ^փ՚՚ց1;ք^ մարգռե* Մ»օ՛
քաե ՚Ի^ւ՛^ "հր "1 Գ՛՛Ի ^Թհ "ք զ***ե^ն դրցէ
հ *ւ/՚՚Ր"*1 ռսէրեեէսսրեգ ասաց և. սեռյասէ
8ԱՆԿԱԼՒ որղեակղ իէՐ \\աէՐուէլք կեանքիղ առածին
շրշանի ղասերն աւարտեցխ է^ոյլ տուր ինծ որ փոքր մի
հանդ^ւՐք միտքս ու Հոդիս կազղու րիք 1^է ողջ ւՐնամ Եսք
հւ ւՏ^ստուած զքեզ ողջ պահ է, մի բարեղէպ ժամանակի
^էշ. կսկսիմ ղարձեալ խօսիլ երկրորդ շրջանի ղասերդ» զի
դեռ եւս դրել կը սիրեմք ոդիս յօժար է» եւ ղու լսել ու կար՛
դալ կը սիրհսք ոդիղ փոթեռանդ էք դիտես ու կը մանա^
չես քո յառաջդիմուէ^եան ժամանակ*
Հայրական ու կրթական դասերս խնամով պահէ յու»
շիԴէ միշտ յիշէ 9 է՝ եւ ես քանի՛ խնամով եւ սիրով խօ՛
սեցայ քեզ» \$ս քո սերմնացան մշակն եմ, որղեակք այս
իմ սեւ սեւ դրեր իբրհւ մի մի ցորենահատիկ սրտիդ պա»
րարտ երկրին վհրայ ցանեցի այժմիկ* երկինք իւր արհ»
ւով եւ անձրեւով թուսուցանէէ եւ \^^ստուած աճեցքւցա»
նէք ինչպէս կը խոստովանի 9^օզոս։ Գու պտզաթեր լինիս
այնչափ մինչեւ միոյն տեղ հարիւր բերես $ եւ ես աւ քո
հայրենեաց կարօտ որդի քներ՝ ուրախ ուրախ վԽյելենք քո
առատ ու շահեկան արդիւնքը* ՝*
- 209 -
•^րիսսւռս իւր ւսշով զքեղ օրհնէք ինչպէօ օրէնեց խբ
ւկէսկ ւսչակերւոները, եւ դու երՔալռվ պազաթեր ւինիօւ եւ
քօ բա/ւի պտուղն ու յիշատւսկ մնայ աչխօւբհիօ վերայ՛
էս քո ^այր Ս/՚1""Ք ււ"քենւււյն խնտւէով օււանդեցի բեզ
այս դասեր եւ ւթլ երկիւդած ՀնազանդուՏեամխ ւսեյիբ.
բայց դիսւցիր, որ միայն Լսելով յծս արղարւօնար, այլ առ-
նելով եւ ռւսուցան1Վով։ կւ ւյ«ւ այժմէն ուխտ դիր ։։ր իւէ
դասհրօ որդիքն1ւրուդ սււանււհս եւ այօպէս յորդւոց յորդիք
ւէոոնէ ի 1/ււռ շարոէնւււկօէհլով՝ անւՐոոռւց եւ կենդանի կր
ւՐնայ Հքիրաքայ /Տօբդ խրսւսւներ ու դասԼբւ որով տխաւ՛
պէօ կւււտաբռզ կը լինիօ Աււ-ւո^ա՚ց բտնին, Ոբղեակ, ղօ–
րէնս ի։Ր մի մոոսւնաբ եւ զթւսնն իմ պտ՚ւեսցէ սիրա քո,
դի հբկայնաւուբբք ՓտԻ Ի վեր՚պ երկրխ»
Վ,ար^յ ռրդեակգ իմ՝ Սաո/օճՀհ,
^՚՜ԴէԴ ՚Լ՚"Ր^ զւքաճն և. ակօս,
Այւք^ա^ դաշտհր՚ն են մեր արտե^
"՚-է՚-ր՛՛
բէր..1. ՚. --
է-է–
Ե,. Ա ց.
անեմ-ց,,
*–դ^ք
բսսով բ
կ՚.%էյ,լ
է ^՚ղ^
ռբVևI,յ,չ
մշ^է^
ՕրԳեԱլ
է ա-Լգ է
ւ,ր՚^սյ.լ–
ս,.»,»^»,*,
Ոք »»յ
ա-սձրև ւ «,,է.
0ք41է.4,
Հ"""–* ^քք"՛^
ք,թթ։
ռրդ,,ր «,յ,™ ի դժք^-է
ՏԱնԿ ՚եԻԻՒՈՏ
*\էախաթւսն» Գ
Գաս Ա, — \քԽրղ եւ աշխարհ* 10
Դաս Ի« — ճիեզհրք* բնական եւ րարոյակտն օրէնթ* 20
Գաււ Գ* <- Աքք^ւք/ւասքք՚/ւ կեանք ւՈպպկային ընկե»
րոււ^եան* 3 1
Գաս Գ* — ւ^ւխանուՔիւն եւ հպատակ ժողովուրդ* 44
Գաս \^» — ձ*ողովուրղ եւ ադնուականք աշխարհիս* 05
Գաս Զ« — \Լշխատու1^իւն եւ հաց* 82
Գաս է« — ք\էղիղ տնտեսուԹիւն կենաց* ք1աց եւ
թան* 98
Գաս Ը« — \ք11էքնաշխատ յառաշաղխէու9իւն* 120
Գաս ք^գ — Հանճար եւ ընկերական զօրուէ^իւն* 131
Գք|քււ յ»« — Երշանիկ եւ ապերշանիկ կեանք
արխարհիս* 147
Գաս &\Լ* — ՚-^արղաէ աճանք եւ նուազոււՐն աշ*
խարհիս ագգաց* 164
Գաս յ»ի* — ^ամանակ եւ պատահար ք աշ՛
խարհիս* 180
Գաս ձ^Գ* — ^ւետարան եւ ըեկերսիրուՏՒիւն* 197
Վերջաբան* ^^^^^^■ , 208
։^։^ ՇՆԿեՐՕ^^–;
«Ի<^^1|«, էՕւՏ
5^
^#^«1.–^®.^^^
1
■Կ
I
./
ձ
\
ք
/
I
է I
■■ "\
1 /ք
/
Գ^Հ^/
ձ/
8>՚ ^–^յ^ հՀ^՜^քթ
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11